Được phía Mỹ gọi là “D-day” kinh tế, đây được mô tả là cuộc tấn công tài chính quy mô lớn nhất từng được triển khai. Theo đó, khi các biện pháp này có hiệu lực ngày 24/8, Mỹ sẽ áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế nhằm vào các đối tác thương mại của Iran nhằm làm tê liệt hoạt động kinh tế của nước này.
“Khi bình minh lên, một D-day về kinh tế sẽ bắt đầu. Đây là cuộc tấn công tài chính quy mô lớn nhất từng được triển khai nhằm vào một đối thủ”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent viết trong một bài bình luận trên tờ Financial Times hôm 23/8.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent.
Đáp lại, Tehran tuyên bố sẽ chặn mọi hoạt động xuất khẩu dầu mỏ từ vùng Vịnh nếu “cuộc chiến kinh tế của Mỹ vẫn tiếp diễn.
Các cuộc không kích của Mỹ và đồng minh nhằm vào Iran và động thái đáp trả của Tehran đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, phần lớn ở Iran và Lebnon. Dù chịu nhiều thiệt hại, bao gồm cả về cơ sở hạ tầng và năng lực quân sự, nhưng Iran vẫn duy trì khả năng tấn công vào các nước láng giềng vùng Vịnh và đe dọa vận tải qua Hormuz bằng máy bay không người lái và tên lửa.
Động thái đáp trả của Iran đã khiến tuyến đường vận tải biển huyết mạch này tê liệt, kéo theo giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao suốt nhiều tháng qua.
Mỹ sẽ làm gì?
Dù không nêu cụ thể các biện pháp, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát tín hiệu Washington có thể nhắm tới những quốc gia đang tìm cách “xoa dịu” Iran thông qua hoạt động giao thương với nền kinh tế và hệ thống tài chính của nước này.
“Họ nên cân nhắc kỹ hậu quả của việc tiếp tục hành động này”, ông Bessent viết trên Financial Times.
Iran trong những ngày qua đã chuẩn bị cho khả năng phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt mới, đồng thời đưa ra nhiều tuyên bố cứng rắn, ám chỉ khả năng đáp trả bằng một cuộc phản công quân sự quy mô lớn.
Ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Tối cao Quốc gia Iran, hôm Chủ nhật cảnh báo Tehran có thể sử dụng các biện pháp trả đũa kinh tế.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh thị trường dầu mỏ được dự báo tiếp tục biến động mạnh trong tuần này, khi căng thẳng tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
“Nếu cuộc chiến kinh tế này tiếp tục, không một giọt dầu nào sẽ được xuất khẩu, dù qua eo biển Hormuz hay từ bất kỳ nơi nào khác trong Vịnh Ba Tư”, ông Rezaei viết trên mạng xã hội. Ông đồng thời cảnh báo Iran sẽ coi bất kỳ quốc gia nào tham gia hoặc hỗ trợ chiến dịch kinh tế của Mỹ nhằm vào Iran là “một hành động chiến tranh”.
Trước đó, ông Bessent kêu gọi Trung Quốc hợp tác với Mỹ, đồng thời lưu ý rằng trong lịch sử, khoảng một nửa lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc có nguồn gốc từ khu vực Vịnh Ba Tư.
Đáp lại, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho rằng “các biện pháp trừng phạt và áp lực không giúp giải quyết vấn đề”, đồng thời kêu gọi các bên tìm kiếm một giải pháp ngoại giao.
Iran chịu sức ép kép
Nền kinh tế Iran vốn đã chịu sức ép lớn từ các lệnh trừng phạt quốc tế trước khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây thiệt hại cho một phần cơ sở hạ tầng của nước này.
Dù Tehran tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn, một số quan chức Iran cảnh báo các biện pháp trừng phạt kinh tế mới có thể khiến những khó khăn hiện tại thêm trầm trọng, làm gia tăng nguy cơ bất ổn xã hội.
Một tàu bị tấn công khi đi qua Eo biển Hormuz.
Iran bước vào cuộc xung đột với tỷ lệ lạm phát cao, đồng nội tệ suy yếu, tình trạng thiếu hụt năng lượng, các lệnh trừng phạt kéo dài và nhiều điểm yếu mang tính cơ cấu. Hiện nước này còn phải đối mặt với những thách thức mới như cơ sở hạ tầng bị phá hủy, hoạt động thương mại gián đoạn, sản xuất suy giảm và chi phí tái thiết ngày càng lớn.
Trong bối cảnh Mỹ và Iran chưa nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp chính thức kể từ cuộc gặp gần nhất tại Thụy Sĩ hồi tháng 6, một số quốc gia như Qatar, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đang nỗ lực thúc đẩy các kênh ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Iran cho biết Tư lệnh quân đội Pakistan, ông Asim Munir, sẽ tới Tehran vào thứ Hai trong khuôn khổ các nỗ lực nhằm khôi phục hòa bình và an ninh khu vực. Tuy nhiên, Tehran không công bố nhiều thông tin chi tiết về chuyến thăm.
Pakistan đã đóng vai trò trung gian hòa giải trong cuộc xung đột. Một nguồn tin chính phủ Pakistan cho biết ông Munir dự kiến thảo luận về những diễn biến mới nhất, trong đó có nguy cơ Mỹ áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt đối với Iran.
Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cùng các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon trong cuộc chiến, đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Phía Mỹ cho biết 18 quân nhân nước này đã thiệt mạng và hơn 750 người bị thương.
Tham khảo: Reuters
