Ở nhiều tuyến phố tại Hà Nội và TP.HCM, hình ảnh hàng quán lấn chiếm vỉa hè, xe đẩy bán đồ ăn hay những điểm giữ xe tự phát đang dần thưa hơn sau các đợt ra quân lập lại trật tự đô thị.
Với nhiều người dân, đó là tín hiệu tích cực cho giao thông và mỹ quan thành phố. Nhưng với một bộ phận lao động tự do, đây cũng là lúc họ phải đối diện với câu hỏi lớn: nếu không còn dễ bán ở vỉa hè, sẽ kiếm sống bằng cách nào?
Điều đáng chú ý là thay vì chỉ than khó hoặc chờ đợi, nhiều người đang chủ động học nghề để đổi hướng.
"Không thể phụ thuộc mãi vào một góc vỉa hè"
Ảnh minh họa
Chị Hương (41 tuổi, Hà Nội) từng bán đồ ăn sáng bằng xe đẩy gần khu văn phòng. Công việc này giúp chị nuôi hai con suốt nhiều năm vì vốn ít, không cần thuê mặt bằng.
"Tôi từng nghĩ chỉ cần chăm chỉ là sống được. Nhưng giờ việc bán ở vỉa hè khó hơn trước nhiều, không thể cứ đẩy xe ra là bán như ngày xưa", chị nói.
Sau vài tháng thu nhập bấp bênh vì thường xuyên phải di chuyển địa điểm, chị đăng ký học một khóa pha chế ngắn hạn kéo dài 6 tuần.
Hiện chị chuyển sang bán đồ uống online và nhận giao qua ứng dụng.
"Mệt hơn vì phải học lại từ đầu, nhưng mình thấy đây là hướng lâu dài hơn", chị chia sẻ.
Không chỉ chị Hương, nhiều người bán hàng rong, bán trà đá, đồ ăn vặt hay lao động tự do khác cũng bắt đầu tìm đến các lớp học nghề giá rẻ, thời gian ngắn.
Học nghề ngắn hạn trở thành lựa chọn thực tế
Tại nhiều trung tâm dạy nghề, các khóa học dưới 3 tháng đang thu hút lượng học viên lớn hơn hẳn trước đây, đặc biệt là nhóm lao động phổ thông và phụ nữ trung niên.
Ảnh minh họa
Những nghề được lựa chọn nhiều thường là:
- Nail
- Gội đầu dưỡng sinh
- Pha chế
- Làm bánh
- Makeup cá nhân
- Cắt tóc
- May sửa quần áo
- Livestream bán hàng
- Chăm sóc da cơ bản
- Chụp ảnh sản phẩm bằng điện thoại
Ưu điểm lớn nhất của các nghề này là:
- Học nhanh
- Chi phí không quá cao
- Có thể làm tại nhà
- Dễ bán hàng online hoặc nhận khách quen
Nhiều người chấp nhận bắt đầu lại từ con số 0 vì hiểu rằng việc phụ thuộc hoàn toàn vào vỉa hè ngày càng nhiều rủi ro.
Ảnh minh họa
"Có nghề trong tay vẫn yên tâm hơn"
Anh Tuấn (46 tuổi), từng bán trà đá gần một bến xe ở Hà Nội, hiện đang học sửa điện lạnh.
"Lúc đầu tôi cũng sốc vì quen kiểu kiếm tiền từng ngày rồi. Nhưng sau vài lần phải dọn hàng liên tục, tôi nghĩ chắc mình phải có nghề khác", anh nói.
Anh cho biết lớp học có khá nhiều người ở độ tuổi 35–50, thậm chí có người từng chạy xe ôm hoặc bán hàng rong nhiều năm.
Điểm chung là ai cũng muốn tìm một công việc ổn định hơn trong bối cảnh đô thị thay đổi nhanh.
"Nhiều người cứ nghĩ học nghề là chuyện của người trẻ. Nhưng giờ nếu không học thêm gì thì rất khó xoay sở lâu dài", anh nói thêm.
Khi đô thị thay đổi, cách kiếm sống cũng thay đổi
Ảnh minh họa
Các chuyên gia lao động cho rằng việc siết quản lý vỉa hè là xu hướng khó tránh tại các thành phố lớn khi nhu cầu về giao thông, an toàn và mỹ quan đô thị ngày càng cao.
Điều này đồng nghĩa mô hình mưu sinh kiểu "bám mặt đường" sẽ dần thu hẹp.
Nhưng ở chiều ngược lại, thị trường lao động nhỏ lẻ cũng đang mở ra nhiều cơ hội mới nhờ mạng xã hội và nền tảng số.
Một người biết làm bánh có thể bán online. Người biết gội đầu dưỡng sinh có thể nhận khách tại nhà. Người biết livestream có thể bán hàng mà không cần cửa hàng mặt phố.
Sự chuyển dịch này không chỉ là câu chuyện kiếm sống, mà còn phản ánh một thay đổi lớn hơn trong tư duy của lao động đô thị: từ làm việc theo kinh nghiệm sang học kỹ năng để thích nghi.
Với nhiều người, một khóa học nghề vài tuần giờ đây không đơn thuần là học thêm một công việc mới.
Đó là cách để họ giữ thu nhập, giữ sự chủ động và tìm một chỗ đứng mới khi những góc vỉa hè quen thuộc không còn dễ tồn tại như trước.
