Văn phòng Chính phủ mới đây đã thông báo kết luận của lãnh đạo Chính phủ tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM. Một trong những định hướng đáng chú ý là thành phố cần chuyển mạnh từ tư duy hỗ trợ sở hữu nhà ở sang bảo đảm quyền có chỗ ở cho người dân thông qua phát triển quỹ nhà cho thuê.
Nhà phố riêng lẻ: chật chội, khó bán
Theo chỉ đạo, TPHCM cần đẩy nhanh tiến độ hoàn thành quy hoạch tổng thể với tầm nhìn dài hạn, mang tầm quốc tế; khai thác hiệu quả không gian ngầm, phát triển các khu công nghiệp và tăng diện tích cây xanh, không gian công cộng.
Trong định hướng phát triển đô thị, lãnh đạo Chính phủ lưu ý TP HCM cần hạn chế xây dựng nhà ở riêng lẻ thấp tầng, ưu tiên phát triển nhà cao tầng và nhà cho thuê tại khu vực đô thị.
Các vùng đệm và không gian xanh giữa các khu dân cư cũng cần được quy hoạch đồng bộ. "Người dân chưa có đủ điều kiện để sở hữu nhà riêng phải tiếp cận được quỹ nhà ở cho thuê với giá hợp lý" - thông báo nêu.
Thực tế, theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, khu vực trung tâm TPHCM hiện có rất nhiều căn nhà có diện tích rất nhỏ nằm sâu trong hẻm, tồn tại nhiều năm qua. Dù sở hữu vị trí thuận lợi, không ít căn nhà hiện giao dịch chậm, thậm chí giá giảm.
Một dự án chung cư cao tầng tại TP HCM. Ảnh: TẤN THẠNH
Ông Hoàng, một môi giới lâu năm tại khu vực trung tâm, cho biết trước đây, nhiều người chấp nhận mua nhà nhỏ ở trung tâm chủ yếu để thuận tiện đăng ký cư trú và làm ăn. Tuy nhiên, nhu cầu này hiện không còn lớn như trước nên thanh khoản nhà phố ở TPHCM đã giảm đáng kể. "Người mua chủ yếu là những ai cần ở gần nơi làm việc hoặc buôn bán nhỏ trong khu trung tâm. Nhưng nhóm khách này ngày càng ít" - ông Hoàng nói.
Theo ghi nhận của phóng viên, tại những tuyến đường trung tâm như Trần Hưng Đạo (phường Bến Thành), một căn nhà diện tích khoảng 10 m² đang được rao bán hơn 2,3 tỉ đồng, giảm đáng kể so với trước nhưng vẫn kén người mua. Tại khu vực đường Lê Hồng Phong (phường Vườn Lài), một căn nhà diện tích tương tự được chào bán khoảng 1,89 tỉ đồng.
Tuy nhiên, chị Ánh, một người chuyên môi giới nhà phố, cho biết nhà diện tích nhỏ trong hẻm hiện khá khó bán do không còn phù hợp với nhu cầu của các gia đình trẻ. "Khách mua loại hình này đa phần là người lớn tuổi hoặc cần ở gần trung tâm. Người trẻ thường ưu tiên căn hộ chung cư với không gian sống rộng rãi hơn" - chị nói.
Bà Ánh, chủ một căn nhà chỉ khoảng 8 m² tại phường Bến Thành, cho biết gia đình bà có 5 người nhưng phải sinh sống trong không gian chật hẹp nhiều năm, chủ yếu để thuận tiện mưu sinh. Nay con lớn hơn, gia đình muốn chuyển sang căn hộ chung cư nhưng giá bán căn nhà hiện chưa đến 1,6 tỉ đồng khiến việc đổi chỗ ở trở nên khó khăn.
Theo các chuyên gia, trước những thực tế đó, việc Chính phủ và TPHCM có định hướng phát triển nhà ở cao tầng để cho thuê và các loại hình nhà ở phù hợp khả năng chi trả có thể trở thành lời giải bài toán an cư cho người dân trong thời gian tới.
Lối ra cho đô thị nén ở TPHCM
Dưới góc nhìn thị trường, ông Võ Hồng Thắng, Phó Tổng Giám đốc DKRA Group, cho rằng nhu cầu nhà ở của người trẻ hiện đã thay đổi đáng kể. Thay vì các căn nhà nhỏ trong hẻm, đa số ưu tiên căn hộ có tiện ích đồng bộ, môi trường sống an toàn, văn minh và thuận tiện kết nối giao thông.
Vì vậy, chủ trương hạn chế phát triển nhà ở riêng lẻ thấp tầng tại các đô thị lớn như TPHCM được đánh giá là phù hợp. "Điều này không chỉ góp phần chỉnh trang mỹ quan đô thị mà còn giải quyết các vấn đề về vệ sinh môi trường, an toàn và hạ tầng dân sinh" - ông Thắng nhận định.
Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả chủ trương này, theo ông Thắng, Nhà nước cần đóng vai trò chủ đạo trong quy hoạch và tổ chức thực hiện. Việc chỉnh trang phải đi kèm quy hoạch đồng bộ, mở rộng hạ tầng giao thông, bảo đảm tái định cư hợp lý để người dân có nơi ở mới tốt hơn và ổn định cuộc sống.
Theo ông Thắng, tại nhiều khu vực trung tâm hiện vẫn tồn tại các căn nhà có chiều ngang chỉ 2 - 3 m, chiều dài 6 - 7 m, nằm sâu trong các hẻm nhỏ chỉ vừa một xe máy lưu thông. Những bất động sản này rất khó cải tạo hoặc phát triển mới theo hướng hiện đại.
"Về lâu dài, cần nghiên cứu hợp khối các khu đất nhỏ để phát triển các công trình quy mô lớn, đồng bộ hạ tầng. Sau tái định cư, quỹ đất có thể được khai thác hiệu quả hơn, thậm chí đấu giá để thu hồi nguồn lực đầu tư" - ông Thắng đề xuất.
Ở góc độ quy hoạch đô thị, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM, cho rằng định hướng hạn chế nhà ở thấp tầng và ưu tiên phát triển nhà cao tầng là rất phù hợp với đặc thù quỹ đất ngày càng hạn hẹp của TP HCM.
Theo ông Thuận, phát triển nhà cao tầng giúp sử dụng đất hiệu quả hơn, hạn chế tình trạng đô thị lan tỏa, đồng thời tạo điều kiện phát triển nhà ở xã hội và nhà cho thuê cho người lao động, người thu nhập thấp. Bên cạnh đó, các khu nhà cao tầng dễ kết nối với hệ thống giao thông công cộng, hạ tầng kỹ thuật và tiện ích đô thị hiện đại hơn so với các khu dân cư tự phát.
Thích ứng biến đổi khí hậu
TS Phạm Viết Thuận cho rằng việc quy hoạch các khu đô thị quy mô lớn sẽ tạo điều kiện nâng cốt nền, hoàn thiện hệ thống thoát nước và giảm nguy cơ ngập tại khu vực đô thị lõi. Ông nhấn mạnh đây là giải pháp quan trọng giúp TP HCM thích ứng với biến đổi khí hậu.
