Toàn cảnh buổi họp báo.
Trong bối cảnh ngành xây dựng bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng công trình, chuyển đổi số và phát triển bền vững, Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) phối hợp với Báo Tiền Phong công bố Chương trình "Đánh giá năng lực và Vinh danh Nhà thầu xây dựng Việt Nam 2026". Đây là lần đầu tiên Việt Nam triển khai một hệ thống đánh giá năng lực nhà thầu theo bộ tiêu chí thống nhất, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu tham chiếu và chuẩn hóa thị trường xây dựng.
Theo ban tổ chức, doanh nghiệp sẽ được đánh giá trên nhiều nhóm tiêu chí như năng lực tài chính, kinh nghiệm thi công, quản trị doanh nghiệp, ứng dụng công nghệ, an toàn lao động và phát triển bền vững. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở tham khảo cho cơ quan quản lý, chủ đầu tư và đối tác trong quá trình lựa chọn nhà thầu, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thiếu một hệ thống xếp hạng nhà thầu thống nhất
Phát biểu tại họp báo, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), Chủ tịch Hội đồng Đánh giá năng lực Nhà thầu xây dựng Việt Nam, cho biết ngành xây dựng hiện đóng góp khoảng 8-9% GDP và giữ vai trò quan trọng trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước. Riêng năm 2026, Việt Nam dự kiến đầu tư hàng triệu tỷ đồng cho các dự án hạ tầng trọng điểm, từ đường cao tốc, cầu, sân bay đến các khu đô thị và công trình công nghiệp.
Theo ông Hiệp, dù cả nước có hàng chục nghìn doanh nghiệp xây dựng, Việt Nam vẫn chưa có một hệ thống đánh giá, xếp hạng năng lực nhà thầu chính quy như nhiều quốc gia phát triển. Điều này khiến thị trường thiếu một chuẩn mực chung để chủ đầu tư tham khảo khi lựa chọn đơn vị thi công.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), Chủ tịch Hội đồng Đánh giá năng lực Nhà thầu xây dựng Việt Nam phát biểu tại họp báo.
"Nếu ví ngành xây dựng như một giải bóng đá thì chúng ta vẫn chưa có hệ thống hạng nhất, hạng nhì hay hạng ba để phân loại năng lực các đội bóng", ông Hiệp nói.
Từ thực tế đó, VACC đã báo cáo Bộ Xây dựng và nhận được sự đồng thuận triển khai chương trình đánh giá năng lực nhà thầu. Năm đầu tiên, chương trình được thực hiện theo hình thức thí điểm, tập trung vào ba lĩnh vực gồm xây dựng dân dụng - công nghiệp, công trình giao thông và cơ điện.
Theo Chủ tịch VACC, điểm khác biệt của chương trình là hướng tới xây dựng một bộ tiêu chuẩn nghề nghiệp khách quan, minh bạch và có giá trị tham khảo cho toàn thị trường, thay vì chỉ dừng ở hoạt động vinh danh doanh nghiệp.
Ứng dụng AI và nền tảng số trong đánh giá nhà thầu
Giới thiệu bộ tiêu chí đánh giá, ông Trần Nam Bình, Giám đốc Công ty CP Thông tin Xây dựng Việt, đơn vị tư vấn triển khai chương trình cho biết hệ thống được nghiên cứu trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc và Mỹ.
Theo ông Bình, chương trình hướng tới 5 mục tiêu gồm xây dựng chuẩn đo lường năng lực nhà thầu; hình thành cơ sở dữ liệu tham chiếu cho cơ quan quản lý và chủ đầu tư; tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao năng lực; thúc đẩy số hóa quy trình đánh giá; và từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu ngành xây dựng Việt Nam.
Tất cả doanh nghiệp thi công xây dựng trên cả nước, không phân biệt là hội viên VACC hay không, đều có thể đăng ký tham gia trên cơ sở tự nguyện. Doanh nghiệp được phép đăng ký một hoặc nhiều lĩnh vực và được đánh giá độc lập ở từng lĩnh vực.
Ông Trần Nam Bình, Giám đốc Công ty CP Thông tin Xây dựng Việt, đơn vị tư vấn triển khai chương trình.
Hệ thống đánh giá được vận hành trên nền tảng số, cho phép doanh nghiệp kê khai hồ sơ trực tuyến, tải tài liệu minh chứng và tự động tính điểm theo bộ tiêu chí chuẩn hóa. Toàn bộ dữ liệu được lưu trữ và xử lý trên hệ thống nhằm hạn chế tối đa yếu tố chủ quan trong quá trình chấm điểm.
Khung đánh giá gồm ba lớp kiểm soát: điều kiện sơ loại bắt buộc, hệ thống tính điểm năng lực và ngưỡng điểm tối thiểu đối với từng nhóm tiêu chí. Quy trình đánh giá được thực hiện qua 5 bước, từ đăng ký tham gia, kê khai hồ sơ, thẩm tra dữ liệu, Hội đồng đánh giá xem xét đến công bố kết quả.
Theo ông Trần Nam Bình, mục tiêu lâu dài của chương trình là xây dựng cơ sở dữ liệu số về năng lực nhà thầu xây dựng Việt Nam, tạo nguồn thông tin tham chiếu tin cậy cho cơ quan quản lý, chủ đầu tư và toàn thị trường, qua đó thúc đẩy môi trường cạnh tranh minh bạch và chuyên nghiệp hơn.
Cần hình thành cơ sở dữ liệu đánh giá nhà thầu
Phát biểu tại sự kiện, ông Đàm Đức Biên, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), đánh giá cao việc Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) chủ động triển khai chương trình đánh giá năng lực và vinh danh nhà thầu.
Ông Đàm Đức Biên - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng.
Theo ông, trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, việc xây dựng một hệ thống dữ liệu và đánh giá năng lực nhà thầu khoa học, minh bạch là yêu cầu cấp thiết, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và hỗ trợ chủ đầu tư lựa chọn doanh nghiệp phù hợp.
Ông đề nghị bộ tiêu chí đánh giá phải bảo đảm tính khoa học, khách quan, phản ánh đầy đủ năng lực của doanh nghiệp về tài chính, nhân lực, kinh nghiệm, công nghệ và uy tín trên thị trường. Đồng thời, chương trình cần tiếp tục hoàn thiện, mở rộng phạm vi đánh giá để từng bước hình thành cơ sở dữ liệu tin cậy về năng lực nhà thầu, góp phần tôn vinh các doanh nghiệp tiêu biểu và thúc đẩy ngành xây dựng phát triển minh bạch, chuyên nghiệp, bền vững.
