5 sai lầm tai hại khi điều trị Covid-19 tại nhà: Top 1 dùng thuốc kháng sinh

Thời gian gần đây, Thái Lan và nhiều quốc gia tại châu Á đang chứng kiến sự bùng phát trở lại của dịch Covid-19.

Sự gia tăng đột biến này được cho là liên quan đến các hoạt động tụ tập đông người và sự xuất hiện của biến thể Omicron XEC.

XEC là chủng tái tổ hợp mới thuộc dòng Omicron, được phát hiện lần đầu tại Đức vào tháng 6/2024. Đây là kết quả lai tạo giữa hai biến thể phụ KS.1.1 (FLiRT) và KP.3.3 (FLuQE), mang theo nhiều đột biến giúp virus lây lan nhanh hơn.

Hiện tại, XEC là biến thể chiếm ưu thế trong số các biến thể đang lưu hành toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến cuối năm 2024, biến thể này đã được tìm thấy ở 50 quốc gia và có dấu hiệu thay thế các biến thể trước đó như KP.3.1.1.

Đáng chú ý, XEC mang nhiều đột biến giúp virus lây truyền nhanh hơn, gấp 7 lần cúm thông thường. Dữ liệu từ Mỹ, Vương Quốc Anh và Trung Quốc cho thấy XEC lây lan nhanh hơn 84-110% so với các biến thể phụ Omicron khác, chiếm 10-20% các ca nhiễm mới ở một số khu vực.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), các triệu chứng vẫn bao gồm ho, nghẹt mũi hoặc sổ mũi, tiêu chảy, sốt hoặc ớn lạnh, khó thở và mất vị giác hoặc khứu giác.

Điều đáng mừng là tỷ lệ tử vong do biến thể Omicron XEC vẫn rất thấp, ở mức 0,03%. Do đó, khi người bệnh bị nhiễm virus và xuất hiện các triệu chứng nêu trên (hoặc không có triệu chứng), hoàn toàn có thể tự điều trị tại nhà mà không cần đến bệnh viện.

Quan trọng, là người dân cần hiểu rõ, hiểu đúng về cách chăm sóc bệnh nhân Covid-19 để tránh mắc phải những sai lầm đáng tiếc, khiến cho bệnh không khỏi mà còn trở nên nghiêm trọng do phát sinh các vấn đề liên quan.

Lạm dụng kháng sinh để chữa Covid-19

Mặc dù WHO khuyến cáo rằng không nên dùng kháng sinh để điều trị cho bệnh nhân nhiễm Covid-19 ở mức độ nhẹ và trung bình nhưng dường như không phải ai cũng tuân thủ.

Theo CDC, thuốc kháng sinh chỉ cần thiết trong điều trị một số bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra, song ngay cả một số bệnh nhiễm trùng cũng tự thuyên giảm mà không cần dùng thuốc kháng sinh.

Trái lại, việc lạm dụng thuốc kháng sinh dẫn đến kháng kháng sinh sẽ khiến áp lực gia tăng lên các bệnh viện. Ví dụ, một số bệnh nhân nhiễm Covid-19 sẽ phải ở lại bệnh viện trong thời gian dài để điều trị do kháng sinh đã “bất lực” trong việc điều trị các triệu chứng. Điều này khiến cho bệnh viện thiếu nhân lực để chăm sóc bệnh nhân và điều trị sớm cho các bệnh nhân nhập viện mới.

Cũng theo CDC, việc sử dụng kháng sinh trong liệu trình điều trị Covid-19 có thể làm tăng tốc độ kháng kháng sinh và gây ra những tác dụng phụ như chóng mặt, phát ban, buồn nôn, tiêu chảy.

Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO) cho rằng việc lạm dụng kháng sinh đã khiến vi khuẩn có những cơ chế biến đổi, phát triển để “tránh” tác dụng của thuốc kháng sinh và khiến các loại thuốc quan trọng này dần mất tác dụng khi điều trị, dù tăng liều dùng.

Ngoài ra, thuốc corticosteroid cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm nếu lạm dụng. Thuốc có công dụng giúp giảm viêm nhưng khi tự ý sử dụng sẽ ảnh hưởng và gây hại cho sức khỏe.

Thay vào đó, mọi người chỉ nên sử dụng thuốc điều trị các triệu chứng thông thường như hạ sốt, đau họng, sổ mũi…Tăng cường sức đề kháng và sức khỏe tổng thể bằng cách ăn uống đầy đủ, đủ chất dinh dưỡng, đặc biệt bổ sung vitamin C và tập luyện thể dục thể thao đều đặn.

Không test nhanh với nhóm nguy cơ

Trong bối cảnh hiện nay, mọi người không nên đổ xô đi mua kit test nhanh Covid-19 về sử dụng. Việc test tùy thuộc vào điều kiện cá nhân và không phải khuyến cáo bắt buộc.

Đối với người trẻ, có sức khỏe tốt, triệu chứng bệnh không nặng, chỉ thoáng qua trong vài ngày, việc test nhanh lúc này không thực sự quá cần thiết.  

Tuy nhiên, test nhanh lại rất quan trọng khi bạn sống cùng nhóm nguy cơ cao hoặc chính các đối tượng thuộc nhóm này như trẻ em nhỏ, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh nền hoặc các bệnh suy giảm miễn dịch. Lúc này, việc test Covid-19 giúp nhanh chóng xác định tình trạng nhiễm bệnh, từ đó sớm có sự can thiệp từ y tế để bệnh không tiến triển nặng và không lây lan ra cộng đồng.

Dùng quá nhiều thuốc bổ để phòng Covid-19

Nhiều người do quá lo lắng nên đã sử dụng tới 3-4 loại vitamin C, hoặc 3-4 loại đều có kẽm, điều này là hoàn toàn không cần thiết. Hiện nay, một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng kẽm, vitamin C, viatmin D liều cao... có thể giúp người bệnh Covid-19 nhanh bình phục hơn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học là chưa rõ ràng, chưa có tính thuyết phục cao.

Mỗi ngày, người bệnh chỉ cần một viên vitamin tổng hợp là đủ. Quan trọng nhất là ăn uống đủ chất, không bị mất nước, điện giải và có giấc ngủ tốt. Các thuốc tăng cường miễn dịch về cơ bản đều tốt, nhưng cũng không nên dùng quá nhiều một lúc. Tăng cường miễn dịch là câu chuyện dài hạn, bạn có thể chọn loại thuốc hay thực phẩm chức năng phù hợp, dùng với liều vừa phải và nên dùng lâu dài thì mới có hiệu quả.

Xông hơi, đánh gió quá nhiều lần mỗi ngày

Theo các bác sĩ, việc xông hơi, đánh gió không có tác dụng tiêu diệt virus mà chỉ giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu. Tuy nhiên, nếu thực hiện quá nhiều lần sẽ khiến cơ thể bị mất nước, mất điện giải và có thể tổn thương niêm mạc đường hô hấp.

Chỉ nên xông hơi nếu không sốt cao, thực hiện ở nơi kín gió và cũng không nên nhiều hơn 1 lần mỗi ngày.

Nếu ngạt mũi nhiều thì nên nhỏ mũi nước muối sinh lý, dùng thuốc co mạch tại chỗ như Otrivin hay Coldi-B, và cũng chỉ nên xông mỗi ngày 1 lần.

Uống nhiều nước gừng xả, súc họng bằng nước muối đặc

Không những xông, nhiều người còn đun nước hỗn hợp chanh, gừng, sả để uống. Sả có thành phần chủ yếu là tinh dầu giúp hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, sử dụng quá nhiều sả, gừng để nấu thành nước uống thay nước lọc sẽ làm tăng cảm giác nóng vùng dạ dày, tăng nguy cơ trào ngược dạ dày, thực quản, nóng và đổ ghèn hai mắt.

Ngoài ra, không nên súc miệng bằng nước muối nóng, đậm đặc với mong muốn tiêu diệt virus. Việc dùng nước quá nóng quá sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến lớp niêm mạc họng, miệng. Nước muối mặn sẽ hút nước tế bào niêm mạc, làm teo và chết tế bào niêm mạc. Cả hai điều này gộp lại, khiến chúng ta bị đau rát họng và khó chịu. Khi lớp màng này tổn hại, hàng rào miễn dịch bảo vệ đầu tiên của cơ thể bị tổn thương. Khi ấy vi khuẩn, virus sẽ càng tấn công người bệnh.

Hướng dẫn từ Bộ Y tế

Tại hướng dẫn về quản lý tại nhà đối với người mắc Covid-19 trước đây, Bộ Y tế lưu ý F0 không tự ý dùng thuốc kháng virus, kháng sinh, kháng viêm… khi chưa có chỉ định, kê đơn.

Nếu ho nhiều, người bệnh có thể dùng các thuốc giảm ho từ thảo dược, hoặc thuốc giảm ho đơn thuần, thuốc giảm ho kết hợp kháng histamin… Chú ý chỉ định, chống chỉ định và các cảnh báo/thận trọng khi sử dụng thuốc.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm oxy cao áp thuộc Trung tâm nhiệt đới Việt Nga lưu ý thêm, nếu sau khi âm tính vẫn ho kéo dài, người bệnh có thể xử trí như sau.

Ho khan: Có thể vẫn còn virus chưa hết hẳn, hoặc nhiễm virus đường hô hấp khác hoặc ho do dị ứng, do khói thuốc, hóa chất... Cách xử lý là dùng giảm ho bổ phế, thuốc chống dị ứng thế hệ cũ như alimemazine, diphenhydramin (Theralene hoặc Benadryl hoặc các loại có thành phần tương tự).

Một số trường hợp là do trào ngược dạ dày thực quản, do khi bị Covid-19, dễ lo lắng, mất ngủ, suy nghĩ nhiều... có thể gây tăng tiết acid dạ dày, gây rối loạn co thắt dạ dày thực quản, cũng gây ho khan. Trường hợp này cần dùng kháng acid để trung hòa dịch vị dạ dày, thuốc an thần nhẹ để giảm lo lắng, căng thẳng.

Ho có đờm: Có thể do viêm phế quản, viêm phổi bội nhiễm vi khuẩn. Các trường hợp này phải thăm khám bác sĩ để dùng kháng sinh và long đờm (thường dùng loại ambroxol). Ngoài ra, bệnh nhân có thể do các bệnh phổi khác như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, giãn phế quản. Khi đó cần đi khám chuyên khoa hô hấp để được xử lý triệt để.

Ho do nấm đường hô hấp: Việc dùng kháng sinh, thuốc ức chế miễn dịch... có thể khiến một số loại nấm phát triển, dù bình thường không gây bệnh. Bởi vậy, nếu dùng các biện pháp điều trị ở trên mà vẫn ho kéo dài thì cần nghĩ đến nhiễm nấm. Khi đó, bệnh nhân phải có bác sĩ chuyên khoa thăm khám và sử dụng thuốc chống nấm (thường rất hại gan) để điều trị triệt để.