Đô thị trên đảo nhân tạo: Vì sao cần cơ chế đặc thù?

Vừa tạo quỹ đất mới, vừa tạo cực tăng trưởng

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 5, chiều 20/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về nội dung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.

Trình bày tờ trình tóm tắt, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu thực tiễn, lấn biển tạo đảo nhân tạo là phương thức nhiều quốc gia đã áp dụng để mở rộng không gian phát triển. Các dự án này đều có quy mô vốn đặc biệt lớn, thời gian thực hiện kéo dài và được điều chỉnh bằng khuôn khổ pháp lý riêng.

Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển nhưng quỹ đất ven biển tại các đô thị lớn ngày càng hạn hẹp; khu đô thị lấn biển vừa tạo quỹ đất mới, vừa tạo cực tăng trưởng thu hút nhà đầu tư chiến lược, vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số cho các vùng và cả nước.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, qua rà soát, trước mắt có 3 đặc thù cần được xem xét, xử lý: (1) đảo chưa tồn tại trên thực địa khi lập quy hoạch, trong khi quy chuẩn kỹ thuật quốc gia xây dựng cho điều kiện đất liền; (2) quy mô vốn lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài; (3) khối lượng vật liệu san lấp rất lớn. Do đó, cơ chế đề xuất chỉ điều chỉnh những vấn đề đặc thù của việc hình thành khu đô thị trên đảo nhân tạo, không điều chỉnh hoạt động lấn biển nói chung.

Về nội dung cơ chế, chính sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo đề nghị bổ sung khu đô thị lấn biển vào phạm vi điều chỉnh, bổ sung trách nhiệm của chính quyền cấp xã nơi có khu đô thị lấn biển trong tổ chức thi hành, kiểm tra, giám sát.

“Việc sớm ban hành cơ chế, chính sách này có ý nghĩa quan trọng nhằm tạo khuôn khổ pháp lý ổn định để hình thành các cực tăng trưởng mới gắn với biển, huy động hiệu quả nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước, đồng thời bảo đảm quản lý chặt chẽ tài nguyên biển, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.

Tránh việc hiểu nhầm khu đô thị lấn biển là một đơn vị hành chính hoặc một cấp chính quyền

Trình bày báo cáo tóm tắt ý kiến thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, qua nghiên cứu, ủy ban nhận thấy, nội dung Chính phủ đề xuất thực chất là cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, chưa hình thành đầy đủ cơ chế quản lý, vận hành đối với một loại hình đô thị mới, có yêu cầu đặc thù về quản trị đô thị. Vì vậy, ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo xác định rõ mục đích tích hợp các cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển vào dự thảo luật.

Nếu mục đích chỉ hướng đến việc quy định cơ chế, chính sách đặc thù cho dự án xây dựng khu đô thị lấn biển thì phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật hiện nay đã đủ để bao quát nội dung Chính phủ đề nghị bổ sung. Do đó, đề nghị cân nhắc phương án diễn đạt nội dung này cho phù hợp, tránh việc hiểu nhầm khu đô thị lấn biển là một đơn vị hành chính hoặc một cấp chính quyền.

Cũng theo ủy ban, do đây là các cơ chế, chính sách đặc thù để khuyến khích các nhà đầu tư thực hiện các dự án lấn biển, phát triển đô thị lấn biển nên có nhiều quy định khác với các luật hiện hành; đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các quy định, nhất là các quy định về đất được hình thành từ lấn biển tạo đảo nhân tạo và chế độ pháp lý tương ứng, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về đất đai, biển và hải đảo…

Về nội dung các cơ chế, chính sách và việc tích hợp vào Luật Phát triển đô thị, ủy ban và thường trực các ủy ban cơ bản thống nhất với việc bổ sung các quy định về cơ chế đặc thù để triển khai dự án xây dựng khu đô thị lấn biển quy mô lớn nhưng cho rằng cần rà soát kỹ từng chính sách về phạm vi, đối tượng, tiêu chí dự án, nhà đầu tư chiến lược, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, điều kiện chuyển nhượng dự án, thời hạn hoạt động, các đặc thù về quy hoạch, khai thác khoáng sản san lấp, ưu đãi đối với nhà đầu tư, các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, về môi trường và cơ chế quản lý, kiểm soát để bảo đảm tính hợp lý và khả thi.