Trở về Việt Nam sau khi hoàn thành chương trình Tiến sĩ ngành Khoa học Máy tính, Phong mang theo một mục tiêu rõ ràng: vận dụng kiến thức học thuật để giải quyết các bài toán thực tế quy mô lớn. "Thế giới học thuật và thực tiễn có một khoảng cách rất lớn. Mình muốn làm những trận đánh phần mềm lớn, và ở Việt Nam chỉ có duy nhất FPT mới có những trận đánh lớn như vậy", Phong nói.
Không đứng ngoài như một nhà nghiên cứu thuần túy, Phong trải qua những vai trò như lập trình viên, kiểm thử, thiết kế hệ thống, quản trị dự án, rồi dần tham gia vào các vai trò điều phối, dẫn dắt khi AI khiến tổ chức buộc phải thay đổi.
Tại FPT anh nhanh chóng tham gia vào một trong những dự án phức tạp và lớn của tập đoàn, một khách hàng lớn trong ngành công nghiệp ô tô nước Mỹ. Đây không phải là một dự án phần mềm thông thường. Nó là "xương sống" công nghệ cho một hệ sinh thái toàn cầu, với khối lượng dữ liệu khổng lồ và áp lực thay đổi liên tục từ thị trường.
Bài toán của hãng kinh doanh xe hơi là hiện đại hóa hệ thống phần mềm cũ trong khi thị trường liên tục thay đổi. Đó là một nền tảng trong lĩnh vực ô tô, với kiến trúc phức tạp, dữ liệu lên tới hàng nghìn tỷ điểm, tiến độ phải rút ngắn thời gian đưa tính năng ra thị trường mà vẫn đảm bảo độ ổn định ở cấp độ hệ thống.
Với hệ thống dữ liệu khổng lồ, hãng kinh doanh ô tô lo ngại về bảo mật, tính ổn định khi FPT đề xuất sử dụng AI trong quá trình chuyển đổi hệ thống lõi, dù AI là lời giải tiềm năng cho bài toán của họ.
Trong bối cảnh đó, mọi lập luận về hiệu quả hay xu hướng công nghệ đều trở nên thiếu sức nặng. FPT không thể thuyết phục bằng slide, cũng không thể thuyết phục bằng cam kết.
Cách duy nhất là chứng minh.
Nhóm dự án của FPT xác định cần một cuộc chuyển đổi toàn diện hơn, đặt AI làm trung tâm, không chỉ trong giải pháp, mà trong tư duy của từng kỹ sư.
Tập thể đơn vị nơi Phong làm việc tại FPT
Hành trình đảo ngược hoài nghi về AI
Thay vì coi AI là một dự án riêng lẻ, Phong và đội ngũ dự án triển khai đã chọn cách tiếp cận mang tính hệ thống: tích hợp AI vào toàn bộ chuỗi giá trị phát triển phần mềm. Từ viết mã, kiểm thử, phân tích yêu cầu đến quản lý tiến độ, AI được "nhúng" vào như một lớp năng lực mới, hỗ trợ con người ra quyết định nhanh và chính xác hơn. Cách tiếp cận này cho phép các nhóm kỹ sư chủ động chuyển đổi phương pháp làm việc với tư duy AI-First mà còn có thể đề xuất phương án mới với khách hàng, một thay đổi nền tảng trong mối quan hệ hợp tác công nghệ.
"Trong phát triển phần mềm, có hàng chục, thậm chí hàng trăm bước để tạo ra một sản phẩm. Mỗi bước chỉ cần cải thiện rất nhỏ, nhưng khi cộng dồn lại, nó mới tạo ra hiệu quả của toàn bộ quá trình," Phong chia sẻ.
Cách tiếp cận tích tiểu thành đại này nhanh chóng cho thấy hiệu quả. Trong vòng một năm, đơn vị đã triển khai hàng trăm giải pháp AI, sáng kiến mới. Năng suất tăng lên, thời gian phát triển được rút ngắn, tiến độ dự án cải thiện rõ rệt và chất lượng đầu ra được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Nhưng theo Phong, công nghệ chỉ là phần nổi của tảng băng. "Chuyển đổi AI trước hết là chuyển đổi tư duy, rồi mới đến chuyển đổi công cụ," anh nói.
Nhóm kỹ sư công nghệ FPT trong các buổi thảo luận, trao đổi thông tin
Từ triết lý đó, một phong trào học tập tự thân hình thành trong nội bộ. Ngoài giờ làm việc chính thức, nhiều kỹ sư chủ động học và thử nghiệm các công cụ AI mới, chia sẻ kinh nghiệm trong các cộng đồng nhỏ. Việc học AI dần trở thành một chuẩn mực nghề nghiệp, thay vì một lựa chọn cá nhân.
Khi làn sóng chuyển đổi nội bộ của FPT đạt đến một quy mô nhất định, khách hàng bắt đầu chú ý. Họ nhận thấy sự thay đổi trong năng suất và tư duy của đội ngũ kỹ sư Việt Nam. Đó thời điểm chín muồi để đưa AI vào thực thi.
Một quyết định mang tính bước ngoặt được đưa ra: khách hàng cho phép dự án ứng dụng AI. Nhưng đội ngũ của FPT không chỉ dừng lại ở đó. Với sự am hiểu sâu sắc về cả công nghệ và bối cảnh dự án, trong nhiều giai đoạn, đội ngũ kỹ sư FPT đã chủ động đi trước khách hàng từ 3 đến 6 tháng, xây dựng và kiểm chứng các phiên bản thử nghiệm. Khi cơ hội xuất hiện, giải pháp đã sẵn sàng.
AI lúc này không còn là khái niệm, mà trở thành công cụ xử lý những phần việc phức tạp nhất: phân tích yêu cầu, đề xuất kiến trúc, tự động sinh mã kiểm thử, những công việc trước đây có thể mất hàng tuần, giờ được rút xuống còn vài phút.
Các kỹ sư giờ đây dành nhiều thời gian hơn cho việc tư duy giải pháp chiến lược thay vì các tác vụ lặp đi lặp lại.
Sự thay đổi không chỉ dừng lại ở công cụ. AI dần trở thành một phần trong "hệ điều hành" của tổ chức. Vai trò của con người đã thay đổi một cách căn bản. Các kỹ sư không còn chỉ là người thực thi, họ trở thành những người khai thác triệt để các công cụ AI, đảm bảo chúng hoạt động nhịp nhàng để tạo ra sản phẩm cuối cùng.
Dần dần, một thế hệ kỹ sư mới ra đời, những người được "tăng cường bởi AI". Những chức danh mới như "hạt nhân AI hay nhân sự AI xuất sắc ra đời ngay trong lòng dự án. Đây không phải là những chuyên gia công nghệ đơn thuần, mà là những nhân sự có chiến lược, dẫn dắt sự thay đổi và tìm kiếm những ứng dụng đột phá mới.
Kết quả của cuộc chuyển đổi này có bước vượt xa kỳ vọng. Các con số cho thấy việc tích hợp AI toàn diện giúp rút ngắn từ 6 tháng xuống khoảng 4 tháng, tương đương cải thiện 24% tiến độ mà chất lượng và độ ổn định hệ thống được giữ vững.
Với người làm công nghệ, niềm tự hào không chỉ đến từ con số
Khi năng lực được chứng minh qua từng giai đoạn, mối quan hệ với khách hàng cũng bắt đầu dịch chuyển. Từ vai trò thực thi theo yêu cầu, đội ngũ FPT dần trở thành đối tác đồng hành, tham gia vào việc định hình lộ trình công nghệ và cách hệ thống vận hành.
Trong những thời điểm then chốt, các nhóm kỹ sư Việt Nam không chỉ theo kịp mà còn đi trước, thử nghiệm trước, chuẩn hóa trước, và đưa ra những cách tiếp cận mới trước khi chúng trở thành yêu cầu chính thức.
Sự dịch chuyển này không diễn ra trong một bước ngoặt, mà tích lũy qua từng kết quả nhỏ.
Từ một nhà cung cấp dịch vụ, FPT từng bước trở thành đối tác công nghệ, nơi không chỉ thực hiện, mà cùng khách hàng định nghĩa cách hệ thống sẽ vận hành trong tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh AI đang trở thành thước đo năng lực cạnh tranh toàn cầu.
"Càng làm, chúng tôi càng thấy khối lượng công việc không giảm mà tăng lên, đến mức không thể làm hết nếu không có AI," Phong nói.
Với anh, điều đáng tự hào nhất nằm ở con người: những kỹ sư Việt Nam bình thường, nay được các tập đoàn toàn cầu tin tưởng giao phó những bài toán phức tạp. Khả năng để hàng nghìn người cùng học hỏi, làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị ở quy mô lớn chính là biểu hiện rõ ràng của trí tuệ Việt Nam trong kỷ nguyên AI, một sức mạnh hiệp lực, đủ để bước vào vai trò đối tác công nghệ và cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi toàn cầu.
