Tháng 7/2018, tuyển Nhật Bản đã ở rất gần kỳ tích. Dẫn trước tuyển Bỉ 2-0 ở vòng 1/8 World Cup, đại diện châu Á khiến cả thế giới tin rằng họ sắp tạo nên cú sốc lớn nhất giải đấu. Nhưng rồi chỉ trong hơn 20 phút cuối, mọi thứ sụp đổ. Bỉ ghi liền ba bàn, trong đó pha phản công ở giây cuối cùng của Nacer Chadli khép lại chiến thắng 3-2 đầy kịch tính.
Đó là một trong những thất bại đau đớn nhất lịch sử bóng đá Nhật Bản. Nhưng nhìn lại sau 8 năm, trận thua ấy lại giống như điểm khởi đầu cho một cuộc lột xác.
Kể từ sau thất bại trước Bỉ tại World Cup 2018, tuyển Nhật Bản chưa từng để thua bất kỳ đối thủ châu Âu nào trong 90 phút. Theo thống kê, họ trải qua 11 trận gặp các đội tuyển thuộc UEFA, thắng tới 8 và hòa 3, ghi 21 bàn, chỉ thủng lưới 9 lần.
Danh sách nạn nhân trải dài từ những tên tuổi hàng đầu như Đức, Tây Ban Nha và Anh, đến các đội bóng giàu truyền thống như Serbia, Scotland hay Iceland. Trong khi đó, Hà Lan, Thụy Điển và Croatia đều chỉ có thể cầm hòa "Samurai Xanh".
Nếu năm 2018, chiến thắng trước một đội mạnh châu Âu còn được xem là bất ngờ, thì hiện tại, việc Nhật Bản đánh bại các đại diện UEFA đã trở thành điều quen thuộc.
Đáng chú ý nhất là World Cup 2022. Nhật Bản rơi vào bảng đấu có cả Đức lẫn Tây Ban Nha nhưng vẫn giành ngôi đầu bảng sau khi lần lượt đánh bại cả hai đội bóng từng vô địch thế giới. Đó không còn là chiến thắng nhờ may mắn hay tử thủ, mà là màn trình diễn của một tập thể biết cách kiểm soát thế trận, chuyển đổi trạng thái cực nhanh và tận dụng cơ hội gần như hoàn hảo.
Đến World Cup 2026, đội bóng của HLV Hajime Moriyasu tiếp tục chứng minh sự ổn định. Họ hòa Hà Lan 2-2 trong trận mở màn, thắng đậm Tunisia 4-0 rồi hòa Thụy Điển 1-1 để giành vé đi tiếp, trước khi bước vào cuộc đối đầu rất được chờ đợi với Brazil ở vòng 1/16. Những kết quả ấy cho thấy Nhật Bản không còn e ngại các đối thủ đến từ châu Âu, dù là ở vòng bảng hay những trận cầu lớn.
Và sự tiến bộ ấy không phải điều tự nhiên mà có.
Sau World Cup 2018, Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản tiếp tục kiên định với chiến lược đào tạo dài hạn. Ngày càng nhiều cầu thủ Nhật Bản thi đấu ở các giải vô địch hàng đầu châu Âu. Họ không còn sang châu Âu để học hỏi, mà trở thành những nhân tố quan trọng tại Bundesliga, Premier League, La Liga hay Ligue 1.
Điều đó giúp tuyển Nhật Bản sở hữu một thế hệ cầu thủ có tư duy chiến thuật hiện đại, khả năng xử lý áp lực cao và tốc độ thi đấu ngang với tiêu chuẩn của bóng đá châu Âu. Ngay cả HLV Hajime Moriyasu cũng nhiều lần thừa nhận ông học hỏi rất nhiều từ chính các cầu thủ đang thi đấu tại châu Âu để cập nhật xu hướng chiến thuật mới nhất.
Thành tích trên sân cỏ cũng kéo theo sự thăng tiến trên bảng xếp hạng FIFA. Trước World Cup 2018, họ chỉ đứng hạng 61 FIFA, rồi sau giải đấu leo lên hạng 50. Nhưng rồi sau 8 năm, đội bóng này giờ đã đứng ở vị trí 18 thế giới.
Tuyển Nhật Bản đang là lá cờ đầu của bóng đá châu Á tại World Cup.
Một sự thay đổi quan trọng lớn của những người làm bóng đá Nhật Bản là tâm thế khi bước ra sân chơi thế giới.
HLV Hajime Moriyasu và các học trò không còn nói về mục tiêu vượt qua vòng bảng, mà hướng tới mục tiêu vô địch World Cup. Nếu không phải là 2026 thì sẽ là các giải tiếp theo, với kỳ vọng bóng đá Nhật Bản sẽ lên đỉnh thế giới trước năm 2050.
Phát biểu ấy từng bị xem là quá tham vọng, nhưng sau những gì đội bóng này thể hiện trước Đức, Tây Ban Nha, Anh, Brazil hay hàng loạt đội tuyển châu Âu khác, không nhiều người còn cười nhạo tham vọng ấy nữa, mà phải nghiêm túc đánh giá thực lực của bóng đá Nhật Bản.
Thất bại trước Bỉ năm 2018 từng để lại nỗi đau khôn nguôi cho người hâm mộ Nhật Bản. Nhưng cũng chính từ khoảnh khắc ấy, bóng đá xứ sở mặt trời mọc đã chọn cách đứng dậy mạnh mẽ hơn.
8 năm không thua một đội tuyển châu Âu nào không đơn thuần là một thống kê đẹp. Nó phản ánh sự chuyển mình của cả một nền bóng đá.
Ngày trước, Nhật Bản bước vào các trận gặp châu Âu với tâm thế của kẻ thách thức. Còn hôm nay, chính các đội bóng châu Âu mới phải dành cho "Samurai Xanh" sự tôn trọng tuyệt đối.
