Ngay thời điểm cuối năm 2025, Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS - Mã: GAS) ra thông báo chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định, do không đảm bảo có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.
Cụ thể, theo danh sách tổng hợp người sở hữu chứng khoán lập tại 29/8/2025, tổng công ty có 1 cổ đông lớn là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm giữ 95,76% vốn.
Trong khi đó, 17.494 cổ đông còn lại nắm giữ 4,24% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.
"PV GAS đang nỗ lực làm việc với cổ đông lớn là PVN, đồng thời báo cáo, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền liên quan để có phương án xử lý phù hợp với quy định hiện hành", theo văn bản công bố ngày 31/12/2025.
Ngay sau đó, công ty conPhân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D - Mã: PGD) cũng công bố thông tin bất thường về việc không đáp ứng điều kiện công ty đại chúng, do tỷ lệ cổ đông cô đặc.
Theo danh sách người sở hữu chứng khoán chốt ngày 8/12/2025, PV GAS hiện là cổ đông mẹ nắm giữ 50,5% vốn điều lệ. Hai đối tác chiến lược là Tokyo Gas Asia Pte.Ltd và Saibu Gas Holdings Co., Ltd lần lượt sở hữu 25% và 21% vốn. Điều này đồng nghĩa toàn bộ 1.642 cổ đông còn lại chia nhau 3,5% vốn điều lệ của công ty.
Thực tế, không chỉ nhóm PV GAS đang gặp vướng mắc với quy định về tiêu chuẩn đại chúng, nhiều doanh nghiệp với quy mô hàng tỷ USD cũng gặp vấn đề tương tự.
Tổng công ty Khoáng sản TKV (Vimico - Mã: KSV) thẳng thắn thừa nhận rằng đến thời điểm tháng 11/2025 vẫn chưa đạt đủ tiêu chuẩn công ty đại chúng, do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm tỷ lệ sở hữu 98,1% vốn.
Trước thực tế này, Hội đồng quản trị chủ trương giao Tổng giám đốc tiếp tục làm việc với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đồng thời giải trình rõ về “cơ cấu cổ đông mang tính đặc thù” của tổng công ty.
Dù vậy, doanh nghiệp này đã tính đến phương án bất lợi. Nếu đến ngày 1/1/2026, Vimico vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu về cơ cấu cổ đông hoặc không được UBCKNN xác nhận tư cách công ty đại chúng, tổng công ty sẽ phải nộp hồ sơ đề nghị hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định hiện hành.
CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (Mã: BSR) hiện do PVN nắm giữ 92,1% vốn điều lệ cũng đứng trước nguy cơ tương tự, HĐQT đã báo cáo vướng mắc về điều kiện công ty đại chúng tới cơ quan có thẩm quyền.
Doanh nghiệp từng nêu đề xuất kiến nghị PVN xem xét thoái vốn một phần. Đồng thời, BSR đang tích cực tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược, với kỳ vọng thu hút các đối tác từ khu vực Trung Đông có khả năng hỗ trợ tài chính và cung cấp dầu thô.
Nhiều doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn khác cũng gặp vướng mắc về tiêu chuẩn khác như Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV - Mã: BID) với 79,7% vốn cổ phần sở hữu bởi Ngân hàng nhà nước và 14,8% sở hữu bởi KEB Hana Bank;
Tập đoàn Cao su Việt Nam (Mã: GVR) do Bộ Tài chính nắm giữ 96,8%; Becamex IDC (Mã: BCM) do UBND TP HCM nắm 95,4%; Vietnam Airlines (Mã: HVN) sau đợt tăng vốn có các cổ đông lớn là Bộ Tài chính nắm 39,29%, SCIC nắm 47,13% và ANA Holdings sở hữu 5,62%.
Còn tại thị trường đại chúng chưa niêm yết UPCoM, các cái tên nổi bật chưa đáp ứng điều kiện có thể kể đến Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (Mã: ACV) do Bộ Tài chính nắm 95,4%; Viettel Global (Mã: VGI) do Tập đoàn Viettel sở hữu hơn 99%; Tổng công ty hàng hải Việt Nam (Mã: MVN) do Bộ Tài chính nắm 99,5%; FPT Telecom thuộc sở hữu của Bộ Công an 50,2% và FPT nắm 45,7%) hay CTCP Trung tâm hội chợ triển lãm Việt Nam do Vingroup nắm 83,32%, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nắm 10% và VinHomes nắm 4,7%...
Cơ cấu cổ đông cô đặc đang khiến nhiều doanh nghiệp trên hiện không đáp ứng tiêu chuẩn đại chúng. Nếu áp dụng quy định nghiêm ngặt, nhóm này có thể đối mặt với nguy cơ bị hủy niêm yết/đăng ký giao dịch.
Đáng nói, các cổ phiếu vốn hóa lớn có sự ảnh hưởng nhất định lên chỉ số, nên việc rời sàn có thể là sự kiện gây ảnh hưởng không nhỏ, điều này sẽ gây tác động mạnh đến hàng chục nghìn cổ đông của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, giải pháp xuất hiện sau khi Luật số 56/2024/QH15, Nghị định số 245/NĐ-CP và Thông tư số 19/2025/TT-BTC được ban hành với một loạt quy định mới về chuẩn công ty đại chúng. Trong đó, Luật số 68/2025/QH15 về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (khoản 7 Điều 58) có quy định rõ: Trong thời gian thực hiện kế hoạch cơ cấu lại đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, các doanh nghiệp nhà nước được chuyển đổi từ doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần đang niêm yết, đăng ký giao dịch nếu chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng về cơ cấu cổ đông theo Luật Chứng khoán thì không bị hủy tư cách công ty đại chúng.
Trong cuộc họp cổ đông thường niên tháng 5/2025, lãnh đạo PV GAS cho biết đang chờ Luật Quản lý vốn Nhà nước miễn trừ cho các Doanh nghiệp nhà nước đang thực hiện tái cấu trúc vốn khỏi quy định hủy niêm yết trong giai đoạn chuyển tiếp.
"Hiện đang có dự thảo ghi rõ trong thời gian thực hiện cơ cấu lại, các doanh nghiệp nhà nước đang niêm yết nhưng chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng thì sẽ không bị hủy tư cách công ty đại chúng. Đây là bluechip rất lớn nên tin tưởng nhà nước sẽ có giải pháp cho vấn đề này", Chủ tịch PV GAS cho biết.
Nhiều doanh nghiệp đã rời sàn
Tổng công ty Công nghiệp Dầu Thực vật Việt Nam (Vocarimex - Mã: VOC) chính thức bị hủy tư cách công ty đại chúng, do hai cổ đông lớn nắm gần 93% vốn điều lệ, còn sở hữu của cổ đông nhỏ lẻ chỉ còn hơn 7% tại ngày 17/9/2025.
Công ty Bao bì Biên Hòa (Sovi - Mã: SVI) cũng nhận thông báo hủy tư cách công ty đại chúng với lý do tương tự khi tỷ lệ cổ đông nhỏ lẻ chỉ còn 5,89%. Hiện tại, TCG Solutions Pte. Ltd., đơn vị thành viên của Tập đoàn SCG (Thái Lan), đang nắm giữ tới 94,11% vốn.
Công ty Dịch vụ Bến Thành (Mã: BSC) bị hủy niêm yết vào ngày 31/12/2025, do không còn tư cách công ty đại chúng. Hiện Tổng công ty Bến Thành nắm giữ 47,1% vốn, Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Thiên Hải sở hữu 42,8% vốn.
Hãng bánh kẹo Bibica (Mã: BBC) thông báo việc hủy tư cách công ty đại chúng khi Tập đoàn PAN đang là công ty mẹ sở hữu trực tiếp 98,3% vốn BBC. Công ty đã nhận được quyết định hủy niêm yết từ ngày 16/1.
Cổ đông CTCP Đầu tư Nước sạch Sông Đà (Mã: VCW) đã thông qua hủy tư cách công ty đại chúng và hủy đăng ký giao dịch cổ phiếu từ 6/1. Hai cổ đông lớn nắm hơn 98% vốn gồm CTCP Hạ tầng GELEX 62,46% và Công ty TNHH Nước sạch REE 35,95%.
