Tín dụng xanh - Động lực tài chính cho nền nông nghiệp tương lai
Trong hành trình hướng tới tăng trưởng xanh, nông nghiệp đóng vai trò trụ cột bởi đây là lĩnh vực trực tiếp chịu tác động từ biến đổi khí hậu, đồng thời cũng có tiềm năng lớn trong giảm phát thải và phát triển bền vững.
Để quá trình chuyển đổi diễn ra mạnh mẽ và thực chất, yếu tố mang tính quyết định chính là nguồn vốn - đặc biệt là tín dụng xanh, công cụ tài chính giúp doanh nghiệp thay đổi mô hình sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, tín dụng xanh là dòng vốn ưu tiên cho các dự án sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm ô nhiễm, phục hồi hệ sinh thái và thúc đẩy mô hình tuần hoàn. Trong nông nghiệp, tín dụng xanh tập trung vào bốn nhóm chính: phát triển nông nghiệp sạch; ứng dụng công nghệ cao; quản lý tài nguyên nước bền vững; và phát triển lâm nghiệp bền vững. Các hoạt động này không chỉ tạo ra sản phẩm an toàn, nâng giá trị nông sản mà còn bảo vệ đất, nước, đa dạng sinh học - những yếu tố cốt lõi của một nền nông nghiệp tương lai.
Thực tế cho thấy tín dụng xanh đã tăng trưởng tích cực. Đến cuối tháng 3/2025, dư nợ tín dụng xanh đạt hơn 704 nghìn tỷ đồng, tăng 3,57% so với cuối 2024; tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017 - 2024 đạt khoảng 21%/năm - mức tăng ấn tượng so với tín dụng chung.
Tuy nhiên, nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp vẫn mới đáp ứng khoảng 55 - 60% nhu cầu thực tế; có tới 65% doanh nghiệp nông nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận vốn xanh. Điều này bắt nguồn từ ba nguyên nhân lớn: khung pháp lý còn thiếu hướng dẫn cụ thể; nguồn lực tài chính trong nước và quốc tế còn hạn chế; và quy trình thẩm định dự án xanh đòi hỏi tiêu chuẩn cao, phức tạp hơn nhiều so với thẩm định thông thường.
Đặc biệt đối với nông nghiệp, các dự án xanh thường có vòng đời dài, rủi ro thị trường lớn, trong khi nguồn vốn huy động của các ngân hàng chủ yếu ngắn hạn, gây khó khăn cho việc cân đối. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp chưa có hệ thống báo cáo môi trường chuyên nghiệp, thiếu minh chứng cho các tiêu chí xanh, khiến ngân hàng khó đánh giá mức độ bền vững của dự án.
Bac A Bank - Kiên trì con đường nông nghiệp sạch và tài chính bền vững
Trong bối cảnh đó, Ngân hàng TMCP Bắc Á (BAC A BANK) nổi lên như một trong những tổ chức tiên phong đặt tín dụng xanh vào trọng tâm chiến lược phát triển. Thông qua định hướng hoạt động xuyên suốt với nhiều chính sách sản phẩm thiết thực, Bac A Bank nhiều lần khẳng định nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao là ưu tiên xuyên suốt của Ngân hàng - phù hợp với định hướng kinh tế xanh của Chính phủ.
Bac A Bank đã tích hợp yếu tố xanh vào nhiều sản phẩm tài chính: tài trợ doanh nghiệp nông nghiệp sạch, liên kết chuỗi lúa gạo - thủy sản, hỗ trợ hợp tác xã, tài trợ phát triển vùng nguyên liệu và các mô hình nông - lâm - thủy sản thân thiện môi trường. Điểm đặc biệt làm nên dấu ấn của Bac A Bank là mô hình “Tư vấn đầu tư - Đồng hành chiến lược”. Ngân hàng không chỉ cho vay mà còn tham gia tư vấn kỹ thuật, xây dựng chuỗi liên kết, giám sát vận hành dự án trong suốt vòng đời nhằm bảo đảm tính bền vững thực chất.
Thành công của chuỗi dự án chăn nuôi - chế biến sữa công nghệ cao TH là minh chứng rõ nét cho triết lý đó: mô hình nông nghiệp tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao, đạt chuẩn quốc tế về an toàn và môi trường. Ngoài ra, Bac A Bank còn tham gia nhiều dự án dược liệu, phát triển rừng, cây ăn quả sạch, nước tinh khiết… góp phần lan tỏa giá trị xanh trong nhiều lĩnh vực nông nghiệp.
Giải pháp thúc đẩy tín dụng xanh - Từ chính sách đến thực tiễn
Để tín dụng xanh lan tỏa mạnh mẽ hơn, cần sự phối hợp đồng bộ của Nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp. Bac A Bank đề xuất 3 nhóm giải pháp chính:
Hoàn thiện khung pháp lý và tiêu chí xanh
Việt Nam cần sớm xây dựng bộ tiêu chuẩn thống nhất, dễ áp dụng cho từng ngành. Tiêu chí rõ ràng sẽ giúp ngân hàng giảm rủi ro, rút ngắn thời gian thẩm định và tạo điều kiện cho doanh nghiệp minh bạch hóa dữ liệu môi trường.
Tăng cường các chính sách ưu đãi của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước
Các cơ chế như hỗ trợ tái cấp vốn, ưu đãi lãi suất cho vay xanh, giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc hoặc chia sẻ rủi ro sẽ giúp ngân hàng có động lực mạnh mẽ hơn để mở rộng danh mục cho vay xanh.
Đa dạng hóa nguồn vốn và nâng cao năng lực doanh nghiệp
Việt Nam có thể khai thác các quỹ tín dụng xanh quốc tế, các tổ chức tài chính đa phương để bổ sung nguồn lực và cập nhật tiêu chuẩn toàn cầu. Doanh nghiệp cũng cần chủ động nâng cấp hệ thống quản trị, minh bạch hóa tác động môi trường, tiếp cận tiêu chuẩn ESG để tạo niềm tin với nhà cung cấp vốn.
Hơn 3 thập kỷ qua, Bac A Bank kiên định với triết lý “Ngân hàng vì cộng đồng”, từng bước hài hòa giữa lợi ích kinh tế và giá trị xã hội. Từ các dự án nông nghiệp tiên phong đến các chương trình tín dụng xanh chuyên biệt, Bac A Bank không chỉ cấp vốn mà còn góp phần gieo mầm cho một tương lai bền vững, nơi phát triển kinh tế song hành cùng sự thịnh vượng của môi trường và cộng đồng.
Trần Khánh (Giám đốc Khối KHDN Bac A Bank)
