Vàng thế giới tăng vọt, SJC tăng chậm
Thị trường vàng châu Á tiếp tục chứng kiến sức cầu mạnh trong phiên 21/8, nối tiếp đà tăng của vàng trên thị trường Mỹ phiên trước đó. Giá vàng giao ngay có thời điểm tăng thêm khoảng 70 USD, lên 4.590 USD/ounce - mức cao nhất trong hơn 3 tháng.
Đáng chú ý, chỉ trong khoảng 3 tuần, giá vàng thế giới đã tăng gần 600 USD/ounce, tương đương khoảng 15%, từ vùng khoảng 4.000 USD/ounce lên trên 4.500 USD. Đà tăng mạnh diễn ra trong bối cảnh thị trường tài chính, tiền tệ và địa chính trị toàn cầu còn nhiều bất định.
Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường vàng Việt Nam lại không hoàn toàn đồng pha.
Cuối giờ chiều 21/8, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) niêm yết giá vàng miếng ở mức 144 triệu đồng/lượng (mua vào) và 147 triệu đồng/lượng (bán ra). Cùng thời điểm, giá vàng thế giới lên 4.590 USD/ounce, sau khi quy đổi theo tỷ giá, tương đương khoảng 145,4 triệu đồng/lượng.
Như vậy, giá SJC mua vào thấp hơn giá vàng thế giới quy đổi khoảng 1,4 triệu đồng/lượng, trong khi giá bán ra vẫn cao hơn khoảng 1,6 triệu đồng/lượng.
Đây là diễn biến khá bất thường trên thị trường vàng Việt Nam. Trong phần lớn thời gian trước đó, vàng SJC và vàng nhẫn thường được giao dịch cao hơn giá vàng thế giới với mức chênh rất lớn, phổ biến 15-18 triệu đồng/lượng. Cá biệt, cuối tháng 3/2026, có thời điểm giá SJC cao hơn thế giới quy đổi gần 30 triệu đồng/lượng.
Nói cách khác, thị trường đang chứng kiến sự đảo chiều đáng chú ý: vàng thế giới tăng rất mạnh nhưng giá vàng trong nước không còn chạy theo với tốc độ tương ứng.
Vì sao vàng trong nước tăng chậm hơn thế giới?
Nguyên nhân đầu tiên nằm ở sức cầu trong nước suy yếu rõ rệt.
Dù giá vàng thế giới tăng hàng trăm USD trong vài tuần, thị trường vàng trong nước không xuất hiện cảnh người dân xếp hàng mua vàng hay tâm lý mua đuổi như cuối năm 2025 và phần lớn quý I/2026. Chiều 21/8, nhiều cửa hàng vàng khá vắng khách.
Giá vàng đã ở mức rất cao khiến tâm lý nhà đầu tư thay đổi. Thay vì mua đuổi với kỳ vọng kiếm lời trong ngắn hạn, nhiều người lựa chọn đứng ngoài chờ những nhịp điều chỉnh sâu hơn nữa. Rủi ro càng lớn khi thị trường quốc tế có thể biến động mạnh chỉ sau một thay đổi về chính sách tiền tệ của Mỹ.
Một bộ phận người mua trước đây cũng đang bị “kẹt” ở vùng giá cao 170-190 triệu đồng/lượng, khiến dòng tiền mới khó tạo thành một làn sóng đầu cơ mạnh như trước.
Lãi suất ngân hàng treo cao cũng làm thay đổi đáng kể tương quan hấp dẫn giữa vàng và tiền gửi. Lãi suất huy động 12 tháng bình quân từ khoảng 5,7% cuối năm 2025 đã tăng lên trên 8% từ cuối quý I/2026; một số ngân hàng huy động ở mức 9-10%/năm.
Vàng không tạo ra dòng tiền cố định, trong khi tiền gửi mang lại lợi suất tương đối chắc chắn. Khi chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tăng, có thể khiến một phần dòng tiền quay trở lại ngân hàng thay vì tiếp tục mua vàng ở vùng giá cao.
Trong bối cảnh nhu cầu tín dụng tăng, cạnh tranh huy động vốn giữa các ngân hàng có thể tạo thêm áp lực lên mặt bằng lãi suất. Mặt bằng lãi suất vì thế khó giảm nhanh, tiếp tục tạo sức ép đối với nhu cầu đầu tư vàng.
Một nguyên nhân quan trọng khác là thị trường vàng trong nước đang dần thay đổi về cơ chế cung - cầu và quản lý.
Từ năm 2024, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai nhiều biện pháp tăng nguồn cung vàng miếng SJC thông qua đấu thầu và bán trực tiếp qua các ngân hàng thương mại nhằm bình ổn thị trường.
Sau đó, Nghị định 232/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, tiếp tục mở rộng nguồn cung theo hướng cho phép doanh nghiệp, ngân hàng đủ điều kiện tham gia sản xuất vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu theo hạn mức. Cùng với đó là các yêu cầu chặt chẽ hơn về hóa đơn, thanh toán qua tài khoản, truy xuất giao dịch và minh bạch hoạt động mua bán vàng.
Những thay đổi này có ý nghĩa lớn đối với mức “phần bù” của vàng trong nước. Khi nguồn cung được cải thiện, hoạt động đầu cơ và giao dịch thiếu minh bạch bị hạn chế, giá vàng nội địa có xu hướng phản ánh cung - cầu thực tế nhiều hơn, thay vì liên tục cộng thêm một khoản chênh lệch lớn so với thế giới.
Diễn biến từ đầu năm 2024 là minh chứng rõ nét. Đầu năm 2024, SJC thường cao hơn giá thế giới 13-17 triệu đồng/lượng, có thời điểm tháng 5 lên gần 20 triệu đồng. Sau các biện pháp bình ổn nguồn cung, khoảng cách giảm nhanh xuống chỉ còn 2-3 triệu đồng vào cuối năm 2024, có lúc gần như sát giá thế giới đầu năm 2025.
Đến giữa năm 2025, khoảng cách lại mở rộng và có thời điểm gần 30 triệu đồng/lượng trong quý I/2026. Nhưng sau đó, mức chênh nhanh chóng thu hẹp, xuống khoảng 6 triệu đồng/lượng trong tháng 6 và hiện chỉ còn khoảng 1-2 triệu đồng/lượng.
Điều này cho thấy một nghịch lý mới: vàng thế giới tăng mạnh chưa chắc vàng SJC và vàng nhẫn trong nước tăng tương ứng.
Trong khi đó, triển vọng dài hạn của vàng quốc tế vẫn tích cực nhờ nợ công Mỹ cao, thâm hụt ngân sách lớn, xu hướng các ngân hàng trung ương đa dạng hóa dự trữ và những bất ổn địa chính trị, tài chính. Nếu USD và lợi suất thực không tăng mạnh, vàng vẫn có thể tăng ngay cả khi Fed chưa thực sự bước vào một chu kỳ giảm lãi suất mạnh.
Tuy nhiên, tại Việt Nam, nếu sức cầu tiếp tục yếu, lãi suất duy trì ở mức cao và nguồn cung ngày càng được cải thiện, vàng SJC có thể tiếp tục tăng chậm hơn vàng thế giới.
Nếu mức chênh chỉ quanh 2 triệu đồng/lượng được duy trì, trong trường hợp vàng thế giới vượt lại đỉnh 5.600 USD/ounce, giá vàng trong nước mới có thể tiến gần 180 triệu đồng/lượng.
Đây là thay đổi đáng chú ý của thị trường vàng Việt Nam: giá vàng quốc tế có thể bước vào một chu kỳ tăng mới, nhưng “cơn sốt vàng” trong nước không nhất thiết quay trở lại.
