KOS&CDO&24H&ATG&IBC&TNT&LMH&TTF&NVL&PDR:
Trong phiên giao dịch ngày 16/10, cổ phiếu KOS của CTCP Kosy tiếp tục giảm hết biên độ 6,96%, xuống 7.220 đồng/cổ phiếu, đánh dấu phiên giảm sàn thứ 20 liên tiếp kể từ ngày 21/9.
So với mức 32.950 đồng/cổ phiếu ngày 16/9, thị giá KOS đã mất hơn 78% chỉ sau một tháng. Với hơn 216 triệu cổ phiếu lưu hành, vốn hóa Kosy giảm từ khoảng 7.133 tỷ xuống 1.563 tỷ đồng, tương đương hơn 5.570 tỷ đồng bị thổi bay.
Đợt lao dốc diễn ra trong bối cảnh Chủ tịch Kosy Nguyễn Việt Cường và các tổ chức liên quan liên tục bị bán giải chấp cổ phiếu. Mới nhất, Công ty TNHH Đầu tư Địa ốc Kosy, đơn vị liên quan ông Cường, bị bán giải chấp gần 755.000 cổ phiếu KOS trong giai đoạn 9–15/10.
Tuy nhiên, xét về số phiên giảm sàn liên tiếp, thị trường chứng khoán Việt Nam từng ghi nhận ít nhất 7 trường hợp kéo dài hơn KOS.
Đứng đầu là CDO của CTCP Tư vấn Thiết kế và Phát triển Đô thị, với 34 phiên giảm sàn liên tiếp từ tháng 12/2016 đến tháng 1/2017. Thị giá lao dốc từ 35.000 đồng xuống 3.090 đồng/cổ phiếu, mất hơn 91%. Thời điểm đó, lãnh đạo CDO cho biết áp lực bán giải chấp từ các công ty chứng khoán khiến cổ phiếu khó ngừng giảm. Đáng chú ý, hoạt động giao dịch cổ phiếu này sau đó trở thành đối tượng của một vụ án hình sự.
Tháng 8/2020, TAND TP Hà Nội tuyên bà Nguyễn Vân Giang, cựu lãnh đạo Công ty Chứng khoán Ngân hàng Đông Á, tổng cộng 20 năm tù, gồm 3 năm về tội thao túng thị trường chứng khoán và 17 năm về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Bị cáo Nguyễn Vân Giang tại tòa án. Ảnh: báo Công an TP.HCM
Theo kết quả xét xử sơ thẩm, bà Giang sử dụng 70 tài khoản tại 24 công ty chứng khoán để tạo giao dịch giả, đẩy giá CDO. Hành vi thao túng được xác định gây thiệt hại hơn 11 tỷ đồng cho 572 nhà đầu tư.
Xếp tiếp theo là FTM của CTCP Đầu tư và Phát triển Đức Quân (Fortex), từng giảm sàn 30 phiên liên tiếp trong tháng 8–9/2019. Thị giá mất hơn 88%, từ 23.650 đồng xuống 2.790 đồng/cổ phiếu, kéo theo khoảng 1.100 tỷ đồng vốn hóa bốc hơi. Đợt lao dốc khiến nhiều công ty chứng khoán và một ngân hàng đối mặt nguy cơ thiệt hại hàng trăm tỷ đồng liên quan đến hoạt động cho vay ký quỹ.
Đến tháng 8/2021, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt cựu Chủ tịch Fortex Lê Mạnh Thường và bà Phạm Thị Phương mỗi người 600 triệu đồng, tổng cộng 1,2 tỷ đồng, vì sử dụng 50 tài khoản tạo cung cầu giả, thao túng FTM. Cơ quan chức năng xác định hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
ATG của CTCP An Trường An cũng trải qua 29 phiên giảm sàn liên tiếp từ tháng 12/2016 đến tháng 1/2017, chỉ vài tháng sau khi niêm yết trên HOSE. Trong văn bản giải trình, công ty cho rằng nguyên nhân đến từ thị trường bất lợi và tâm lý bán tháo dây chuyền, đồng thời khẳng định hoạt động kinh doanh vẫn bình thường. Tuy nhiên, lợi nhuận năm 2016 của ATG chỉ đạt 363 triệu đồng, giảm khoảng 93% so với năm trước.
Đến cuối năm 2022, IBC của CTCP Đầu tư Apax Holdings, gắn với tên tuổi ông Nguyễn Ngọc Thủy (Shark Thủy), trải qua 26 phiên giảm sàn liên tiếp, từ 15.500 đồng xuống 2.420 đồng/cổ phiếu, mất hơn 84% giá trị.
Cổ phiếu lao dốc trong bối cảnh hệ thống Anh ngữ Apax Leaders gặp khó khăn về dòng tiền, nhiều trung tâm ngừng hoạt động và xuất hiện các phản ánh liên quan đến học phí, nợ lương giáo viên. Shark Thủy cùng Egroup cũng bị bán giải chấp cổ phiếu IBC.
Diễn biến pháp lý sau đó đặc biệt nghiêm trọng. Tháng 3/2024, Shark Thủy bị bắt tạm giam. Đến ngày 12/10/2026, VKSND Tối cao truy tố ông về hai tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và đưa hối lộ. Theo cáo trạng, vụ án có hơn 10.000 bị hại, với số tiền bị cáo buộc chiếm đoạt hơn 8.400 tỷ đồng. Đây là vụ án liên quan đến hoạt động huy động vốn tại hệ sinh thái Egroup.
Hai mã TNT của CTCP Tài Nguyên và LMH của CTCP Landmark Holding cùng ghi nhận 25 phiên giảm sàn liên tiếp.
Với TNT, cổ phiếu lao dốc từ 29.900 đồng xuống 5.310 đồng trong năm 2016. Mã này từng liên quan đến hai vụ xử phạt thao túng giá. Ông Hoàng Đức Dũng bị phạt 550 triệu đồng và buộc nộp lại hơn 491 triệu đồng thu lợi bất hợp pháp do sử dụng 26 tài khoản tạo cung cầu giả. Đến tháng 1/2018, bà Lương Thị Thu tiếp tục bị phạt 550 triệu đồng vì sử dụng 29 tài khoản thao túng cổ phiếu TNT trong giai đoạn trước đó.
Trong khi đó, LMH giảm từ vùng 12.200 đồng xuống khoảng 2.000 đồng/cổ phiếu vào đầu năm 2020. Đợt lao dốc diễn ra khi kết quả kinh doanh suy giảm, lợi nhuận cả năm 2019 chỉ còn 64 triệu đồng, so với 19,5 tỷ đồng năm trước. Chủ tịch Lương Quang Vinh và Tổng giám đốc Trương Hoàng Vũ cũng bị bán giải chấp tổng cộng 348.200 cổ phiếu.
Trường hợp còn lại là TTF của CTCP Tập đoàn Kỹ nghệ Gỗ Trường Thành, với 24 phiên giảm sàn liên tiếp trong tháng 7–8/2016. Thị giá mất hơn 81%, từ 43.600 đồng xuống 8.100 đồng/cổ phiếu. Cú sốc bắt nguồn từ những sai lệch nghiêm trọng trong số liệu hàng tồn kho, sau đó công ty công bố khoản lỗ quý II/2016 hơn 1.100 tỷ đồng. Ngày 12/8/2016, nhà sáng lập Võ Trường Thành bị bãi nhiệm chức Chủ tịch HĐQT do không hoàn thành trách nhiệm trong tình hình khó khăn của công ty. Ông còn bị bán giải chấp gần 7 triệu cổ phiếu TTF.
Đáng chú ý, chuỗi giảm sàn của KOS hiện cũng đã vượt NVL của Novaland và PDR của Phát Đạt, hai cổ phiếu bất động sản từng trải qua 17 phiên giảm sàn liên tiếp trong tháng 11/2022, giữa giai đoạn thị trường bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp gặp khó khăn và áp lực giải chấp gia tăng.
Những trường hợp trên cho thấy đằng sau các chuỗi giảm sàn kéo dài là nhiều câu chuyện khác nhau, từ kinh doanh sa sút, khủng hoảng thanh khoản đến những sai phạm bị xử lý hành chính hoặc hình sự. Tuy nhiên, không thể đồng nhất mọi đợt giảm giá mạnh với hành vi thao túng thị trường.
