Theo bác sĩ (BS) CKII Dương Quang Hải, Phó trưởng khoa đột quỵ - Bệnh viện (BV) Đà Nẵng, đơn vị này liên tục tiếp nhận các ca đột quỵ do rung nhĩ. Đây là nhóm nguyên nhân gây đột quỵ rất nặng, phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại thường bị bỏ qua.
Bệnh nhân (BN) P.T.D (nữ, 60 tuổi, ngụ Đà Nẵng) nhập viện Khoa Đột quỵ - BV Đà Nẵng trong tình trạng lơ mơ, nói khó, liệt nửa người. BS xác định bà bị rung nhĩ - nguyên nhân trực tiếp gây ra cục máu đông và tắc mạch máu não lớn. Dù được can thiệp lấy huyết khối cấp cứu, nhưng do vùng tổn thương quá rộng, não phù nề nghiêm trọng, BN đối mặt với nguy cơ tử vong cao. Các BS phải hội chẩn gấp để phẫu thuật mở hộp sọ giải áp, bảo tồn phần não chưa tổn thương.
Mạch máu của bệnh nhân P.T.D trước (ảnh trái) và sau khi được tái thông bằng can thiệp lấy huyết khối
ẢNH: AN QUÂN
BN L.T.H (nữ, 68 tuổi, ngụ Đà Nẵng) từng bị đột quỵ nhẹ và phát hiện nguyên nhân do rung nhĩ. Sau 3 tháng điều trị tích cực, sức khỏe bà ổn định gần như bình thường. Cho rằng mình đã khỏi bệnh và lo ngại tác dụng phụ của thuốc chống đông, BN tự ý ngưng thuốc 10 ngày. Hậu quả là một cơn đột quỵ tái phát rất nặng ập đến. Dù nhập viện trong "giờ vàng", nhưng cục máu đông quá lớn gây tổn thương não diện rộng, BN hiện rơi vào tình trạng không thể tự chủ, chịu di chứng tàn phế.
Tại sao đột quỵ do rung nhĩ lại nguy hiểm ?
Rung nhĩ là tình trạng rối loạn nhịp tim, khi hai ngăn tâm nhĩ co bóp nhanh và hỗn loạn, khiến máu ứ đọng tạo thành cục máu đông ngay trong tim. Khi bị bơm ra ngoài, cục máu đông theo dòng máu đi thẳng lên não, gây tắc nghẽn mạch máu đột ngột.
BS Dương Quang Hải lưu ý: "BN rung nhĩ có nguy cơ đột quỵ cao gấp 5 - 7 lần người bình thường. Tổn thương não do rung nhĩ nghiêm trọng hơn các nguyên nhân khác vì cục máu đông hình thành từ tim thường có kích thước lớn, gây tắc các mạch máu lớn nuôi não".
Một thách thức lớn khác là rung nhĩ cơn. Khác với rung nhĩ mạn tính có thể phát hiện qua điện tâm đồ thông thường, rung nhĩ cơn chỉ xuất hiện thoáng qua rồi hết. Người bệnh không cảm thấy mệt mỏi hay hụt hơi khiến bệnh trở nên "thầm lặng", nhiều người chỉ biết mình mắc bệnh sau khi đã đột quỵ nhẹ. Đột quỵ do rung nhĩ cơn khó dự phòng tiên phát, chỉ có thể kiểm soát tái phát (thứ phát) bằng thuốc chống đông hoặc phác đồ cá thể hóa.
Tính kỷ luật trong điều trị
Để phòng ngừa đột quỵ do rung nhĩ, vũ khí quan trọng nhất là thuốc chống đông. Tuy nhiên, đây là "con dao hai lưỡi" vì vừa ngăn tắc mạch, vừa tiềm ẩn nguy cơ gây chảy máu. Do đó, việc dùng thuốc không thể áp dụng chung cho tất cả mọi người.
Mỗi BN có một phác đồ riêng biệt dựa trên thang điểm đánh giá nguy cơ, độ tuổi, chức năng thận và các bệnh lý đi kèm (tiểu đường, xơ vữa mạch máu...). BS sẽ cân nhắc giữa lợi ích ngăn ngừa đột quỵ và nguy cơ xuất huyết để chỉ định loại thuốc phù hợp. Do đó, người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc hoặc dùng theo đơn của người khác.
BS Dương Quang Hải nhấn mạnh: Không có loại "thuốc tiên" nào uống vào là chống được đột quỵ mãi mãi vì bệnh cần kiểm soát tổng thể. Việc dự phòng là một quá trình đều đặn, thường xuyên bằng cách kiểm soát chặt chẽ huyết áp, mỡ máu, đường huyết và điều trị triệt để các bệnh tim mạch đi kèm. Đặc biệt, cần thay đổi lối sống: giảm chất kích thích, không hút thuốc, dinh dưỡng lành mạnh và vận động thường xuyên để giảm tần suất cơn rung nhĩ.
//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();
