Lưu lượng tàu thương mại qua eo biển Hormuz trước khi xảy ra xung đột.
Lưu lượng hàng hải xuống mức thấp chưa từng thấy
Hãng tin Reuters cho biết, số lượng tàu chở hàng thương mại đi qua eo biển Hormuz đã giảm xuống chỉ còn 4 tàu trong ngày 15/9, theo dữ liệu vận tải sơ bộ được công bố vào ngày 16/9.
Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 18 tàu trong 10 ngày qua và thấp hơn rất nhiều so với con số khoảng 125-140 tàu (bao gồm: Tàu chở dầu, tàu chở khí, tàu hàng rời và tàu container cỡ lớn) trước khi xung đột Mỹ-Iran nổ ra hồi tháng 2 năm nay.
Trong 4 tàu qua eo biển Hormuz ngày 15/9, có 2 tàu đi vào và 2 tàu đi ra, nhưng đáng chú ý là không có bất cứ con tàu chở dầu thô cỡ rất lớn hoặc tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nào nằm trong số này.
Trong khi đó, Hormuz trước chiến tranh là tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và LNG của thế giới, khiến bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại đây đều có thể nhanh chóng tác động tới thị trường năng lượng quốc tế.
Mặc dù số liệu thực tế có thể cao hơn vì một số tàu được cho là tắt thiết bị phát tín hiệu định vị, khiến hệ thống theo dõi không thể ghi nhận hành trình, nhưng điều này cũng cho thấy lực lượng hàng hải trên tuyến vận tải huyết mạch này đã suy giảm nghiêm trọng.
Những con tàu vẫn cố vượt qua Hormuz
Trong số những tàu được ghi nhận, tàu chở khí cỡ rất lớn Salute đã rời vùng Vịnh qua tuyến đường do Iran kiểm soát, chở khoảng 470.000 thùng LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng).
Một tàu khác là Nautilus, thuộc nhóm tàu Panamax (nhóm tàu hàng được thiết kế với kích thước vừa đủ để đi qua Kênh đào Panama theo giới hạn kích thước là dài 294m, rộng 32,3m), rời khu vực theo một tuyến không xác định và mang khoảng 510.000 thùng naphtha (hỗn hợp hydrocarbon lỏng nhẹ, thu được chủ yếu trong quá trình lọc dầu thô và chế biến khí tự nhiên).
2 tàu đi vào Hormuz đều chở hàng, trong đó có 1 tàu chở sản phẩm dầu và một tàu hàng rời. Cả 2 tàu đều đi qua tuyến do Iran quy định.
Trong khi Hormuz gần như tê liệt, eo biển Bab el-Mandeb ở phía Nam Biển Đỏ lại duy trì khoảng 22 tàu qua lại trong cùng ngày, chỉ giảm nhẹ so với 24 tàu trước đó.
Điều này cho thấy các tuyến hàng hải quanh bán đảo Arab đang chịu tác động không đồng đều từ cuộc chiến.
Hàng hải đứng trước bài toán an toàn
Giao thông qua Hormuz giảm sâu không chỉ phản ánh nguy cơ tàu bị tấn công, mà còn liên quan đến vấn đề kinh tế, bởi các hãng vận tải còn phải đối mặt với bảo hiểm chiến tranh, chi phí nhiên liệu, phí thuê tàu và nguy cơ thủy thủ đoàn mắc kẹt trong khu vực xung đột.
Một đợt gián đoạn kéo dài có thể khiến các nhà vận tải tìm tuyến thay thế, nhưng khả năng này bị hạn chế bởi đặc điểm địa lý của vùng Vịnh là không có nhiều tuyến đường biển có thể nhanh chóng thay thế Hormuz đối với lượng dầu và LNG khổng lồ đi qua eo biển mỗi ngày.
Tác động từ bất ổn trên luồng đường Hormuz đã khiến thị trường năng lượng chao đảo. Reuters trước đó ghi nhận các cuộc tấn công vào tàu dầu khiến giá thuê tàu chở dầu tăng lên mức kỷ lục, trong khi giá dầu Brent tiến sát hoặc vượt mốc 100 USD/thùng.
Điểm đáng chú ý là Hormuz chưa hoàn toàn đóng cửa về mặt kỹ thuật. Vẫn có tàu đi qua, đặc biệt trên các tuyến do Iran kiểm soát, nhưng lưu lượng chỉ còn bằng một phần nhỏ so với thời điểm bình thường, cho thấy hoạt động thương mại đang bị hạn chế nghiêm trọng.
Nếu mức lưu thông thấp tiếp tục kéo dài, tác động sẽ vượt xa phạm vi Trung Đông, ảnh hưởng tới giá dầu, LNG, cước vận tải, bảo hiểm hàng hải và chuỗi cung ứng toàn cầu.
