Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt tay CEO Brian Armstrong của Coinbase khi phát biểu trước các lãnh đạo doanh nghiệp tiền điện tử tại Nhà Trắng, ngày 19/8. (Ảnh: Reuters)
Các công ty tiền số, doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) và ngành cá cược trực tuyến đang nổi lên trở thành lực lượng có ảnh hưởng lớn nhất đến cuộc đua giữa nhiệm kỳ năm nay, góp phần đẩy mức chi của doanh nghiệp cho cuộc tranh cử vào Quốc hội Mỹ lên mức kỷ lục.
Theo các tổ chức giám sát tài chính tranh cử và hơn một chục chiến lược gia chính trị thuộc cả hai đảng, những ngành này sử dụng nguồn lực tài chính ngày càng lớn để tác động đến chính trị.
Dữ liệu của Public Citizen - tổ chức phi lợi nhuận chuyên giám sát trách nhiệm doanh nghiệp, cho thấy các công ty Mỹ đã chi 517 triệu USD cho cuộc đua vào Hạ viện và Thượng viện trong 15 tháng, tính đến hết quý I năm nay. Con số này vượt mức kỷ lục 461 triệu USD mà các doanh nghiệp đã chi trong cả 2 năm của chu kỳ bầu cử 2024.
Đáng chú ý, con số trên chưa bao gồm làn sóng chi tiêu được dự báo sẽ tăng mạnh trong giai đoạn nước rút trước ngày bầu cử 3/11 - thời điểm đảng Dân chủ hy vọng giành lại quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện.
“Quy mô chi tiêu của doanh nghiệp trong chu kỳ bầu cử này chưa từng có tiền lệ”, Rick Claypool - Giám đốc nghiên cứu của Public Citizen, nhận định.
Lấn át những vấn đề dân sinh
Những người chỉ trích cảnh báo dòng tiền khổng lồ có thể làm gia tăng ảnh hưởng của một nhóm nhỏ các ngành lợi ích đặc thù, khiến những vấn đề như quản lý tiền số và AI, nhu cầu năng lượng của các trung tâm dữ liệu hay giám sát cá cược trực tuyến lấn át những mối quan tâm thiết thực hơn của cử tri, như giá xăng và chi phí chăm sóc y tế.
Ngược lại, những người ủng hộ cho rằng dòng tiền này giúp các ngành công nghiệp mới nổi có tiếng nói tương xứng với vai trò mà các nhóm lợi ích doanh nghiệp truyền thống đã có từ lâu.
“Khi tiền của doanh nghiệp tràn ngập đời sống chính trị, không gian dành cho những vấn đề mà người dân thực sự quan tâm sẽ bị thu hẹp”, ông Claypool nói.
Theo ông, điều này thể hiện rõ khi Quốc hội dành quá nhiều thời gian cho các vấn đề chính sách liên quan đến tiền số, trong khi cử tri chủ yếu quan tâm đến việc làm sao để giá thực phẩm rẻ hơn.
Theo các cuộc thăm dò, đa số người Mỹ cho rằng tiền đang đóng vai trò quá lớn trong chính trị. Một số ứng viên Dân chủ theo đường lối cấp tiến, như ông James Talarico ở Texas và ông Abdul El-Sayed ở Michigan, đã xây dựng chiến dịch tranh cử dựa trên thông điệp, rằng các tỷ phú và doanh nghiệp đang có ảnh hưởng quá lớn tại Washington.
Theo Public Citizen, tiền từ 3 lĩnh vực tiền số, công nghệ và trò chơi trực tuyến đã chiếm ít nhất 294 triệu USD trong tổng số tiền doanh nghiệp đổ vào các cuộc đua giữa nhiệm kỳ, tính từ ngày 1/1/2025 đến hết quý I năm nay.
Tỷ phú Elon Musk - nhà sáng lập SpaceX, đã chi hơn 90 triệu USD cho các cuộc bầu cử liên bang năm 2026 và được nói là sẽ chi nhiều hơn trước tháng 11. Hồ sơ bầu cử cho thấy người đồng sáng lập Google Sergey Brin cũng đã chi hơn 106 triệu USD tại California để phản đối đề xuất đánh thuế tài sản và một số vấn đề khác ở cấp bang.
Meta - công ty sở hữu Facebook và Instagram, đã đóng góp 65 triệu USD cho 4 siêu uỷ ban hành động chính trị để ủng hộ ứng viên của cả hai đảng trong các cuộc đua cấp bang tại California, Texas, Illinois và một số nơi khác.
Nếu tính toàn bộ khoản chi cho chính trị, bao gồm tiền đóng góp của các tỷ phú như ông Musk, các tổ chức công đoàn và các nhóm xã hội, tổng chi phí quảng cáo chính trị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay dự kiến đạt 11,6 tỷ USD, phá kỷ lục 11,2 tỷ USD của chu kỳ bầu cử 2023-2024.
Các công ty tiền số Coinbase và Ripple cùng quỹ đầu tư Andreessen Horowitz đã chi mạnh tay trong cuộc bầu cử năm 2024 thông qua siêu uỷ ban Fairshake, nhằm đánh bại Thượng nghị sĩ Dân chủ kỳ cựu Sherrod Brown tại Ohio.
Chiến lược này hiệu quả đến mức Public Citizen gọi Fairshake là một “ngôi sao tử thần” của giới doanh nghiệp, có khả năng “hủy diệt các ứng viên”.
Điểm đáng chú ý là Fairshake không đứng hẳn về một đảng. Thay vào đó, tổ chức này ủng hộ các ứng viên có quan điểm phù hợp với lợi ích của ngành tiền số, bất kể họ thuộc đảng Dân chủ hay Cộng hòa.
Mô hình này hiện đang được các “ông lớn” công nghệ (Big Tech), ngành cá cược thể thao và nhiều lĩnh vực khác học theo, các chiến lược gia của cả hai đảng cho biết. Ngành tiền số cũng mạnh tay chi tiền để đánh bại những chính trị gia phản đối các chính sách mà ngành này theo đuổi.
AI gần như không xuất hiện đáng kể trong cuộc bầu cử năm 2024, nhưng tình hình đã thay đổi nhanh chóng trong năm nay. Các nhóm chính trị được OpenAI và Anthropic, hoặc lãnh đạo của hai công ty này hậu thuẫn, đã chi hơn 23 triệu USD chỉ trong tháng 6 đầu năm nay, để hỗ trợ hai ứng viên Dân chủ đối đầu nhau tại khu vực bầu cử có xu hướng cấp tiến mạnh ở New York.
Ông Brendan Glavin, Giám đốc OpenSecret - tổ chức phi đảng phái chuyên theo dõi tài chính tranh cử, nhận xét: “Về cơ bản, đây là cuộc đối đầu giữa hai nhóm AI, còn các ứng viên chỉ là nhân vật thứ yếu”.
Những nhà tài trợ lớn bao gồm người đồng sáng lập kiêm Chủ tịch OpenAI Greg Brockman và vợ Anna, cùng Andreessen Horowitz. Ngành cá cược thể thao trực tuyến cũng đang thực hiện chiến lược tương tự, trong bối cảnh ngày càng chịu sự giám sát và sức ép quản lý.
Theo Public Citizen, DraftKings, FanDuel, Fanatics và nhà cái bet365 của Anh đã quyên góp hơn 72 triệu USD cho các cuộc đua giữa nhiệm kỳ ở Mỹ. Con số này đưa ngành cá cược trở thành nhóm doanh nghiệp tài trợ lớn thứ 3 trong chu kỳ bầu cử năm nay.
