Theo SCMP, trong đầu tư, những cơ hội lớn nhất thường xuất hiện khi phần đông thị trường lựa chọn đứng ngoài cuộc.
Khi các tập đoàn Internet Trung Quốc đồng loạt thu hẹp hoạt động đầu tư, Tencent lại thực hiện một bước đi ngược dòng, đó là đẩy mạnh rót vốn vào lĩnh vực y tế và dược sinh học.
Từ năm 2021 đến năm 2025, số thương vụ đầu tư của các công ty Internet đã giảm từ 296 xuống chỉ còn 37. Thế nhưng, khoảng 40% danh mục đầu tư của Tencent trong giai đoạn này lại tập trung vào y tế và chăm sóc sức khỏe.
Bắt đầu từ khoản đầu tư vào cộng đồng trực tuyến và nền tảng thông tin y tế dành cho các chuyên gia y tế Trung Quốc (DXY) năm 2014 và tiếp tục với việc công bố bằng sáng chế thuốc giảm cân GLP-1 do AI tự thiết kế vào năm 2026, Tencent đã dành hơn một thập kỷ để âm thầm xây dựng một hệ sinh thái dược phẩm quy mô lớn.
Quá trình này không chỉ phản ánh sự chuyển dịch chiến lược của chính Tencent mà còn cho thấy những thay đổi sâu sắc trong cấu trúc ngành công nghệ sinh học Trung Quốc.
Từ Internet y tế đến tham vọng dược sinh học
Nhìn lại hành trình hơn 10 năm qua, chiến lược y tế của Tencent có thể được chia thành ba giai đoạn phát triển rõ rệt.
Đầu tiên là giai đoạn 1 với việc mở rộng lãnh địa Internet y tế
Năm 2014 được xem là thời điểm khởi đầu của làn sóng Internet y tế tại Trung Quốc. Với khoản đầu tư 70 triệu USD vào DXY, Tencent chính thức bước chân vào lĩnh vực này.
Ở giai đoạn đầu, tư duy đầu tư của Tencent vẫn mang đậm dấu ấn của các doanh nghiệp Internet: xây dựng mạng lưới kết nối giữa bệnh viện, bác sĩ và bệnh nhân, đồng thời giành quyền kiểm soát các cửa ngõ lưu lượng người dùng.
Trong vài năm tiếp theo, Tencent liên tục đầu tư vào hàng loạt nền tảng Internet y tế hàng đầu như WeDoctor, Haodf Online, Weimai, Linjia Haoyi và Medbanks Health.
Công ty cũng mở rộng sang các dịch vụ bảo đảm sức khỏe như Shuidi Mutual, đồng thời đầu tư ra nước ngoài thông qua các doanh nghiệp như Practo, Clinicloud hay Scanadu.
Mục tiêu khi đó khá rõ ràng, đó là tạo hệ sinh thái dịch vụ y tế xoay quanh các sản phẩm cốt lõi như WeChat, từ đăng ký khám bệnh đến bệnh viện thông minh.
Tuy nhiên, khác với nhiều ngành Internet khác, lĩnh vực y tế có đặc thù quản lý chặt chẽ, yêu cầu chuyên môn cao và phụ thuộc lớn vào hệ thống ngoại tuyến.
Khi tăng trưởng lưu lượng dần chạm ngưỡng, mô hình phát triển dựa chủ yếu vào người dùng bắt đầu bộc lộ giới hạn.
Năm 2018, hướng bố cục y tế của Tencent dần chuyển từ tiền đài lui về hậu trường, Tencent chuyển trọng tâm sang Internet công nghiệp, đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn đầu tư dàn trải trong lĩnh vực y tế.
Giai đoạn thứ hai là giai đoạn xây dựng hạ tầng công nghệ
Từ năm 2018 đến năm 2022, Tencent dần rút khỏi vai trò người chơi ở tuyến đầu và chuyển sang xây dựng nền tảng công nghệ cho ngành y tế.
Trọng tâm đầu tư không còn nằm ở các ứng dụng phục vụ trực tiếp người dùng mà chuyển sang dữ liệu lớn y tế, AI hỗ trợ chẩn đoán, thiết bị y tế và các công nghệ giúp nâng cao hiệu quả nghiên cứu phát triển thuốc.
Đây cũng là giai đoạn Tencent bắt đầu đặt những viên gạch đầu tiên cho tham vọng AI dược phẩm.
Quân cờ quan trọng nhất là XtalPi. Ngay từ năm 2015, khi AI nghiên cứu thuốc vẫn còn là lĩnh vực tương đối xa lạ, Tencent đã tham gia vòng gọi vốn Series A với khoản đầu tư 24 triệu Nhân dân tệ, trở thành một trong những nhà đầu tư bên ngoài sớm nhất và lớn nhất của công ty.
Năm 2020, Tencent tiếp tục ra mắt nền tảng khám phá thuốc bằng AI mang tên Yunshen Zhiyao, chính thức đưa năng lực trí tuệ nhân tạo của mình vào quy trình nghiên cứu dược phẩm.
Giai đoạn thứ ba là giai đoạn Tencent tập trung vào thuốc đổi mới sáng tạo
Từ năm 2023 đến nay, Tencent thực hiện cuộc chuyển hướng mạnh mẽ nhất trong lịch sử đầu tư y tế của mình khi tập trung nguồn lực vào thuốc đổi mới sáng tạo.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh khá đặc biệt. Kể từ năm 2022, ngành dược sinh học Trung Quốc rơi vào giai đoạn được gọi là “mùa đông vốn”, khi hoạt động huy động vốn trên thị trường sơ cấp liên tục suy giảm.
Tuy nhiên, năng lực nghiên cứu thuốc của các doanh nghiệp Trung Quốc lại có bước tiến đáng kể, đặc biệt ở các lĩnh vực như kháng thể kép (bispecific antibodies) và thuốc liên hợp kháng thể - thuốc (ADC).
Tencent lựa chọn đầu tư theo hướng tập trung và có chọn lọc hơn. Danh mục của hãng bao gồm cả các doanh nghiệp AI nghiên cứu thuốc như XtalPi và Insilico Medicine, lẫn các công ty công nghệ sinh học đang phát triển thuốc trong các lĩnh vực ung thư, bệnh chuyển hóa, tự miễn và bệnh thận.
Thay vì chạy theo những xu hướng ngắn hạn, Tencent đặt cược vào khả năng ngành thuốc đổi mới sáng tạo của Trung Quốc có thể vươn từ vị thế người theo sau lên nhóm dẫn đầu thế giới.
“ AI nghiên cứu thuốc ” là động cơ chiến lược phía sau đế chế dược phẩm
Nếu phải chỉ ra lĩnh vực mang tính chiến lược nhất trong toàn bộ hệ sinh thái dược sinh học của Tencent, đó chính là AI nghiên cứu thuốc.
Khác với nhiều quỹ đầu tư chỉ coi AI là một chủ đề thời thượng, Tencent xây dựng chiến lược theo chiều sâu, từ thuật toán, nền tảng công nghệ cho tới các doanh nghiệp nghiên cứu phát triển thuốc.
Trong đó, XtalPi là khoản đầu tư tiêu biểu. XtalPi được xem là thương vụ thành công nhất trong danh mục AI dược phẩm của Tencent.
Sau khoản đầu tư ban đầu trị giá 24 triệu NDT năm 2015, Tencent liên tục tham gia các vòng gọi vốn tiếp theo. Năm 2018, công ty đầu tư thêm 15 triệu USD ở vòng Series B.
Năm 2021, Tencent tiếp tục tham gia vòng Series C trị giá 289 triệu USD, thiết lập kỷ lục huy động vốn của ngành AI nghiên cứu thuốc thời điểm đó.
Đến năm 2024, khi XtalPi huy động thêm 380 triệu USD ở vòng Series D, Tencent tiếp tục rót thêm 30 triệu USD.
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của XtalPi khi doanh thu đạt khoảng 112 triệu USD, tăng 201,2% so với cùng kỳ; lợi nhuận ròng điều chỉnh đạt khoảng 36 triệu USD và lần đầu tiên ghi nhận lợi nhuận cả năm.
Hành trình hơn một thập kỷ của Tencent trong lĩnh vực y tế phản ánh sự thay đổi đáng chú ý của dòng vốn công nghệ Trung Quốc.
Từ việc theo đuổi lưu lượng người dùng, Tencent đã chuyển sang xây dựng năng lực công nghệ nền tảng. Từ các nền tảng Internet y tế, hãng tiến tới AI nghiên cứu thuốc, thuốc đổi mới sáng tạo và các công nghệ sinh học tiên tiến.
Trong bối cảnh ngành Internet bước vào chu kỳ tăng trưởng chậm hơn, Tencent lựa chọn đưa nguồn lực vào một lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, chu kỳ dài nhưng có giá trị xã hội cao.
Mô hình đầu tư lấy AI nghiên cứu thuốc làm động cơ, thuốc đổi mới sáng tạo làm điểm neo giá trị và công nghệ sinh học tiên tiến làm động lực tăng trưởng tương lai đang dần hình thành rõ nét.
Đây không chỉ là sự tiến hóa trong chiến lược của Tencent mà còn phản ánh xu hướng chuyển dịch của vốn công nghệ Trung Quốc từ các mô hình kinh doanh Internet sang những lĩnh vực công nghệ lõi có khả năng tạo ra tác động dài hạn.
Liệu “đế chế dược phẩm” mà Tencent đang xây dựng có thể tạo ra những thành công tương tự như các khoản đầu tư Internet trước đây hay không thì vẫn cần thời gian để Tencent chứng minh.
Tuy nhiên, sau hơn 10 năm âm thầm đặt cược vào dược sinh học, Tencent đã trở thành một trong những lực lượng có ảnh hưởng đáng kể tới hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của ngành công nghệ sinh học Trung Quốc.
*Nguồn: SCMP, 36Kr
