Đô thị nén TOD có phá được "thế bế tắc" cải tạo chung cư cũ ở Hà Nội?

Các quận nội thành Hà Nội đang lấy ý kiến quy hoạch cải tạo chung cư cũ.

TOD là xu hướng nhưng…

Ngày 15-4, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, cho biết Hà Nội có 76 khu chung cư cũ, có tới hơn 1.500 nhà chung cư xây dựng từ những năm 1960 đến 1994.

Hà Nội đã thí điểm cải tạo chung cư cũ nhiều năm nay (Giảng Võ, Kim Liên, Nguyễn Công Trứ) nhưng chưa giải quyết triệt để. Vấn đề này được đặt ra từ năm 1998 và được nêu lại trong Luật Thủ đô 2012.

Theo ông Nghiêm, năm 2018 Hà Nội tiếp tục nghiên cứu, phê duyệt đề án cải tạo, xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện, đặt ra mục tiêu đến năm 2025 sẽ khởi động lại khoảng 10 khu chung cư cũ. Cải tạo khu chung cư cũ ngày càng trở nên cấp bách, nhất là những khu mức độ an toàn ở nhóm D, vậy nên trong những năm qua Hà Nội đã tìm nhiều giải pháp.

"Cải tạo chung cư cũ lần này đang được người dân quan tâm, đó là đã giải quyết tái định cư tại chỗ, tăng hệ số đền bù lên 1,5 - 2 lần so với diện tích nhà cũ, gia tăng hạ tầng thương mại. Trong quy hoạch cũng cho phép xây tòa nhà cao tầng theo mô hình đô thị nén kết hợp với giao thông công cộng TOD.

Biết rằng TOD là xu thế nhưng để phát triển tốt mô hình này phải kết nối giao thông liên tục và liền mạch. Ví dụ như khu vực dự kiến làm TOD nhưng thiếu hệ thống kết nối với mạng lưới đường xung quanh thì không hợp lý vì người dân không chỉ sống mãi ở khu vực TOD. Vậy nên họ phải đi ra ngoài nên cần kết nối với giao thông công cộng", ông Nghiêm nói.

Nhiều khu chung cư cũ đã đề xuất xây cao tầng

Quận Đống Đa mới tổ chức lấy ý kiến về đồ án quy hoạch cải tạo chung cư cũ Kim Liên (xây dựng từ năm 1959 - 1965).

Theo đề xuất sẽ xây dựng lại 42 nhà chung cư cao từ 2 - 6 tầng thành 10 tòa nhà cao 40 - 45 tầng để phục vụ tái định cư, dịch vụ thương mại. Khu chung cư cũ Trung Tự cũng được quận Đống Đa đề xuất xây dựng tòa nhà 45 tầng và 25 tầng để phục vụ tái định cư cho 30 tòa chung cư cũ.

Đối với khu chung cư cũ Thành Công có 68 nhà cao từ 2-5 tầng, xây dựng từ những năm 1972-1982 cũng mới được UBND TP Hà Nội đồng ý cho quận Ba Đình nâng chiều cao tối đa lên 40 tầng.

Nhiều chuyên gia đánh giá việc tăng thêm chiều cao sẽ tạo ra quỹ đất dịch vụ thương mại để hấp dẫn nhà đầu tư và cũng giúp người dân tái định cư có nhu cầu có thể mua thêm diện tích nhà ở.

Bày tỏ về nhiều đồ án quy hoạch đề xuất xây tòa nhà cao tầng ở khu chung cư cũ, ông Nghiêm cho hay khu xây nhà cao tầng kết hợp với TOD phải quan tâm đến quy hoạch, vì để tổ chức diện mạo của đô thị có bản sắc thì không gian cảnh quan rất quan trọng.

"Về kiến trúc cần phải giữ truyền thống nhưng cũng cần biến đổi thích hợp với yêu cầu mới. Đây là vấn đề quy hoạch phải có trách nhiệm cao, lựa chọn điểm nhấn sử dụng hợp lý, tạo không gian. Nếu chỉ xây một tòa nhà chung cư cao tầng đơn thuần ở khu chung cư cũ thì rất thô, xấu", ông Nghiêm nhấn mạnh.

Ông Nghiêm cho biết thêm, TOD trước đây đã có nghiên cứu đề xuất thí điểm, ví dụ như ở khu vực ga Giáp Bát, Ngọc Hồi (Hà Nội) nhưng không thực hiện được. Để triển khai được mô hình TOD, lần này Hà Nội cần cải tiến giao thông, không tăng dân số trong các khu chung cư cũ mà tăng thêm hạ tầng xã hội, dịch vụ thương mại ở nơi xây tòa nhà cao tầng.