Nhiều DNNN chưa đáp ứng điều kiện về cổ đông
Tại hội thảo "Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng" do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 21/7, ông Hoàng Văn Thu - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho biết, các công ty có nguồn gốc từ doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa hiện chiếm khoảng một nửa số công ty đại chúng trên thị trường.
Ông Hoàng Văn Thu - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Theo thống kê, trong tổng số 1.575 công ty đại chúng đang niêm yết và đăng ký giao dịch, có 789 doanh nghiệp có nguồn gốc từ DNNN sau cổ phần hóa, tương đương khoảng 50%. Riêng tại HoSE, nhóm doanh nghiệp này đóng góp khoảng 30% tổng giá trị vốn hóa với nhiều cổ phiếu dẫn dắt như Vietcombank, BIDV, PV GAS, ACV, BSR...
Tuy nhiên, ông Thu cho biết hiện còn gần 70 doanh nghiệp có nguồn gốc từ cổ phần hóa chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông, gồm 21 doanh nghiệp thuộc nhóm F1 và 46 doanh nghiệp thuộc nhóm F2.
Theo quy định của Luật Chứng khoán, từ ngày 1/1/2027, công ty đại chúng phải bảo đảm tối thiểu 10% cổ phần có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện này sẽ không còn đủ tư cách công ty đại chúng và buộc phải rời sàn giao dịch.
Ông Thu cho biết, quy định về cơ cấu cổ đông không phải là nội dung mới, mà đã được kế thừa từ các luật trước đây. Tuy nhiên, Luật Chứng khoán sửa đổi đã quy định rõ thời hạn chuyển tiếp nhằm đáp ứng các tiêu chí nâng hạng thị trường và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán.
"Đây là quá trình sàng lọc cần thiết. Thực tế, sau khi Luật Chứng khoán được triển khai, đã có 194 doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện và phải rời sàn", ông Thu nói.
Đối với 21 doanh nghiệp F1, Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp cho phép tiếp tục duy trì niêm yết trong thời gian thực hiện phương án tái cơ cấu đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nếu quá thời hạn mà chưa có phương án được phê duyệt, các doanh nghiệp này cũng sẽ phải rời sàn. Trong khi đó, 46 doanh nghiệp F2 bắt buộc phải chủ động đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông.
Bài toán trụ hạng sau nâng hạng
Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc xử lý dứt điểm các tồn tại trong cổ phần hóa và thoái vốn DNNN có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Từ ngày 21/9 tới, cổ phiếu Việt Nam sẽ chính thức được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu của FTSE.
Lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đề xuất giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại những ngành, lĩnh vực không cần nắm giữ, chi phối.
Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), việc nâng hạng có thể giúp Việt Nam thu hút khoảng 25 tỷ USD dòng vốn đầu tư quốc tế tích lũy đến năm 2030.
Tuy nhiên, tiến độ cổ phần hóa hiện vẫn rất chậm. Dẫn báo cáo của Bộ Tài chính, ông Thu cho biết, kế hoạch giai đoạn 2022-2025 đặt mục tiêu cổ phần hóa 30 doanh nghiệp nhưng đến cuối năm 2025 chưa có doanh nghiệp nào hoàn thành. Trong danh mục 146 doanh nghiệp phải thoái vốn, mới chỉ có 17 doanh nghiệp hoàn tất, đạt 11,5%.
Theo ông Thu, ngoài các vướng mắc về cơ chế, nguyên nhân lớn nhất là tâm lý e ngại, sợ sai, dẫn đến chậm triển khai ở một số bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.
Để khắc phục tình trạng này, ông đề xuất hai giải pháp. Thứ nhất, các doanh nghiệp thuộc diện cổ phần hóa phải thực hiện nghiêm nghĩa vụ niêm yết trên thị trường chứng khoán . Theo Nghị định 57/2026/NĐ-CP, trong vòng 90 ngày kể từ khi chuyển thành công ty cổ phần, doanh nghiệp đủ điều kiện bắt buộc phải đăng ký công ty đại chúng và niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên sàn.
Thứ hai, cần mạnh dạn giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại những lĩnh vực không cần nắm giữ chi phối, nhằm tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Theo ông Thu, doanh nghiệp có thể thực hiện thông qua thoái vốn hoặc phát hành thêm cổ phiếu để đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông.
"Đã đến lúc DNNN cần thay đổi tư duy, không xem cổ phần hóa, niêm yết và minh bạch thông tin là áp lực mà phải coi đó là chuẩn mực quản trị để nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững", ông Thu nói.
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
