Để chồng đứng tên sổ đỏ nhằm giảm thuế, vợ suýt mất nhà đất sau ly hôn

Để chồng đứng tên sổ đỏ vì nghĩ sẽ giảm thuế

Theo trình bày của bà T. (ngụ TP Đồng Nai), bà và ông D. kết hôn năm 2003. Năm 2010, cha mẹ chồng làm thủ tục chuyển quyền sử dụng 160m2 đất cho vợ chồng bà và vợ chồng người anh trai của ông D., trong đó vợ chồng bà T. được hưởng 80m2.

Sau đó, cha mẹ chồng lập hợp đồng tặng cho quyền sử dụng phần đất này, nhưng vợ chồng thống nhất chỉ để ông D. đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) nhằm giảm chi phí thuế.

Sau khi được cho đất, hai người xây dựng nhà để sinh sống và kinh doanh trên đó. Đến năm 2016, sau khi vợ chồng ly hôn, ông D. đã ký hợp đồng chuyển nhượng phần đất đứng tên mình cho chị dâu là bà S. mà không có sự đồng ý của bà T.

Cho rằng quyền lợi của mình bị xâm phạm, bà T. khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung sau ly hôn, đồng thời đề nghị hủy hợp đồng chuyển nhượng và sổ đỏ đã cấp cho bà S.

Trong quá trình giải quyết vụ án, các bên đưa ra quan điểm trái ngược. Bà T. khẳng định đây là tài sản chung của vợ chồng. Trong khi đó, bà S. cho rằng cha mẹ chồng chỉ tặng cho riêng hai người con trai; việc nhận chuyển nhượng từ ông D. được thực hiện hợp pháp, có công chứng và đã hoàn tất thủ tục sang tên.

Đại diện cơ quan quản lý đất đai cũng xác định việc cấp sổ đỏ cho bà S. được thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Vụ án đã trải qua nhiều lần xét xử. Bản án sơ thẩm năm 2019 chấp nhận một phần yêu cầu chia tài sản của bà T. nhưng không chấp nhận yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng và sổ đỏ, đồng thời công nhận hợp đồng chuyển nhượng giữa ông D. và bà S.

Không đồng ý với phán quyết trên, bà T. kháng cáo. Năm 2020, TAND cấp cao tại TPHCM tuyên hủy bản án sơ thẩm năm 2019.

Tại bản án sơ thẩm năm 2022, TAND tỉnh Đồng Nai chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà T., buộc ông D. thanh toán hơn 2 tỷ đồng, gồm giá trị một nửa căn nhà và tiền công sức quản lý, sử dụng đất.

Tuy nhiên, Tòa không chấp nhận yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và sổ đỏ đã cấp cho bà S. Đồng thời, Tòa công nhận hợp đồng chuyển nhượng giữa ông D. và bà S. là hợp pháp, xác định bà S. được quyền sử dụng toàn bộ thửa đất tranh chấp và buộc bà T. giao trả phần nhà, đất đang quản lý theo hiện trạng.

Đất chỉ đứng tên chồng vẫn là tài sản chung

Không đồng ý với bản án sơ thẩm, cả bà T. và ông D. đều kháng cáo.

TAND cấp cao tại TPHCM nhận định, dù hợp đồng tặng cho năm 2012 chỉ đứng tên hai người con trai, nhưng nhiều chứng cứ trong hồ sơ cho thấy ý chí của cha mẹ là tặng cho chung cả hai con trai và hai con dâu.

Các chứng cứ gồm đơn xin chuyển quyền sử dụng đất, giấy xác nhận của cha mẹ, lời khai nhân chứng và việc hai cặp vợ chồng sử dụng đất ổn định từ năm 2010.

Vì vậy, Tòa xác định thửa đất tranh chấp là tài sản chung của vợ chồng ông D. và bà T., được hình thành trong thời kỳ hôn nhân.

Từ đó, Tòa nhận định việc ông D. tự ý chuyển nhượng toàn bộ phần đất cho bà S. vào năm 2016 khi chưa có sự đồng ý của bà T. đã vi phạm quy định về định đoạt tài sản chung của vợ chồng.

Hội đồng xét xử cho rằng kháng cáo của bà T., ông D. và kháng nghị của Viện KSND Đồng Nai về việc tuyên hợp đồng chuyển nhượng vô hiệu là có căn cứ. Tòa chỉ ra bản án phúc thẩm năm 2020 cũng từng xác định hợp đồng này vô hiệu, nhưng cấp sơ thẩm khi xét xử lại vẫn công nhận hiệu lực của giao dịch là chưa phù hợp.

Trên cơ sở đó, TAND cấp cao tại TPHCM chấp nhận kháng cáo của bà T. và ông D., đồng thời chấp nhận một phần kháng nghị của Viện KSND Đồng Nai; sửa bản án sơ thẩm; công nhận phần đất tranh chấp là tài sản chung của vợ chồng; giao bà T. quản lý, sử dụng nhà và đất.

Đồng thời, Tòa tuyên hợp đồng chuyển nhượng giữa ông D. và bà S. vô hiệu, hủy sổ đỏ đã cấp cho bà S. và buộc ông D. hoàn trả cho bà S. toàn bộ số tiền nhận chuyển nhượng cùng khoản bồi thường thiệt hại theo quy định.

(Tham khảo Bản án số 09/2023/HNGĐ-PT ngày 2/6/2023 của TAND cấp cao tại TPHCM)