Liu, 29 tuổi, nhân viên văn phòng tại Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang, phát hiện gan nhiễm mỡ nhẹ trong lần khám sức khỏe định kỳ cách đây nửa năm. Cao 1,6 m, nặng 58 kg, cô cho rằng thói quen ăn nhiều thịt khiến mỡ tích tụ quanh bụng, dẫn đến bệnh.
Quyết tâm cải thiện sức khỏe, Liu chuyển sang ăn rau luộc cả ba bữa mỗi ngày, loại bỏ hoàn toàn thịt cá và tinh bột tinh chế. Mỗi bữa, cô chủ yếu ăn rau lá luộc cùng một lượng nhỏ ngũ cốc nguyên hạt hấp. Sau sáu tháng, Liu giảm được 5 kg, vòng eo cũng thon gọn rõ rệt. Tuy nhiên, kết quả siêu âm gan gần đây cho thấy tình trạng gan nhiễm mỡ không cải thiện mà còn nghiêm trọng hơn.
Chỉ ăn rau luộc mà cắt bỏ tinh bột, protein dễ khiến rối loạn chuyển hóa, dẫn đến gan nhiễm mỡ. Ảnh: Adobe Stock
Theo bác sĩ Chou Yi-chun, chuyên khoa gan mật và tiêu hóa tại Bệnh viện Dalin Tzu Chi, huyện Gia Nghĩa, Đài Loan, chế độ ăn kiêng mất cân đối có thể là một trong những yếu tố khiến tình trạng gan nhiễm mỡ của Liu không được cải thiện. Giảm 5-10% trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện bệnh, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào cách giảm cân và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Bác sĩ Chou cho biết cơ thể cần được cung cấp đủ các chất dinh dưỡng thiết yếu, gồm carbohydrate (tinh bột), protein (chất đạm) và chất béo, để duy trì hoạt động chuyển hóa bình thường. Trong khi đó, chế độ ăn của Liu không chỉ thiếu chất béo mà còn cung cấp quá ít protein.
Thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng của cơ thể. Chất béo cần thiết cho cấu trúc tế bào và quá trình hấp thu một số vitamin. Loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi khẩu phần có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
"Protein đóng vai trò quan trọng trong quá trình vận chuyển chất béo ra khỏi gan. Khi cơ thể thiếu protein nghiêm trọng, chất béo có thể tích tụ tại cơ quan này. Bên cạnh đó, chế độ ăn chủ yếu là rau luộc kéo dài khiến cơ thể không được cung cấp đủ năng lượng, phải huy động mỡ dự trữ để bù đắp. Quá trình này làm tăng lượng axit béo tự do trong cơ thể, có thể góp phần khiến gan nhiễm mỡ xuất hiện hoặc trở nên nghiêm trọng hơn", bác sĩ Chou nói.
Bác sĩ nhấn mạnh nguyên tắc cơ bản của giảm cân là tạo thâm hụt calo, tức lượng năng lượng nạp vào thấp hơn lượng cơ thể tiêu hao. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn một nhóm chất dinh dưỡng. Người giảm cân cần điều chỉnh khẩu phần phù hợp, ưu tiên thực phẩm giàu protein, kiểm soát lượng tinh bột và bổ sung chất béo lành mạnh ở mức hợp lý.
Theo bác sĩ Chou, không nhất thiết phải cân đo lượng dầu ăn đến từng gram. Thay vào đó, mọi người nên ưu tiên các phương pháp chế biến ít dầu mỡ như luộc, hấp thay cho chiên, rán. Khi xào nấu, có thể sử dụng dầu ô liu với lượng vừa phải. Với rau luộc, thêm một ít dầu ô liu sau khi chế biến cũng là cách bổ sung chất béo vào khẩu phần.
Đối với nhân viên văn phòng thường xuyên ăn ngoài, bác sĩ gợi ý quan sát bề mặt món ăn để nhận biết những thực phẩm có thể chứa nhiều dầu. Chẳng hạn, cà tím có bề mặt bóng nhẫy thường hấp thụ khá nhiều dầu trong quá trình chế biến.
Nếu muốn giảm lượng dầu trong món ăn mua sẵn, mọi người có thể dùng nước nóng tráng qua thực phẩm. Theo hướng dẫn của bác sĩ, cho thức ăn vào bát chịu nhiệt, rưới nước nóng lên rồi đổ bỏ phần nước này có thể giúp loại bỏ một phần dầu và muối bám trên bề mặt. Tuy nhiên, phương pháp này không thể loại bỏ hoàn toàn dầu mỡ đã ngấm vào thực phẩm, đồng thời có thể làm thất thoát một phần dưỡng chất hòa tan trong nước.
Các chuyên gia khuyến cáo, người mắc gan nhiễm mỡ nên giảm cân từ từ, duy trì chế độ ăn cân đối và vận động thường xuyên, thay vì áp dụng chế độ ăn kiêng cực đoan. Việc đánh giá mức độ bệnh cần dựa trên thăm khám và các xét nghiệm phù hợp; người có kết quả gan nhiễm mỡ tiến triển nên trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và hướng điều trị.
