Theo Al Jazeera , Iran đã sử dụng hệ thống phòng không mới để bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ gần eo biển Hormuz hồi đầu tuần này. Các nhà phân tích cho rằng sự việc này cho thấy Tehran vẫn duy trì khả năng đẩy lùi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bất chấp nhiều tháng bị tấn công vào hàng loạt mục tiêu quân sự của nước này.
Truyền thông Iran đưa tin máy bay không người lái đã bị bắn hạ gần đảo Qeshm ở eo biển Hormuz, đồng thời cho biết thêm rằng vụ đánh chặn này đánh dấu lần đầu tiên hệ thống do Iran tự phát triển có tên Arash-e Kamangir được sử dụng trong chiến đấu.
Các tên lửa của Iran được trưng bày tại Bảo tàng Lực lượng Không quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) ở Tehran, Iran.
Hiện chưa có bằng chứng độc lập xác nhận tuyên bố của Iran về việc sử dụng hệ thống đánh chặn mới này. Tuy nhiên, sự việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và Mỹ tiếp tục leo thang, bất chấp một thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa hai bên.
Theo các nguồn tin Iran, vụ bắn hạ MQ-9 diễn ra sau khi Mỹ bị cho là tiến hành các cuộc tấn công mới nhằm vào một cơ sở quân sự gần Bandar Abbas. Sau đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã đáp trả bằng cách tấn công một căn cứ không quân của Mỹ.
Hãng tin Fars cho biết Arash-e Kamangir có khả năng phát hiện mục tiêu tàng hình, song không công bố thêm thông số kỹ thuật. Tehran mô tả vụ đánh chặn là thông điệp rõ ràng và dứt khoát gửi tới các lực lượng thù địch hoạt động gần không phận và vùng biển của Iran, đặc biệt tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới.
Tầm quan trọng của Arash-e Kamangir
Theo giới quan sát quân sự, vụ đánh chặn Arash-e Kamangir có thể không phải là một loại vũ khí mới mang tính cách mạng, mà chỉ là một bước nữa trong quá trình chuyển đổi rộng hơn của Iran hướng tới hệ thống phòng không cơ động, chi phí thấp hơn.
Alex Almeida, một nhà phân tích an ninh tại Horizon Engage (một trung tâm tình báo chiến lược có trụ sở tại New York), nhận định hệ thống này có thể là phiên bản nâng cấp của các tổ hợp phòng không tầm ngắn hoặc vũ khí bay lượn mà Iran từng phát triển trước đây.
"Tôi đoán đó là sự phát triển tiếp theo của một trong những hệ thống đó... Nó không dựa vào hệ thống dẫn đường cố định từ một trạm radar phòng không truyền thống. Nhiều khả năng hệ thống này đang sử dụng một loại dẫn đường quang điện tử hoặc dẫn đường bằng hồng ngoại - về cơ bản là một hệ thống tên lửa đất đối không (SAM), dễ dàng thiết lập và phóng", ông nói.
Theo giới phân tích, ưu thế của các hệ thống phòng không nhỏ gọn nằm ở khả năng cơ động cao, dễ ngụy trang, triển khai nhanh và thay thế với chi phí thấp hơn nhiều so với các mạng lưới phòng không truyền thống.
Một số hệ thống được thiết kế để máy bay đánh chặn có thể bay chờ trên không trước khi khóa mục tiêu, trong khi các hệ thống khác tập trung vào nhiệm vụ chống UAV và máy bay tầm thấp. Điều này khiến các máy bay không người lái như MQ-9 Reaper, vốn bay chậm để phục vụ nhiệm vụ giám sát trở nên dễ bị tổn thương hơn.
Nicole Grajewski, trợ giảng tại Đại học Sciences Po ở Paris, cho biết, Tehran có thể vẫn cần hệ thống phòng không tầm trung và tầm xa mạnh hơn, nhưng những tổ hợp cơ động như Arash-e Kamangir vẫn mang lại lợi thế đáng kể.
"Giá trị lớn nhất là khả năng di chuyển nhanh chóng. Đây là các hệ thống phóng cơ động, thậm chí trong một số trường hợp có thể mang vác được. Dù chưa rõ MQ-9 bay ở độ cao nào, nhưng nếu Iran thực sự bắn hạ được nó, điều đó cho thấy họ vẫn duy trì được một phần năng lực phòng không", bà Nicole Grajewski nhận định.
