Trong bối cảnh nhiều gia đình bất ngờ khi hóa đơn tiền điện tăng cao dù thói quen sinh hoạt không thay đổi đáng kể, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã từng nhiều lần khuyến cáo về hiện tượng tiêu thụ điện ngầm - một nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.
"Điện ngầm" (standby power) là lượng điện mà thiết bị tiêu thụ khi đang ở chế độ chờ, đã tắt bằng remote nhưng chưa ngắt nguồn hoặc vẫn cắm điện để duy trì các chức năng nền. Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần bấm nút tắt là thiết bị không còn tiêu thụ điện, nhưng thực tế không phải vậy, bởi rất nhiều thiết bị vẫn tiếp tục hoạt động âm thầm để duy trì bộ nhớ, nhận tín hiệu điều khiển từ xa hoặc hiển thị đèn LED, đồng hồ điện tử.
Theo EVN, mức tiêu thụ điện ở chế độ này thường không lớn nếu xét riêng lẻ từng thiết bị, nhưng khi cộng dồn trong cả gia đình với nhiều thiết bị khác nhau, lượng điện "ẩn" này có thể chiếm từ 5-10% tổng hóa đơn mỗi tháng.
Dưới đây là 6 thiết bị quen thuộc trong gia đình thường xuyên "ăn điện ngầm" mà nhiều người không để ý.
1. Tivi và đầu thu kỹ thuật số
Khi tắt bằng điều khiển từ xa, tivi và các thiết bị đi kèm như đầu thu truyền hình, Android TV box thực chất không ngắt nguồn hoàn toàn mà chỉ chuyển sang chế độ chờ (standby). Ở trạng thái này, một số bộ phận bên trong vẫn tiếp tục hoạt động, bao gồm mạch nguồn, cảm biến hồng ngoại để nhận tín hiệu từ remote, và đặc biệt là các module kết nối như Wi-Fi hoặc Ethernet đối với Smart TV.
Ngoài ra, hệ điều hành của tivi thông minh vẫn có thể chạy nền để cập nhật phần mềm, đồng bộ dữ liệu hoặc duy trì trạng thái sẵn sàng khởi động nhanh (quick start). Chính vì vậy, dù màn hình đã tắt, thiết bị vẫn tiêu thụ điện liên tục 24/7 với công suất dao động khoảng 1–5W, thậm chí cao hơn ở một số dòng cao cấp. Nếu duy trì thói quen chỉ tắt bằng remote mà không ngắt điện hoàn toàn, lượng điện tiêu thụ tích lũy theo thời gian có thể trở thành một khoản đáng kể trong hóa đơn hàng tháng.
2. Sạc điện thoại, laptop cắm liên tục
Nhiều người có thói quen cắm sạc vào ổ điện ngay cả khi không sử dụng, tuy nhiên trên thực tế các bộ sạc này vẫn tiêu thụ một lượng điện nhỏ để duy trì hoạt động, và khi duy trì trong thời gian dài, lượng điện tiêu hao này cũng góp phần làm tăng hóa đơn tiền điện.
3. Máy tính để bàn, laptop ở chế độ sleep
Chế độ sleep giúp thiết bị khởi động nhanh hơn khi sử dụng lại, nhưng đồng nghĩa với việc máy vẫn duy trì hoạt động của RAM và một số linh kiện cơ bản, từ đó tiếp tục tiêu thụ điện năng trong suốt thời gian không sử dụng.
4. Lò vi sóng, nồi cơm điện có màn hình hiển thị
Các thiết bị này thường được trang bị đồng hồ điện tử, đèn LED hoặc bảng điều khiển cảm ứng, vì vậy khi vẫn cắm điện, chúng luôn cần một nguồn năng lượng nhỏ để duy trì hiển thị và hoạt động của bo mạch điều khiển. Dù không sử dụng để nấu nướng, hệ thống này vẫn chạy liên tục 24/7 nhằm giữ thời gian, ghi nhớ cài đặt hoặc sẵn sàng nhận lệnh. Mức tiêu thụ điện của từng thiết bị không lớn, nhưng do hoạt động không ngừng nghỉ trong thời gian dài, chúng vẫn góp phần tạo nên một lượng điện năng tiêu hao âm thầm đáng kể trong gia đình.
5. Router Wi-Fi và thiết bị mạng
Phần lớn các gia đình để router hoạt động suốt ngày đêm, kể cả khi không sử dụng vào ban đêm hoặc khi vắng nhà, điều này khiến thiết bị liên tục tiêu thụ điện mà không cần thiết, góp phần đáng kể vào tổng lượng điện tiêu thụ hàng tháng. Trên thực tế, router là thiết bị gần như không bao giờ “nghỉ”, luôn duy trì tín hiệu, xử lý dữ liệu và giữ kết nối internet ổn định cho các thiết bị trong nhà. Ngoài ra, nhiều gia đình còn sử dụng kèm modem, bộ phát phụ (mesh Wi-Fi), khiến tổng mức tiêu thụ điện tăng lên đáng kể nếu tất cả đều hoạt động 24/7.
6. Loa, dàn âm thanh, thiết bị giải trí (loa Bluetooth, ampli, soundbar)
Nhiều thiết bị âm thanh hiện nay không tắt hẳn mà chỉ chuyển sang chế độ chờ khi không sử dụng, đặc biệt là loa Bluetooth, soundbar hoặc ampli. Khi vẫn cắm điện, các thiết bị này duy trì kết nối không dây, mạch nhận tín hiệu và đèn báo trạng thái, khiến chúng tiếp tục tiêu thụ điện dù không phát nhạc. Một số dòng còn tự động “đánh thức” khi có tín hiệu đầu vào, nên luôn ở trạng thái sẵn sàng hoạt động. Dù mức tiêu thụ không lớn, nhưng nếu để liên tục 24/7 cùng với các thiết bị khác, lượng điện tiêu hao cộng dồn vẫn có thể ảnh hưởng đến hóa đơn hàng tháng.
Theo khuyến nghị từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), người dùng có thể hạn chế tình trạng tiêu thụ điện ngầm bằng một số cách đơn giản sau:
- Ngắt nguồn hoàn toàn thiết bị khi không sử dụng trong thời gian dài, thay vì chỉ tắt bằng remote
- Sử dụng ổ cắm có công tắc để dễ dàng tắt cùng lúc nhiều thiết bị
- Hạn chế cắm sạc điện thoại, laptop liên tục khi không sử dụng
- Tắt bớt các thiết bị không cần thiết vào ban đêm hoặc khi ra khỏi nhà
- Ưu tiên lựa chọn các thiết bị có nhãn tiết kiệm năng lượng
Những thay đổi nhỏ trong thói quen sử dụng điện có thể giúp giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ mỗi tháng.
