Dấu hiệu trẻ mắc tay chân miệng nặng

Trẻ bệnh tay chân miệng có thể trở nặng khi xuất hiện triệu chứng giật mình, lừ đừ, nôn ói nhiều, run chi, khó thở.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ, do các virus đường ruột gây ra. Bệnh thường biểu hiện bằng sốt, loét miệng và phát ban hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông. Phần lớn trẻ mắc bệnh có thể hồi phục sau khoảng 7-10 ngày.

BS.CKI Nguyễn Văn Tông, Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết nhóm virus gây bệnh tay chân miệng thường gặp là Enterovirus, Coxakievirus. Trong đó, Enterovirus 71 (EV71) là một trong những tác nhân thường liên quan đến tay chân miệng nặng, đặc biệt là biến chứng thần kinh và tim mạch. Các biến chứng này thường xuất hiện sớm từ ngày 2 đến ngày 5, có thể đến ngày thứ 7 của bệnh.

Mức độ nặng của tay chân miệng không thể hiện qua số lượng bóng nước trên da. Trẻ có thể chỉ xuất hiện ít tổn thương da nhưng vẫn có biến chứng thần kinh hoặc tim phổi. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi sát những thay đổi về ý thức, giấc ngủ, vận động... của trẻ.

Giật mình, rối loạn ý thức hoặc quấy khóc bất thường

Giật mình, chới với là một trong những dấu hiệu thần kinh cần lưu ý ở trẻ mắc tay chân miệng. Tình trạng này thường ngắn, khoảng 1-2 giây, chủ yếu ở tay và chân, dễ xuất hiện khi trẻ bắt đầu ngủ hoặc khi nằm ngửa. Nếu giật mình xuất hiện nhiều lần, tăng dần, cha mẹ cần thông báo cho bác sĩ.

Bên cạnh giật mình, trẻ có thể ngủ không yên, ngủ ngắn, quấy khóc vô cớ, bứt rứt hoặc kích thích bất thường. Khi bệnh diễn tiến nặng, trẻ lừ đừ, ngủ gà, phản ứng chậm, khó đánh thức, co giật, rối loạn ý thức hoặc hôn mê.

Sốt cao, nôn ói nhiều

Sốt là triệu chứng thường gặp và là một trong các tiêu chí đánh giá mức độ nặng của bệnh. Trẻ cần được theo dõi, điều trị tại bệnh viện khi sốt trên 39 độ C hoặc sốt kéo dài trên 48 giờ, đặc biệt nếu kèm nôn ói nhiều, lừ đừ, kích thích, giật mình, quấy khóc hoặc ăn uống kém.

Run chi, yếu tay chân hoặc rối loạn vận động

Khi não bị tổn thương, trẻ có thể run chi, run người, đi đứng loạng choạng, rung giật nhãn cầu, mắt nhìn ngược, yếu hoặc liệt tay chân. Một số trẻ có thể khó nuốt, nuốt sặc hoặc thay đổi giọng nói do tổn thương thần kinh sọ não.

Trẻ cũng có thể tăng trương lực cơ hoặc gồng cứng bất thường. Đây là những dấu hiệu cần được đánh giá xác định biến chứng viêm não trong bệnh tay chân miệng

Nếu trẻ lên cơn co giật, cha mẹ không cố giữ tay chân, không đưa bất cứ vật gì vào miệng trẻ. Đặt trẻ ở nơi an toàn, nằm nghiêng nếu có thể và đưa đến cơ sở y tế cấp cứu.

Tim đập nhanh, tay chân lạnh, da nổi vân

Tay chân miệng nặng có thể gây rối loạn thần kinh thực vật, ảnh hưởng đến tim mạch, tuần hoàn. Trẻ có thể tim đập nhanh bất thường, vã mồ hôi, tay chân lạnh, da nổi bông hoặc nổi vân tím. Nhịp tim là một dấu hiệu quan trọng đánh giá phân loại mức độ bệnh

Theo bác sĩ Tông, mạch trên 130 lần/phút khi trẻ không sốt cần được điều trị và theo dõi trong bệnh viện. Nếu nhịp tim trên 170 lần/phút, huyết áp tăng, thở nhanh hoặc khó thở, da nổi bông, vã mồ hôi và chi lạnh là những dấu hiệu cho thấy bệnh đã có biến chứng tim mạch nặng, cần điều trị.

Thở nhanh, khó thở hoặc tím tái

Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, SpO2 dưới 94%, có thể là biểu hiện biến chứng hô hấp nặng. Bác sĩ Tông cho biết trẻ mắc tay chân miệng độ một có thể được chăm sóc, theo dõi tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi, tiếp tục bú mẹ, bổ sung đủ nước, cho ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt, chia thành nhiều bữa nhỏ. Thuốc hạ sốt, giảm đau cần được sử dụng đúng liều theo hướng dẫn.

Bệnh nhi cần điều trị và theo dõi tại bệnh viện khi có dấu hiệu từ độ hai trở lên như giật mình, sốt trên 48 giờ hoặc sốt trên 39 độ kèm theo quấy khóc, lừ đừ, nôn trớ, khó ngủ...

Trong 7-10 ngày đầu, cha mẹ cần theo dõi trẻ sát vì đây là giai đoạn có thể xuất hiện biến chứng. Trẻ điều trị ngoại trú nên được tái khám theo lịch của bác sĩ, trường hợp còn sốt cần được đánh giá thường xuyên cho đến khi hết sốt.

Cha mẹ cần rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chăm sóc, vệ sinh đồ dùng và môi trường sống, không dùng chung cốc, thìa, đồ chơi, khăn và các vật dụng cá nhân. Trẻ mắc bệnh nên nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để giảm nguy cơ lây nhiễm.

Cha mẹ không nên tự ý dùng kháng sinh vì tay chân miệng do virus gây ra, đồng thời không tự sử dụng thuốc chống co giật, thuốc an thần hoặc các thuốc khác khi chưa có chỉ định.