Ngay sau khi Mỹ thực hiện các cuộc không kích vào ba cơ sở hạt nhân của Iran, giới phân tích đồng loạt dự đoán giá dầu sẽ bật tăng mạnh. Andy Lipow – chuyên gia tại Lipow Oil Associates – nhận định giá dầu có thể tăng khoảng 5 USD mỗi thùng ngay khi thị trường mở cửa đầu tuần.
Mức giá dự kiến lên tới 80 USD/thùng – ngưỡng mà dầu Mỹ chưa vượt qua kể từ tháng 1. Từ tháng 8/2024 đến nay, giá dầu chủ yếu dao động trong khoảng 60–75 USD/thùng.
Giá dầu thấp thời gian qua đã giúp kéo giá xăng tại Mỹ xuống dưới 3 USD/gallon ở nhiều bang – một yếu tố tích cực hiếm hoi giúp giảm áp lực lạm phát cho người tiêu dùng Mỹ.
Tuy nhiên, chưa rõ liệu đợt tăng giá dầu lần này có kéo dài hay không. Từ sau cuộc tấn công bất ngờ của Israel vào ngày 13/6, giá dầu đã tăng khoảng 10%, nhưng sau đó lại giảm nhẹ sau tuyên bố của Tổng thống Trump rằng Mỹ sẽ cân nhắc thêm 2 tuần trước khi có hành động tiếp theo với Iran.
Theo chuyên gia Joe Brusuelas (hãng tư vấn RSM), việc giá dầu tăng không có nghĩa là nó sẽ giữ nguyên ở mức cao – biến động vẫn là yếu tố khó lường.
Mọi con mắt đang đổ dồn về eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược chiếm khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu. Nếu Iran chọn cách chặn eo biển này, giá dầu chắc chắn sẽ còn tăng mạnh hơn nữa.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm Chủ nhật tuyên bố nước này có "nhiều phương án" để đáp trả Mỹ. Trong khi đó, một cố vấn cấp cao của Lãnh tụ tối cao Iran kêu gọi đóng eo biển Hormuz để gây sức ép lên Mỹ.
Bob McNally – Chủ tịch công ty tư vấn Rapidan Energy Group – nhận định việc Iran khóa eo biển Hormuz có thể dẫn đến phản ứng quân sự mạnh hơn từ Mỹ và các đồng minh, đồng thời cảnh báo khả năng Iran tấn công cơ sở lọc dầu và xuất khẩu trong vùng Vịnh.
“Iran có thể cho rằng chỉ khi khiến Tổng thống Trump sợ giá dầu tăng thì ông ấy mới chùn tay,” McNally phân tích.
Một tàu chở dầu đang được chất hàng tại nhà máy lọc dầu và cảng dầu Ras Tanura của Saudi Aramco tại Ả Rập Xê Út.
Mỹ và Trung Quốc: Ai chịu tác động lớn hơn nếu Hormuz bị phong tỏa?
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng nếu Iran đóng eo biển Hormuz, các nền kinh tế khác – đặc biệt là Trung Quốc – sẽ thiệt hại nhiều hơn Mỹ. Trung Quốc hiện là nước tiêu thụ một phần ba lượng dầu đi qua eo biển này, trong khi Mỹ chỉ nhập chưa tới 3%.
Ông Rubio kêu gọi chính phủ Trung Quốc có hành động nhằm ngăn Iran gây rối, vì lợi ích của chính mình. “Tôi hy vọng Bắc Kinh sẽ gọi điện cho họ, vì nguồn dầu của Trung Quốc phụ thuộc rất lớn vào eo biển Hormuz,” ông nói trên Fox News.
Tuy nhiên, cho dù Mỹ ít phụ thuộc vào dầu nhập từ vùng Vịnh hơn trước, người tiêu dùng Mỹ vẫn có thể sớm cảm nhận được tác động từ giá dầu toàn cầu tăng vọt.
Giá xăng sẽ tăng nhanh đến mức nào?
Patrick De Haan – Phó chủ tịch hãng theo dõi giá nhiên liệu GasBuddy – cho biết giá xăng có thể bắt đầu tăng chỉ vài giờ sau khi thị trường dầu thế giới biến động. “Các trạm xăng mất khoảng 5 ngày để chuyển biến động giá dầu thành giá bán lẻ, nhưng nếu giá tăng nhanh, hiệu ứng có thể xuất hiện rất sớm,” ông nói.
Nếu eo biển Hormuz thực sự bị ảnh hưởng, giá dầu có thể vượt mốc 100 USD/thùng – theo Lipow. Điều này sẽ khiến giá xăng và diesel tại Mỹ tăng thêm khoảng 75 cent/gallon so với mức hiện tại.
Điều đáng lo hơn, theo Brusuelas, là giá cả nói chung tại Mỹ có thể tăng mạnh trong 90 ngày tới do kết hợp giữa giá dầu cao và chính sách thuế quan của Tổng thống Trump. Ông nhận định giai đoạn lạm phát thấp vừa qua có thể chỉ là “sự yên ả trước cơn bão mùa hè”.
Kịch bản nào cho kinh tế Mỹ nếu khủng hoảng kéo dài?
Với giá năng lượng leo thang, chính sách thuế quan được kích hoạt trở lại và căng thẳng địa chính trị lan rộng, Mỹ đang đối mặt với rủi ro kép: tăng trưởng chững lại và lạm phát tái bùng phát. Đây chính là cơn ác mộng "stagflation" mà các nhà kinh tế đã cảnh báo từ đầu năm.
Lạm phát không chỉ làm xói mòn thu nhập thực tế của người dân, mà còn buộc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) phải cân nhắc lại việc cắt giảm lãi suất – điều mà thị trường từng kỳ vọng vào nửa cuối năm nay.
Trong bối cảnh đó, người dân Mỹ sẽ phải đối mặt với giá xăng tăng, hàng hóa đắt đỏ hơn, trong khi đồng lương không kịp cải thiện. Nếu không có giải pháp kiểm soát căng thẳng và điều chỉnh chính sách linh hoạt, nền kinh tế số một thế giới có thể bước vào giai đoạn bất ổn mới.
