Đêm "trăng máu", Việt Nam có xem được hiện tượng hiếm Selenelion?

Trước hết, cần hiểu Selenelion không phải là một hiện tượng độc lập, mà là một trường hợp đặc biệt xảy ra trong nguyệt thực toàn phần.

Nguyệt thực toàn phần (thường được gọi là "trăng máu") xảy ra khi Mặt trời - Trái đất - Mặt trăng nằm thẳng hàng, Trái đất che ánh sáng Mặt trời chiếu trực tiếp lên Mặt trăng. 

Khi đó, chỉ còn phần ánh sáng đỏ bị khúc xạ qua khí quyển Trái đất chiếu tới bề mặt Mặt trăng, khiến nó chuyển sang màu đỏ sẫm.

Selenelion xuất hiện trong chính bối cảnh đó, nhưng ở một vị trí địa lý đặc biệt: khi nguyệt thực toàn phần diễn ra đúng vào thời điểm Mặt trời đang mọc hoặc lặn tại nơi quan sát. 

Ở khoảnh khắc đó, nhờ hiệu ứng khúc xạ khí quyển làm ánh sáng bị bẻ cong và khiến thiên thể trông cao hơn vị trí thực tế, người quan sát có thể thấy Mặt trời ở một phía chân trời, trong khi Mặt trăng (đang bị thực) vẫn còn xuất hiện ở phía đối diện.

Nói cách khác, mọi Selenelion đều xảy ra trong nguyệt thực toàn phần, nhưng không phải mọi nguyệt thực toàn phần đều có Selenelion. Điều kiện cần là vị trí quan sát phải nằm đúng "ranh giới bình minh hoặc hoàng hôn" của vùng nguyệt thực.

Theo Timeanddate và bản đồ phân bố nguyệt thực ngày 3-3, điều kiện này chỉ xuất hiện tại một số khu vực như bờ Đông và Đông Nam nước Mỹ, miền Đông Canada, một phần Brazil và khu vực phía đông Nam Mỹ. Đây đều là những nơi nguyệt thực toàn phần trùng đúng thời điểm Mặt trời đang mọc.

Còn tại Việt Nam, theo Timeanddate, nguyệt thực toàn phần diễn ra vào buổi tối khi Mặt trời đã lặn hoàn toàn. Việt Nam không nằm ở rìa vùng bình minh của nguyệt thực, nên không có điều kiện hình học để Mặt trời và Mặt trăng xuất hiện đồng thời trên bầu trời. 

Vì vậy, Việt Nam không thể quan sát Selenelion trong sự kiện này.

Điểm quan trọng cần nhấn mạnh là không xem được Selenelion không đồng nghĩa với việc không có nguyệt thực. Việt Nam vẫn nằm trong vùng quan sát nguyệt thực toàn phần, chỉ là không ở vị trí đủ đặc biệt để xuất hiện hiệu ứng "đồng hiện" hiếm hoi.