Vị thế mới từ năng lực thích ứng và sức hút dòng vốn ngoại
Nhìn lại chặng đường đã qua, năm 2025 được xem là một cột mốc rực rỡ khi kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam xác lập kỷ lục mới với con số 930 tỷ USD. Đây không chỉ là một con số thống kê khô khan mà là minh chứng rõ nét cho năng lực thích ứng tuyệt vời của khối doanh nghiệp nội địa trước những biến động không ngừng của kinh tế toàn cầu.
Ngay từ những ngày đầu năm 2026, các chuyên gia kinh tế nhận định, việc Việt Nam đạt được các thỏa thuận thuế đối ứng với Mỹ đã tạo ra một bệ phóng quan trọng, giúp hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính với lợi thế cạnh tranh về giá và chất lượng. Sự ổn định về chính sách ngoại giao kinh tế này đã giúp các doanh nghiệp xuất khẩu chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch sản xuất dài hạn, thay vì chỉ ứng phó cục bộ như trước đây.
Trao đổi với báo giới, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) khẳng định, sức hút của Việt Nam đối với dòng vốn ngoại vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Làn sóng chuyển dịch sản xuất vào Việt Nam đang tiếp diễn mạnh mẽ, không chỉ ở các ngành thâm dụng lao động mà đã chuyển hướng rõ nét sang các lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp phụ trợ.
Thực tế khảo sát và ghi nhận của phỏng viên cho thấy, các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp phụ trợ và bất động sản khu công nghiệp hay các tập đoàn dệt may lớn đang chứng kiến một kịch bản kinh doanh rất khả quan. Lượng đơn hàng của nhiều đơn vị đã được lấp đầy cho đến hết quý II/2026 cho thấy niềm tin tuyệt đối của các đối tác quốc tế vào chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Sự lạc quan này không chỉ đến từ các báo cáo tài chính cuối năm với những con số lợi nhuận ấn tượng, mà còn xuất phát từ hơi thở thực tế của hoạt động sản xuất kinh doanh tại các khu công nghiệp trọng điểm từ Bắc chí Nam.
Cùng chia sẻ về sự khởi sắc của các ngành hàng xuất khẩu tỷ đô, ông Trương Văn Cẩm, Phó chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho biết, ngành Dệt may đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất và đang tăng tốc nhờ chiến lược "xanh hóa". Theo ông Cẩm, việc các doanh nghiệp chủ động đầu tư vào năng lượng tái tạo và xử lý nước thải đạt chuẩn quốc tế đã giúp dệt may Việt Nam duy trì lợi thế tại các thị trường EU và Mỹ trong bối cảnh các quy định về bền vững ngày càng khắt khe.
Bên cạnh đó, ông Cẩm nhấn mạnh rằng, việc lấp đầy đơn hàng đến giữa năm 2026 là minh chứng cho thấy doanh nghiệp đã bắt kịp xu thế tiêu dùng mới của thế giới, chuyển từ sản xuất nhanh sang sản xuất bền vững và tuần hoàn.
Cụ thể hơn về câu chuyện này, bà Nguyễn Thu Hương, Giám đốc Công ty TNHH Thanh Hương (Hưng Yên) cho biết, đơn vị này đã hoàn tất việc nâng cấp toàn bộ dây chuyền sản xuất tự động hóa trong quý IV/2025. "Chúng tôi không chỉ chuẩn bị về mặt năng lực sản xuất mà còn đang tập trung tối ưu hóa chi phí vận hành thông qua hệ thống quản trị thông minh. Với lượng đơn hàng ổn định và các đối tác từ Mỹ, Nhật Bản bắt đầu gia tăng quy mô hợp đồng cho cả năm 2026, doanh nghiệp kỳ vọng doanh thu sẽ tăng trưởng ít nhất 20% so với năm trước. Đây là thời điểm vàng để các doanh nghiệp dệt may bứt phá nếu nắm bắt được xu hướng chuyển đổi số và cá nhân hóa sản phẩm theo yêu cầu khắt khe của thị trường", bà Hương nhấn mạnh.
Ông Cẩm nhấn mạnh rằng, việc lấp đầy đơn hàng đến giữa năm 2026 là minh chứng cho thấy doanh nghiệp đã bắt kịp xu thế tiêu dùng mới của thế giới, chuyển từ sản xuất nhanh sang sản xuất bền vững và tuần hoàn.
Sự bứt phá không chỉ diễn ra ở các tập đoàn lớn mà còn lan tỏa mạnh mẽ trong khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ông Tô Hoài Nam, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), đánh giá cao sức sáng tạo và khả năng xoay trở của các thành viên hiệp hội. Ông Nam nhận định, mặc dù chịu áp lực về chi phí đầu vào, nhưng nhờ các chính sách hỗ trợ về thuế và lãi suất của Chính phủ trong năm 2025, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã có đủ nguồn lực để đầu tư vào chuyển đổi số. Tâm thế của doanh nghiệp năm 2026 đã chuyển từ "phòng thủ" sang "tấn công", tích cực tìm kiếm thị trường ngách và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các doanh nghiệp FDI. Đây chính là nền tảng quan trọng để khối doanh nghiệp nội địa bứt phá, đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng GDP.
Bên cạnh khối ngoại, sức mua nội địa cũng đang trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng. Mặc dù áp lực lạm phát năm 2026 được dự báo sẽ duy trì quanh mức 4,5%, nhưng các chính sách hỗ trợ của Chính phủ đã phát huy tác dụng kịp thời.
"Nhiều doanh nghiệp thành viên chia sẻ rằng, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng cùng với việc cải cách tiền lương, tăng thu nhập thực tế cho người lao động đã giúp duy trì sức mua ổn định. Điều này giải thích vì sao các mã cổ phiếu ngành bán lẻ như MWG hay các doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống lại nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các quỹ đầu tư lớn. Sự hồi phục của tiêu dùng nội địa đóng vai trò như một "tấm đệm" vững chắc, giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng ngay cả khi kinh tế thế giới có những rung lắc cục bộ", ông Nam phân tích thêm.
Động lực từ cải cách thị trường vốn và chuyển đổi cấu trúc kinh tế
Một trong những yếu tố then chốt củng cố niềm tin cho cộng đồng nhà đầu tư trong giai đoạn này chính là sự trưởng thành vượt bậc của thị trường chứng khoán Việt Nam. Sau một năm 2025 bùng nổ, VN-Index hiện đang đứng trước những ngưỡng cửa lịch sử mới. Mặc dù chỉ số đã có mức tăng trưởng hơn 40% trong năm qua, nhưng theo phân tích từ giới chuyên môn, định giá của thị trường vẫn đang ở mức rất hấp dẫn. Nếu loại trừ sự biến động mạnh của một vài nhóm vốn hóa lớn, chỉ số P/E toàn thị trường hiện chỉ dao động ở mức 14,6 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 5 năm là 16,3 lần. Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn rất lớn và chưa phản ánh hết tiềm năng phục hồi của các doanh nghiệp.
Sự hấp dẫn về định giá đã thúc đẩy dòng vốn ngoại quay trở lại mua ròng bền bỉ trong những tuần đầu năm 2026. Các nhà đầu tư tổ chức quốc tế không còn giải ngân ồ ạt mà có sự chọn lọc kỹ lưỡng, tập trung vào những doanh nghiệp có bảng cân đối kế toán lành mạnh, nợ vay thấp và triển vọng tăng trưởng dài hạn. Dòng tiền này mang tính chiến lược, không chỉ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn mà còn kỳ vọng vào tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi.
Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Chứng khoán Kis Việt Nam, phân tích rằng việc hệ thống công nghệ thông tin Krx được đưa vào vận hành chính thức cùng việc triển khai các giải pháp nghiệp vụ mới như giao dịch trong ngày (T+0) chính là "cú hích" mang tính bước ngoặt cho thị trường chứng khoán. Theo ông Phương, những cải cách này không chỉ giúp thay đổi diện mạo thị trường mà còn thúc đẩy thanh khoản duy trì ở mức cao kỷ lục, tạo ra một môi trường giao dịch công bằng, minh bạch và chuyên nghiệp hơn cho cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức. Với những tiền đề về hạ tầng và pháp lý vững chắc, vị chuyên gia này nhận định việc Vn-Index chinh phục những cột mốc lịch sử mới, hướng tới vùng 2.000 điểm trong trung và dài hạn là mục tiêu có cơ sở thực tế.
Hệ thống hạ tầng giao dịch mới không chỉ giải quyết triệt để bài toán kỹ thuật hay đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế để nâng hạng thị trường, mà còn đóng vai trò khơi thông dòng vốn nhàn rỗi trong dân cư chảy vào sản xuất kinh doanh thông qua kênh thị trường vốn. Việc doanh nghiệp có thể huy động vốn trung và dài hạn một cách thuận lợi hơn trên sàn chứng khoán sẽ trực tiếp làm giảm áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, giúp tối ưu hóa cấu trúc tài chính và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây chính là yếu tố then chốt để các doanh nghiệp hiện thực hóa kế hoạch mở rộng quy mô và bứt phá mạnh mẽ trong năm 2026.
Sự hấp dẫn về định giá đã thúc đẩy dòng vốn ngoại quay trở lại mua ròng bền bỉ trong những tuần đầu năm 2026.
Nhìn xa hơn vào chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030, cấu trúc kinh tế của Việt Nam đang có những chuyển dịch mang tính bản lề. Trọng tâm cải cách thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh đã được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực từ các doanh nghiệp đầu tàu. Những dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn hay hạ tầng số hiện đại đang được các doanh nghiệp như Pow, Geg hay FPT rốt ráo triển khai, đặt những viên gạch đầu tiên cho một nền kinh tế bền vững. Sự phân hóa lợi nhuận trong quý IV/2025 vừa qua là thông điệp rõ ràng cho nhà đầu tư về việc cần ưu tiên những doanh nghiệp có tăng trưởng thực chất, hưởng lợi từ các động lực quốc gia như đầu tư công, xuất khẩu và làm chủ công nghệ để đảm bảo hiệu quả đầu tư dài hạn.
Năm 2026 hứa hẹn sẽ là khởi đầu của một chu kỳ thịnh vượng mới. Với sự đồng hành của Chính phủ thông qua các chính sách tài khóa và tiền tệ linh hoạt, cộng với nội lực mạnh mẽ và tinh thần sáng tạo của đội ngũ doanh nhân, Việt Nam đang tự tin khẳng định vị thế của mình trên bản đồ kinh tế khu vực.
Dòng tiền thông minh đang lan tỏa rộng khắp, len lỏi vào từng ngóc ngách của nền kinh tế, từ các nhà máy sản xuất đến các sàn giao dịch tài chính hiện đại. Khi niềm tin của nhà đầu tư được củng cố bằng những kết quả kinh doanh thực chất và sự minh bạch của thị trường, thành quả tăng trưởng sẽ được chia sẻ rộng rãi, tạo tiền đề cho một Việt Nam hùng cường trong tương lai gần. Doanh nghiệp Việt Nam đã sẵn sàng, không chỉ để vượt qua những thách thức trước mắt mà để bứt phá mạnh mẽ, ghi dấu ấn đậm nét trong kỷ nguyên phát triển mới./.
