Một người vào PUBG để tìm chiến thắng. Một cửa hàng nhìn thấy khách cần mua tai nghe. Một chủ phòng máy nhìn thấy nhu cầu thuê máy chơi game. Cùng quanh một trò chơi, mỗi bên tìm kiếm một nguồn thu khác nhau.
Nếu ví vui PUBG như một “hợp tác xã”, thành viên của nó hẳn không chỉ gồm những người cầm chuột, bấm phím. Bên ngoài các trận đấu còn có người bán thiết bị, người cung cấp dịch vụ và người làm nội dung.
Hơn 2,7 triệu USD tiền thưởng PUBG PC của tuyển thủ Việt là một con số đáng chú ý. Nhưng những cuộc làm ăn quanh trò chơi này còn bắt đầu từ câu hỏi giản dị hơn: muốn chơi mượt, nghe rõ và thao tác thuận tiện thì cần mua gì?
Người chơi giỏi có phần trên bảng tiền thưởng
Theo Esports Earnings, tuyển thủ Việt được ghi nhận hơn 2,73 triệu USD tiền thưởng PUBG PC, với 233 tuyển thủ. Phạm vi thời gian hiển thị của bộ dữ liệu kéo dài từ tháng 8/2017 đến tháng 12/2024.
Ở PUBG Mobile, số tiền thưởng được ghi nhận là gần 1,75 triệu USD, với 254 tuyển thủ, trong bộ dữ liệu có phạm vi từ tháng 10/2018 đến tháng 6/2025.
Clories được ghi nhận hơn 220.000 USD ở PUBG PC; Lamborghini vượt 153.000 USD ở Mobile. Các khoản thưởng ấy cho thấy thi đấu đã trở thành hoạt động tạo thu nhập với một bộ phận người chơi chuyên nghiệp. Đây chưa phải tiền thực nhận sau phân chia và chi phí, cũng chưa bao gồm đầy đủ lương hay tài trợ.
Còn với người chơi giải trí, dòng tiền thường đi theo một hướng khác: trả tiền để có trải nghiệm mình mong muốn.
Khi tên một trò chơi trở thành ngôn ngữ bán hàng
Sức ảnh hưởng của PUBG còn có thể nhìn thấy ở cách máy tính được giới thiệu tới khách hàng.
Tháng 7/2017, thị trường khá hot một cấu hình PC khoảng 13 triệu đồng để chơi PUBG ở thiết lập cao, chưa bao gồm màn hình. Giá tiền ở đây mới chỉ là một chi tiết, cái đáng chú ý hơn là tên trò chơi đã trở thành yêu cầu đầu vào để lựa chọn và giới thiệu cả một bộ máy.
Người mua không nhất thiết phải hiểu hết thông số của bộ xử lý hay card đồ họa. Một mục tiêu như “chơi PUBG mượt” giúp họ diễn đạt nhu cầu, đồng thời cho người bán điểm bắt đầu để tư vấn.
Có thể xem “máy chơi PUBG” như một cách nói tắt giữa hai bên: người mua nêu trải nghiệm mình muốn có, người bán chuyển yêu cầu ấy thành cấu hình và danh sách thiết bị.
Cách tiếp cận này còn xuất hiện ở phụ kiện. Năm 2018, An Phát PC giới thiệu các mẫu tai nghe HyperX gắn với nhu cầu chơi PUBG: Cloud Silver khoảng 1,8 triệu đồng, Cloud II khoảng 2,5 triệu đồng và Revolver S khoảng 3,5 triệu đồng.
Những năm sau đó, với sự bùng nổ của hiện tượng game mobile, nhiều phụ kiện khác theo đà hot lên, ví dụ đơn giản nhất là phụ kiện bọc ngón tay, giúp giảm thiểu mồ hôi khi di ngón trên màn hình dành cho giới game thủ "cơ địa tiết nhiều mồ hôi", hay các loại nút bấm gắn ngoài điện thoại đem lại cảm giác chân thực như chơi console. Tất cả đều phục vụ chung một mục đích: trải nghiệm ăn đồng thua đủ trên chiến trường sinh tử có vòng chạy bo.
Các ví dụ cho thấy game cung cấp một tình huống sử dụng cụ thể để bán hàng. Từ máy tính tới phụ kiện nhỏ, thiết bị được giới thiệu bằng khả năng phục vụ trải nghiệm mà khách đang quan tâm.
Một tiếng bước chân cũng có thể trở thành lý do mua tai nghe
Trong PUBG, âm thanh còn là thông tin về đối thủ. Tiếng bước chân đang tiến lại, tiếng xe hay tiếng súng có thể giúp người chơi phán đoán tình huống trước khi nhìn thấy đối phương. Hướng dẫn chính thức của PUBG Mobile cũng nhấn mạnh việc nghe tiếng chân để nhận biết hướng, khoảng cách và dự đoán hành động.
Vì thế, người mua tai nghe có thêm những câu hỏi rất cụ thể: Có nghe rõ tiếng chân không? Có phân biệt được âm thanh đến từ phía nào không? Đeo lâu có thoải mái và nói chuyện với đồng đội có rõ không?
HyperX Cloud II là một ví dụ về sản phẩm được tiếp thị theo nhu cầu ấy. Ra mắt năm 2015, mẫu này vốn đã là tai nghe gaming, với bộ điều khiển âm thanh USB, âm thanh vòm giả lập 7.1 có thể bật/tắt, đệm tai và micro, được quảng bá có khả năng nghe chi tiết nhỏ và nhận biết vị trí đối thủ. Và tới những năm hoàng kim của thể loại FPS, đặc biệt là thể loại Battle Royale (đấu trường sinh tử) như PUBG, Free Fire, Fortnite đã chính thức đưa dòng tai nghe Gaming này trở thành huyền thoại.
Điều người chơi tìm kiếm ở các loại tai nghe Gaming này là khả năng khiến họ nhận ra âm thanh và phán đoán hướng phát ra, không đơn thuần khuếch đại tiếng vọng.
Cách nhà bán lẻ giới thiệu sản phẩm cho thấy một cơ hội thương mại cụ thể: biến nhu cầu nghe và phối hợp trong trận đấu thành lý do để khách cân nhắc nâng cấp tai nghe.
Từ đây, sản phẩm còn có thể trở thành chủ đề cho bài trải nghiệm hoặc video hướng dẫn. Người làm nội dung có điều để trình diễn; người bán có thêm cách giải thích công dụng. Lượt xem, nếu có, vẫn cần được tách khỏi lượt bán và doanh thu thực tế.
Chủ phòng net có phần từ từng giờ chơi
Có người mua máy để chơi tại nhà. Cũng có người trả tiền để sử dụng thiết bị ở quán.
Tháng 11/2017, người ta nói nhiều về GameHome 4 tại Trường Chinh, Hà Nội với 345 máy tính, với mức đầu tư được mô tả là hàng chục tỷ đồng. Cơ sở này được chọn làm địa điểm tổ chức vòng chung kết PUBG MSI MGA Championship, đồng thời có khu café và ăn nhẹ.
Tại TP.HCM, QT Gaming được giới thiệu tháng 9/2017 có 69 máy, giá chơi từ 6.000 đồng/giờ.
Nếu tuyển thủ chờ kết quả trên bảng xếp hạng, chủ phòng máy phải tính số giờ có khách. Vốn mua thiết bị, làm nội thất và hạ tầng được bỏ ra trước; doanh thu đến qua từng lượt sử dụng và dịch vụ đi kèm.
Các phòng máy phục vụ nhiều trò chơi, nên không thể quy toàn bộ vốn đầu tư hay doanh thu cho PUBG. Tuy nhiên, việc một cơ sở vừa phục vụ người chơi vừa tổ chức giải đấu cho thấy hoạt động thi đấu và kinh doanh dịch vụ có thể gặp nhau tại cùng một địa điểm.
“Hợp tác xã PUBG” là một cách hình dung về nhiều cuộc làm ăn cùng xoay quanh nhu cầu chơi game. Không có một khoản lợi nhuận chung để chia đều; mỗi bên vẫn phải tự tìm khách hàng và kiểm soát chi phí. Nhưng người bước vào một trận đấu có thể đồng thời là khách hàng của nhiều hoạt động kinh doanh ngoài màn hình.
