Hộ kinh doanh lo lắng về hóa đơn
Tại Tọa đàm “Tháo gỡ vướng mắc chuyển đổi thuế khoán sang kê khai” dành cho hộ kinh doanh ngày 10/12, GS.TS Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch Hội các Nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam, nhận định hộ kinh doanh hiện nay là một khu vực kinh tế vô cùng quan trọng.
Việc chuyển sang cơ chế kê khai thuế đầy đủ không chỉ là yêu cầu của quản lý hiện đại mà còn là bước đi tất yếu trong tiến trình chuyển đổi số, minh bạch và hội nhập kinh tế.
Tuy nhiên, theo ông Thuận, đổi mới luôn đi kèm thách thức. Đa phần hộ kinh doanh có quy mô nhỏ, trình độ quản trị tài chính còn hạn chế; sự thay đổi này tạo ra không ít lo lắng từ chi phí kế toán, hóa đơn điện tử, phần mềm, rủi ro sai sót cho tới nguy cơ bị truy thu, xử phạt.
Là chủ hộ kinh doanh Nhà thuốc Thu Thảo - Tâm An ở Hà Nội, chị Nguyễn Thị Thành chia sẻ đã quen với hình thức nộp thuế khoán, bán lẻ và thường không xuất hóa đơn do doanh thu ở mức thấp.
Chị lo lắng, nếu doanh thu tăng lên ở ngưỡng trên 500 triệu đồng mỗi năm, việc không xuất hóa đơn đúng quy định có bị xử phạt hay không, mức xử phạt thế nào và làm sao để đảm bảo việc tuân thủ?
Trả lời câu hỏi này, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, cho hay, doanh thu thực tế hàng tháng hoặc hàng quý chỉ ở mức thấp, chưa đến ngưỡng 500 triệu đồng một năm thì hộ kinh doanh vẫn chưa phải nộp thuế. Đối với các nhà thuốc, mức doanh thu thường vượt con số này và khi đó tâm lý chung của nhiều hộ là “trên 500 triệu mới bước qua cánh cửa kê khai, còn dưới mức đó thì vẫn an toàn”.
Tuy nhiên, theo bà Hải, các hộ kinh doanh nên có sự chuẩn bị từ sớm, không nên đợi đến khi bắt buộc mới thực hiện. Kể cả khi doanh thu năm 2026 dưới 1 tỷ đồng và chưa thuộc diện bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử, các hộ kinh doanh vẫn nên làm quen với việc sử dụng các phần mềm bán hàng.
Việc này giúp tạo ra các hóa đơn bán hàng và quản lý doanh thu, hàng tồn kho một cách tự động và cụ thể. Khi đã thành thói quen, việc chuyển sang xuất hóa đơn điện tử sau này sẽ trở nên đơn giản hơn.
“Giải pháp tối ưu nhất là sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Đây là một quy trình khép kín và thuận tiện, từ khâu bán hàng, tính tiền, thanh toán cho đến khi ấn nút tạo hóa đơn đều diễn ra liên tục trên cùng một hệ thống. Với việc tập dượt này, ngay cả khi chưa bắt buộc, sẽ giúp hộ kinh doanh tránh được những ‘cú sốc’ khi thay đổi chính sách, đồng thời việc quản lý sổ sách, doanh thu trở nên minh bạch và dễ dàng hơn”, bà Hải nhấn mạnh.
Cần đơn giản hệ thống sổ sách
Theo Phó Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, với hộ kê khai hiện nay, vướng mắc lớn nhất và là mối lo thường gặp là việc thực hiện sổ sách kế toán theo Thông tư 88/2021 của Bộ Tài chính.
Theo quy định này, hộ kinh doanh phải có 7 loại sổ sách kế toán như sổ doanh thu, chi phí, tiền mặt, nguyên vật liệu, hàng tồn kho và một số sổ liên quan khác.
Nhiều hộ, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ, cho rằng 7 loại sổ sách này khá phức tạp. Bộ Tài chính đang dự thảo một thông tư nhằm đơn giản hóa hệ thống sổ sách, trong đó dự kiến rút xuống còn 4 loại sổ.
“Tuy nhiên, cần đơn giản hơn nữa 4 loại sổ này và nên chia theo hai mức. Với hộ quy mô lớn có thể yêu cầu đầy đủ, còn với hộ siêu nhỏ chỉ cần 1 sổ doanh thu. Trường hợp hộ tính doanh thu trừ chi phí cần 2 sổ gồm: doanh thu và chi phí. Những nội dung này sẽ tiếp tục được cải tiến cho nhóm hộ kinh doanh kê khai, cả hộ chuyển từ thuế khoán lên lẫn hộ kê khai hiện hữu”, bà Hải đề đạt.
Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật Anvi, cũng cho rằng, quy định hiện hành đang yêu cầu các hộ kinh doanh quy mô lớn phải thực hiện sổ sách, kê khai thuế phức tạp như doanh nghiệp.
Ông Đức đề xuất, cần sửa luật để tạo ra một mô hình trung gian, tạm gọi là “doanh nghiệp hộ kinh doanh”.
“Mô hình này cho phép họ có lộ trình thích nghi, đơn giản hóa thủ tục kế toán và tài chính. Việc áp đặt ngay lập tức các quy chuẩn chuyên nghiệp của doanh nghiệp lớn cho các hộ nhỏ lẻ là không khả thi, bởi họ không đủ chi phí thuê nhân sự và hệ thống kế toán cũng chưa thực sự hỗ trợ hiệu quả cho nhóm đối tượng này”, ông Đức nói.
