10/1.600 doanh nghiệp niêm yết thuộc khối FDI
Siam Brothers Vietnam thực hiện IPO năm 2016 và chính thức niêm yết trên HoSE vào tháng 5/2017. Đây vẫn là doanh nghiệp FDI gần nhất gia nhập thị trường chứng khoán Việt Nam.
Chia sẻ tại hội thảo “Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” hôm nay (17/9), ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho biết từ khi thị trường chứng khoán hoạt động đến nay chỉ có 11 doanh nghiệp FDI từng niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, hiện còn 10 doanh nghiệp trên thị trường. Trong khi đó, toàn thị trường có gần 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch.
Khoảng cách này càng đáng chú ý khi khu vực FDI tiếp tục mở rộng. 8 tháng đầu năm, tổng vốn FDI đăng ký đạt 40,62 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ; vốn thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%.
Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch UBCKNN.
Tính đến cuối năm 2025, tổng vốn điều lệ của nhóm doanh nghiệp FDI đang hiện diện trên sàn chỉ tương ứng 0,15% vốn điều lệ và 0,48% tổng tài sản toàn thị trường.
Theo ông Hoàng Văn Thu, có ba lý do khiến chưa nhiều doanh nghiệp FDI lên sàn. Thứ nhất là các cam kết, nghĩa vụ phát sinh từ quá trình đầu tư. Nhiều doanh nghiệp từng được hưởng ưu đãi từ Chính phủ hoặc địa phương và đi kèm những nghĩa vụ nhất định. Khi chuyển sang công ty đại chúng để chuẩn bị niêm yết, doanh nghiệp cần rà soát, hoàn tất các cam kết này và có hồ sơ chứng minh.
Thứ hai là yêu cầu về quản trị và minh bạch. Khi trở thành công ty đại chúng, doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về công bố thông tin, quản trị và minh bạch các quan hệ kinh tế, trong đó có quan hệ với công ty mẹ nước ngoài.
Thứ ba, doanh nghiệp phải rà soát đồng thời dự án đầu tư, ngành nghề kinh doanh, cơ cấu sở hữu và các nghĩa vụ liên quan trước khi thực hiện IPO, niêm yết.
Ông Thu khẳng định doanh nghiệp FDI không bị phân biệt về trình tự, thủ tục niêm yết so với doanh nghiệp trong nước. Khác biệt chủ yếu nằm ở đặc điểm và chất lượng hồ sơ, nhất là việc xử lý các nghĩa vụ phát sinh từ quá trình đầu tư trước đây.
Doanh nghiệp FDI cần gì để lên sàn?
Ở góc nhìn thị trường, ông Thomas Nguyen - Giám đốc Thị trường Nước ngoài, Chứng khoán SSI - cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn thay đổi khi dòng vốn tổ chức quốc tế ngày càng gia tăng.
Theo ông Thomas, tỷ trọng giao dịch của khối ngoại đã tăng từ 7,4% năm 2021 lên 13,2% trong 7 tháng đầu năm 2026. SSI Research ước tính, lượng vốn dự kiến phân bổ vào cổ phiếu Việt Nam từ các quỹ Vanguard được liệt kê khoảng 2,21 tỷ USD. Ông kỳ vọng, tổng dòng vốn từ các nhà đầu tư thụ động và chủ động có thể lên tới khoảng 10 tỷ USD trong 12 tháng tới.
Như vậy, giá trị dài hạn của quá trình nâng hạng không chỉ nằm ở lượng tiền mới, mà ở việc thị trường đang thay đổi về cấu trúc và tiếp cận được nhiều hơn với nhà đầu tư tổ chức quốc tế.
Lãnh đạo SSI kỳ vọng 10 tỷ USD vốn ngoại sẽ vào Việt Nam trong 12 tháng tới.
Theo ông Trần Phú Sơn - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, không thể đơn giản nhìn vào số lượng doanh nghiệp đang hoạt động để kỳ vọng số doanh nghiệp niêm yết tương ứng. Câu hỏi quan trọng hơn là doanh nghiệp có muốn niêm yết hay không và muốn niêm yết ở đâu.
Theo ông Sơn, quyết định IPO phụ thuộc vào câu chuyện phát triển của doanh nghiệp, chiến lược, mục tiêu của cổ đông và thị trường mà doanh nghiệp muốn tiếp cận. Với doanh nghiệp FDI, việc lựa chọn Việt Nam để niêm yết cũng cần được đặt trong bài toán chi phí và lợi ích.
