Vàng bứt phá mạnh, vượt liên tiếp các ngưỡng cản
Mở cửa phiên giao dịch ngày 21/8 trên thị trường châu Á, giá vàng giao ngay tiếp tục tăng khoảng 10 USD, có thời điểm lên 4.530 USD/ounce, sau khi tăng mạnh hai phiên trên thị trường Mỹ. Chỉ trong thời gian ngắn, vàng liên tiếp vượt 4.400 USD rồi 4.500 USD/ounce, cho thấy lực mua trở lại rất mạnh.
Đà tăng của vàng thế giới nhanh chóng lan sang thị trường trong nước. Giá vàng SJC sáng 21/8 tăng thêm 600.000 đồng/lượng, lên 143,6 triệu đồng/lượng (mua vào) và 146,6 triệu đồng/lượng (bán ra), sau khi tăng tới 3,3 triệu đồng/lượng trong phiên trước. Giá vàng nhẫn cũng tăng mạnh, một số thương hiệu đã vượt 150 triệu đồng/lượng.
Động lực quan trọng nhất phía sau cú tăng mới của vàng đến từ thị trường trái phiếu Mỹ.
Trong bối cảnh nợ công Mỹ lần đầu vượt mốc 40.000 tỷ USD, Bộ Tài chính Mỹ dưới sự điều hành của Bộ trưởng Scott Bessent bất ngờ tăng gấp đôi quy mô chương trình mua lại trái phiếu Chính phủ. Quy mô tối đa mỗi đợt dự kiến được nâng từ 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD, tập trung vào trái phiếu kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, những phân khúc đang thiếu lực cầu.
Về bản chất, Bộ Tài chính Mỹ đang dùng nguồn vốn ngắn hạn để mua lại trái phiếu dài hạn. Khi Chính phủ trở thành người mua lớn hơn, cầu đối với trái phiếu dài hạn tăng, giá trái phiếu được hỗ trợ và lợi suất có thể giảm.
Mục tiêu của Washington không đơn thuần là “cứu” thị trường trái phiếu. Quan trọng hơn, Mỹ muốn hạ nhiệt lợi suất dài hạn để giảm chi phí vay cho Chính phủ và nền kinh tế, đồng thời hạn chế nguy cơ thị trường trái phiếu trở thành nguồn gây ra một vòng thắt chặt tài chính mới.
Trước đó, lợi suất trái phiếu dài hạn Mỹ tăng mạnh đã gây sức ép lên chi phí vay, lãi suất thế chấp, chi phí huy động vốn của doanh nghiệp và định giá tài sản. Trong khi đó, nợ công trên 40.000 tỷ USD và chi phí lãi ròng tiến gần 1.200 tỷ USD mỗi năm khiến bài toán tài khóa ngày càng khó khăn.
Thông tin Bộ Tài chính Mỹ tăng mua trái phiếu vì vậy đã tạo cú hích kép cho vàng: lợi suất giảm làm giảm chi phí cơ hội nắm giữ vàng, trong khi USD có thể chịu áp lực giảm, khiến vàng định giá bằng USD trở nên hấp dẫn hơn.
Đây cũng là lý do vàng nhanh chóng vượt 4.400 USD rồi 4.500 USD/ounce, bất chấp thị trường trước đó vẫn lo ngại Fed có thể tăng lãi suất.
Vàng tăng mạnh hay chuẩn bị điều chỉnh?
Triển vọng của vàng vẫn nghiêng về tích cực, nhưng không đồng nghĩa với việc giá sẽ tăng một mạch.
Kỳ vọng Fed có thể tăng lãi suất trong một hoặc hai cuộc họp cuối năm, thậm chí ngay tháng 9, từng kéo vàng xuống vùng 4.000-4.200 USD/ounce. Tuy nhiên, một số tín hiệu yếu đi của kinh tế Mỹ cùng với việc lạm phát không còn quá nóng, làm giảm dần khả năng Fed tiếp tục thắt chặt.
Trong khi đó, nợ công Mỹ tăng cao, thâm hụt ngân sách lớn và xu hướng nhiều quốc gia đa dạng hóa dự trữ, giảm phụ thuộc vào USD tiếp tục tạo nền tảng dài hạn cho vàng.
Động thái của Bộ Tài chính Mỹ càng củng cố câu chuyện này. Nếu chương trình mua lại thành công trong việc kéo lợi suất dài hạn xuống, đặc biệt là lợi suất thực, vàng có thể tiếp tục được hưởng lợi. Khi đó, vùng 4.500 USD/ounce trở thành nền hỗ trợ mới và thị trường hướng tới những đỉnh cao hơn.
Trong kịch bản tích cực, khi Fed mềm mỏng hơn, lợi suất thực và USD cùng giảm, trong khi nợ công, bất ổn địa chính trị và nhu cầu mua vàng của ngân hàng trung ương tiếp tục tăng. Khi đó, vàng có thể duy trì xu hướng tăng dài hạn và việc vượt 4.500 USD chỉ là một bước trong chu kỳ tăng mới.
Rủi ro lớn nhất đối với vàng lại nằm ở chính lạm phát. Nếu giá dầu tiếp tục tăng mạnh do căng thẳng tại Trung Đông và rủi ro quanh eo biển Hormuz, áp lực lạm phát có thể quay trở lại. Khi đó, Fed có thể phải duy trì chính sách cứng rắn hơn, đẩy lợi suất thực và USD tăng, gây sức ép lên vàng.
Đáng chú ý, ngay sáng 21/8, lợi suất trái phiếu 30 năm Mỹ đã tăng trở lại lên khoảng 5,255%, trong khi lợi suất 10 năm vượt 4,7%. Điều này cho thấy nhà đầu tư vẫn chưa hoàn toàn tin rằng Washington có thể xử lý căn bản vấn đề nợ và thâm hụt.
Ở chiều ngược lại, nếu chương trình mua lại trái phiếu chỉ được thị trường nhìn nhận như một giải pháp kỹ thuật nhằm “mua thời gian”, trong khi thâm hụt và nợ công tiếp tục phình to, lợi suất dài hạn nhiều khả năng sẽ tăng trở lại. Cùng với một Fed cứng rắn, đây sẽ là lực cản đáng kể đối với vàng và tạo ra một nhịp điều chỉnh mạnh.
Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào quy mô mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ, có 3 biến số quan trọng: lợi suất thực của trái phiếu Mỹ, chỉ số USD và kỳ vọng lãi suất Fed. Nếu lợi suất thực và USD cùng giảm, môi trường sẽ thuận lợi hơn cho vàng; ngược lại, cả hai cùng tăng sẽ tạo áp lực lên kim loại quý.
Về dài hạn, câu chuyện nợ công và sự mất giá của tiền tệ vẫn là nền tảng đáng chú ý đối với vàng. Một số chuyên gia, trong đó có Chủ tịch Electrum Thomas Kaplan, còn cho rằng vàng có thể tăng gấp nhiều lần trong dài hạn. Tuy nhiên, những dự báo cực đoan như 10.000-20.000 USD/ounce cần được xem là kịch bản dài hạn, không phải mục tiêu giá có thể đạt được trong ngắn hạn.
Hiện tại, việc vàng vượt 4.500 USD/ounce là tín hiệu rất tích cực, nhưng tốc độ tăng quá nhanh cũng làm gia tăng rủi ro điều chỉnh. Do đó, triển vọng phù hợp nhất là tăng giá trong trung và dài hạn nhưng xen kẽ những nhịp rung lắc mạnh, đặc biệt khi thị trường đang đứng trước những thay đổi lớn về chính sách tiền tệ, tài khóa và thị trường trái phiếu Mỹ.
