Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, được phê duyệt tháng 4/2025 xác định nhu cầu phụ tải giai đoạn 2025-2030 tăng trên 10%. Tuy nhiên, thực tế năm 2025, mức tăng điện thương phẩm chỉ đạt gần 5%. Trước sự chênh lệch này, nhiều ý kiến cho rằng cần rà soát, đánh giá lại các mục tiêu tăng trưởng điện trong thời gian tới nhằm bảo đảm quy hoạch sát với nhu cầu thực tế.
Chia sẻ về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long cho biết, Quy hoạch điện VIII được xây dựng trên cơ sở nhiều kịch bản khác nhau, nhằm bảo đảm an ninh cung cấp điện trong cả những tình huống phụ tải tăng cao, chứ không chỉ dựa trên biến động của từng năm riêng lẻ.
Tuy điện thương phẩm năm 2025 ước đạt khoảng 287,9 tỷ kWh, tăng 4,9% so với năm 2024, nhưng phụ tải cực đại của hệ thống vẫn ở mức rất lớn, đạt khoảng 54.370 MW, tăng 11,1% so với năm trước.
Theo ông Nguyễn Hoàng Long, các số liệu này cho thấy bức tranh nhu cầu điện năm 2025 có sự phân hóa rõ nét. Áp lực của hệ thống điện không chỉ đến từ tổng sản lượng tiêu thụ trong năm, mà còn nằm ở yêu cầu đáp ứng công suất vào các khung giờ cao điểm, khi phụ tải tăng mạnh trong thời gian ngắn.
Lãnh đạo Bộ Công Thương cho rằng tăng trưởng điện năng từng năm còn chịu tác động bởi nhiều yếu tố như chu kỳ sản xuất của nền kinh tế, cơ cấu phụ tải, điều kiện thời tiết và hiệu quả sử dụng điện. Do đó, việc điện thương phẩm tăng thấp trong một năm không phản ánh đầy đủ xu hướng dài hạn của nhu cầu điện.
Theo Bộ Công Thương tăng trưởng điện năm 2025 thấp chỉ là diễn biến ngắn hạn.
Đánh giá về giai đoạn tiếp theo, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long cho biết theo định hướng của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh , đến năm 2030, điện thương phẩm của Việt Nam dự kiến đạt khoảng 500,4 - 557,8 tỷ kWh, tương ứng với tốc độ tăng trưởng bình quân 10,3-12,5%/năm. Trên cơ sở này, Bộ Công Thương nhận định xu hướng trung hạn của nhu cầu điện vẫn duy trì ở mức tương đối cao.
Liên quan đến kế hoạch áp dụng giá bán lẻ điện hai thành phần, Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết, trong năm 2025 Bộ Công Thương đã chỉ đạo EVN cập nhật, hoàn thiện Đề án giá bán lẻ điện hai thành phần và từ tháng 10/2025 triển khai thử nghiệm trên giấy, chưa áp dụng thanh toán thực tế. Giai đoạn thử nghiệm này nhằm giúp khách hàng làm quen với cơ chế giá mới, nắm được cách tính tiền điện theo hai thành phần, qua đó chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất và chế độ sử dụng điện phù hợp.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng long, quá trình thử nghiệm trên giấy cho thấy đã xuất hiện một số vướng mắc liên quan đến kỹ thuật, như xác định công suất cực đại để tính tiền điện, xử lý các trường hợp khách hàng phải dừng máy do nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, lũ lụt. Về chi phí, có những khách hàng có mức chênh lệch tiền điện đáng kể so với biểu giá hiện hành, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất theo mùa vụ, có biểu đồ phụ tải không đều.
Trên cơ sở báo cáo của EVN về kết quả thử nghiệm, Bộ Công Thương đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ, trong đó đề xuất thời gian thử nghiệm trên giấy là 1 năm, sau đó sẽ tổng kết, đánh giá và đề xuất cụ thể việc áp dụng giá bán lẻ điện hai thành phần trong thực tế, bảo đảm khả thi, hiệu quả và phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội.
