Cà gai leo có tên khoa học Solanum procumbens, là cây dây leo có gai nhỏ, thường mọc hoang ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam.
Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, theo y học cổ truyền, cà gai leo có vị hơi the, đắng, tính ấm, được sử dụng để giải độc gan, mát gan, hỗ trợ viêm gan, men gan tăng, đồng thời giúp giảm mệt mỏi sau rượu bia và hỗ trợ đau nhức xương khớp nhẹ.
Trong thực tế, toàn bộ cây hoặc phần thân, lá sau khi phơi khô thường được sắc nước uống. Theo kinh nghiệm dân gian, quả hoặc rễ cà gai leo phơi khô rồi đun nước có hương vị thơm ngon hơn phần thân lá. Một số người còn dùng rễ để ngâm rượu bởi mùi thơm dễ chịu, vị hơi ngọt.
“Có người xem cà gai leo như một ‘bảo bối’ mỗi khi đi uống rượu bia nhằm chống say hoặc hạn chế tác hại của đồ uống có cồn”, Tiến sĩ Phương cho biết.
Không chỉ được lưu truyền trong dân gian, cà gai leo còn là một trong những cây thuốc Việt Nam được nghiên cứu khá rõ về tác dụng với gan. Theo chuyên gia, trong cây có chứa glycoalkaloid, flavonoid, saponin và hoạt chất nổi bật là solasodin.
Các nghiên cứu cho thấy, cà gai leo có khả năng bảo vệ tế bào gan trước độc tính của rượu và hóa chất, đồng thời có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa. Một số mô hình thực nghiệm còn ghi nhận dược liệu này hỗ trợ giảm xơ hóa gan.
Bên cạnh đó, một số nghiên cứu lâm sàng tại Việt Nam ghi nhận cà gai leo có tác dụng hỗ trợ cải thiện men gan như AST, ALT và giảm cảm giác mệt mỏi ở người viêm gan mạn hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia.
Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh, cà gai leo chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị trong các bệnh lý như viêm gan virus hay xơ gan.
Các bác sĩ cũng khuyến cáo người dân không nên lạm dụng hoặc sử dụng quá liều trong thời gian dài. Phụ nữ mang thai cần đặc biệt thận trọng khi dùng loại thảo dược này. Người mắc bệnh gan đang điều trị không nên tự ý bỏ thuốc để chuyển sang dùng riêng cà gai leo.
Theo các chuyên gia, để bảo vệ gan hiệu quả, bên cạnh việc sử dụng các thảo dược hỗ trợ, người dân cần hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn lành mạnh, ngủ đủ giấc và kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện sớm các bệnh lý về gan.
