Theo thông tin mới nhất từ tờ Financial Times, giới chức Brussels dường như đã tìm ra một phương án kỹ thuật mang tính bước ngoặt để siết chặt quyền kiểm soát đối với khối tài sản khổng lồ của Nga đang nằm tại châu Âu.
Động thái này nhằm giải quyết bài toán hóc búa vốn tồn tại bấy lâu nay trong cơ chế ra quyết định của Liên minh châu Âu (EU), đó là nguyên tắc đồng thuận tuyệt đối.
Liên minh châu Âu đã tìm ra một kẽ hở pháp lý cho phép phong tỏa vĩnh viễn tài sản Nga bị đóng băng (Ảnh: Shutterstock).
Trước đây, các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Moscow buộc phải được gia hạn định kỳ 6 tháng một lần thông qua biểu quyết nhất trí. Điều này tạo ra một rủi ro thường trực là chỉ cần một quốc gia thành viên sử dụng quyền phủ quyết, toàn bộ cơ chế phong tỏa sẽ sụp đổ và Nga có thể khôi phục quyền tiếp cận tài sản.
Để bịt “lỗ hổng” này, EU đang xem xét một dự thảo luật mới dựa trên việc diễn giải lại các điều khoản trong hiệp ước nền tảng của khối. Cụ thể, Brussels viện dẫn quyền áp dụng các biện pháp khẩn cấp mà không cần sự nhất trí của toàn bộ thành viên trong trường hợp xảy ra những cú sốc kinh tế nghiêm trọng.
Những hành động của Nga, được phương Tây mô tả là các chiến dịch “lai ghép” gây bất ổn, được sử dụng làm cơ sở để định danh là nguyên nhân gây ra biến động kinh tế.
Từ đó, thay vì phải gia hạn mỗi 6 tháng, lệnh phong tỏa tài sản trị giá khoảng 210 tỷ euro của Nga sẽ có hiệu lực “vô thời hạn” và chỉ được dỡ bỏ khi có một quyết định riêng rẽ khác. Số tiền này dự kiến sẽ đóng vai trò là tài sản đảm bảo cho các khoản vay bồi thường hỗ trợ Ukraine trong giai đoạn 2026-2027.
Tuy nhiên, giới quan sát tài chính quốc tế lại nhìn nhận đây là một canh bạc đầy rủi ro đối với chính nền tảng kinh tế châu Âu.
Trao đổi về vấn đề này, chuyên gia Daniil Gonenko từ Học viện Tổng thống Nga cảnh báo rằng, việc hợp pháp hóa một "trường hợp ngoại lệ" để tước đoạt hoặc giam giữ quyền tài sản sẽ tạo ra tiền lệ xấu, khiến các nhà đầu tư toàn cầu nghi ngờ về tính an toàn pháp lý tại lục địa già. Hệ quả tất yếu là nguy cơ bùng nổ làn sóng tháo chạy vốn sang các thị trường minh bạch hơn, trực tiếp làm suy yếu vị thế và sức mạnh của đồng euro.
Đồng thời, Moscow cũng đã phát đi tín hiệu sẵn sàng sử dụng các công cụ pháp lý và tài sản đối ứng của phương Tây đang nằm tại Nga để thực hiện các biện pháp trả đũa "ăn miếng trả miếng".
Nền kinh tế Nga thời gian qua đã chứng minh được khả năng thích nghi và tăng trưởng ngay cả khi thiếu vắng dòng vốn từ phương Tây, cho thấy sức đề kháng của Moscow trước các lệnh trừng phạt là một biến số mà Brussels cần cân nhắc kỹ lưỡng.
