Từ tháng 4/2025, sau giai đoạn áp lực công việc, nam công nhân N.V.C (27 tuổi) bắt đầu xuất hiện cảm giác khó thở khi hít sâu, nặng tức ngực. Dù khám tai mũi họng, chụp X-quang phổi và được chẩn đoán viêm mũi xoang nhẹ, điều trị có cải thiện, anh vẫn không yên tâm.
Trong suốt 5 tháng, người bệnh đi khám tại nhiều bệnh viện tuyến Trung ương, thực hiện hàng loạt xét nghiệm chuyên sâu: Nội soi, đo chức năng hô hấp, chụp CT ngực… Tất cả đều trong giới hạn bình thường.
“Dù bác sĩ kết luận không có bệnh lý nghiêm trọng, người bệnh vẫn không tin. Anh cho rằng các triệu chứng là dấu hiệu của một căn bệnh nan y chưa được phát hiện. Sự lo lắng khiến các cơn khó thở tăng lên, kèm co quắp tay chân, cứng đờ người”, BS. Phạm Thanh Tùng (Viện Sức khỏe Tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai) thông tin về ca bệnh.
Đỉnh điểm, người bệnh trở nên bi quan, giảm năng lượng làm việc, xuất hiện suy nghĩ tiêu cực. Chỉ khi được chuyển đến Viện Sức khỏe Tâm thần điều trị nội trú 40 ngày với chẩn đoán rối loạn lo âu hỗn hợp, tình trạng mới ổn định và đủ điều kiện ra viện.
Rối loạn lo âu bệnh tật khiến nhiều người tốn tiền, tốn thời gian đi khám bệnh.
Chị Đ.T.P (32 tuổi, ở Hưng Yên) cũng bị nỗi ám ảnh mình mắc ung thư dạ dày. Chị bắt đầu bằng những cơn đau âm ỉ vùng thượng vị sau đợt stress kéo dài. Nội soi dạ dày cho kết quả viêm nhẹ, không có tổn thương ác tính. Tuy nhiên, thay vì yên tâm điều trị, chị lại chìm trong nỗi sợ “bác sĩ bỏ sót”. Chỉ trong vòng 8 tháng, chị đi nội soi tới 4 lần ở các bệnh viện khác nhau, làm thêm xét nghiệm máu, siêu âm, chụp CT ổ bụng.
Mỗi khi đọc được thông tin về một người trẻ mắc ung thư trên mạng, chị lập tức đối chiếu với triệu chứng của mình. Cơn đau bụng vì thế xuất hiện dày hơn, kèm theo buồn nôn, mất ngủ, sụt cân do ăn uống kém. Gia đình càng trấn an, chị càng tin rằng mọi người không hiểu mức độ nghiêm trọng của bệnh.
Đỉnh điểm, chị xin nghỉ việc vì không còn đủ tập trung, suốt ngày lên mạng tìm kiếm triệu chứng. Chỉ khi được tư vấn và điều trị chuyên khoa tâm thần với chẩn đoán rối loạn lo âu bệnh tật, tình trạng mới dần cải thiện.
Nỗi sợ bệnh còn nặng hơn bệnh
Theo BSCKII. Vũ Thị Lan (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai), rối loạn lo âu bệnh tật là rối loạn tâm thần đặc trưng bởi sự lo lắng quá mức về việc mình mắc, hoặc sẽ mắc bệnh lý nghiêm trọng, dù các kết quả khám và xét nghiệm đều bình thường.
Người bệnh thường khởi phát trong độ tuổi 20 - 30 nhưng có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào, và tỷ lệ mắc đang có xu hướng gia tăng trong ba thập kỷ gần đây.
Biểu hiện điển hình là nỗi ám ảnh mình mắc ung thư, HIV, bệnh tim mạch hoặc các bệnh nguy hiểm khác dù cơ thể không có tổn thương thực thể. Bệnh nhân có thể kiểm tra cơ thể liên tục, từ soi gương, bắt mạch, đo huyết áp đến quan sát những thay đổi rất nhỏ của cơ thể.
Không ít người dành hàng giờ tra cứu thông tin trên mạng, tự đối chiếu triệu chứng và rơi vào trạng thái “bác sĩ Google”, càng đọc càng lo. Có người đi khám liên tục để tìm kiếm sự trấn an, nhưng cũng có người né tránh bệnh viện vì sợ phát hiện bệnh nặng.
Theo chuyên gia, nguyên nhân của rối loạn này là sự kết hợp của nhiều yếu tố. Về sinh học, sự mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin hay norepinephrine có thể làm gia tăng phản ứng lo âu. Về tâm lý xã hội, những người cầu toàn, hay suy nghĩ, từng trải qua sang chấn như có người thân mắc bệnh nặng sẽ dễ rơi vào trạng thái ám ảnh bệnh tật hơn.
Bên cạnh đó, việc tiếp xúc quá nhiều thông tin y học thiếu kiểm chứng trên internet cũng góp phần nuôi dưỡng nỗi sợ.
Dù không có tổn thương thực thể, nhưng những lo lắng mà người bệnh trải qua là hoàn toàn có thật. Lo âu kéo dài kích hoạt hệ thần kinh tự chủ, gây tim đập nhanh, khó thở, đau đầu, đau dạ dày và nhiều triệu chứng cơ thể khác, từ đó hình thành vòng xoắn luẩn quẩn: lo âu tạo ra triệu chứng, triệu chứng lại làm nỗi lo tăng lên.
Các bác sĩ cảnh báo, nếu không được điều trị, rối loạn lo âu bệnh tật có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, công việc và gây tốn kém chi phí y tế không cần thiết.
Khi bản thân hoặc người thân lo lắng quá mức về sức khỏe kéo dài trên 6 tháng dù đã được khẳng định cơ thể bình thường, người dân nên nghĩ đến khả năng mắc rối loạn này, không tự chẩn đoán bệnh qua Google và chủ động thăm khám chuyên khoa Tâm thần để được hỗ trợ kịp thời.
