Trong nhiều thập kỷ, tấm bằng đại học từng được xem là biểu tượng của “giấc mơ Mỹ” - con đường chắc chắn dẫn tới một công việc ổn định, thu nhập cao và cơ hội thăng tiến. Thế nhưng hiện nay, niềm tin vào giá trị giáo dục đại học lại đang suy giảm nghiêm trọng.
Một cuộc khảo sát mới do The Wall Street Journal phối hợp với tổ chức nghiên cứu NORC thuộc Đại học Chicago thực hiện cho thấy 56% người Mỹ cho rằng học đại học 4 năm không còn đáng với chi phí bỏ ra, trong khi chỉ 42% vẫn tin rằng tấm bằng cử nhân mang lại lợi ích xứng đáng. Đây là mức niềm tin thấp nhất kể từ khi cuộc khảo sát được thực hiện.
Sự hoài nghi đặc biệt phổ biến trong nhóm người trẻ từ 18 đến 34 tuổi. Đáng chú ý, ngay cả những người từng tốt nghiệp đại học cũng ngày càng nghi ngờ giá trị của tấm bằng mình sở hữu - một dấu hiệu cho thấy hệ thống giáo dục đại học có thể đang bước vào giai đoạn thay đổi sâu sắc.
Niềm tin suy giảm qua từng năm
Trong quá khứ, quan điểm của người Mỹ về đại học tích cực hơn nhiều. Năm 2013, 53% người dân cho rằng đại học là khoản đầu tư xứng đáng, trong khi 40% có ý kiến ngược lại. Đến năm 2017, 49% tin rằng bằng cử nhân giúp mở ra cơ hội việc làm tốt và thu nhập cao hơn, so với 47% không đồng tình.
Nhưng trong chưa đầy một thập kỷ, cán cân đã đảo chiều.
Ông Ted Mitchell, Chủ tịch Hội đồng Giáo dục Mỹ, tổ chức đại diện cho hơn 1.700 trường đại học và cao đẳng, cho rằng kết quả khảo sát là lời cảnh tỉnh rõ ràng đối với ngành giáo dục.
“Đây là một kết quả đáng suy ngẫm đối với tất cả những người làm giáo dục đại học,” ông nói. “Chúng ta không chỉ cần truyền thông tốt hơn về giá trị của giáo dục mà còn phải cải thiện cách vận hành của hệ thống để lấy lại niềm tin từ xã hội”. Theo ông Mitchell, hai vấn đề lớn nhất đang làm xói mòn niềm tin vào giáo dục đại học là gánh nặng nợ sinh viên và tỷ lệ tốt nghiệp chỉ khoảng 60% tại các trường đại học bốn năm.
Đại học không còn là lựa chọn duy nhất
Sự hoài nghi đối với giáo dục đại học bắt đầu gia tăng sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và trở nên rõ rệt hơn trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Trong thập kỷ qua, số lượng sinh viên theo học đại học tại Mỹ đã giảm khoảng 15%, trong khi các lựa chọn thay thế như học nghề, chương trình thực tập và đào tạo kỹ năng nghề nghiệp lại tăng mạnh.
Trước đây, sự nghi ngờ về giá trị của đại học chủ yếu tập trung ở nam giới và người sống tại khu vực nông thôn. Tuy nhiên, khảo sát mới cho thấy tâm lý này đã lan rộng ra hầu hết các nhóm dân cư, từ người trẻ đến người lớn tuổi, từ cư dân nông thôn tới thành phố. Hiện chỉ còn một số nhóm vẫn giữ niềm tin tương đối vào giá trị của đại học, bao gồm những người có bằng đại học và nhóm có thu nhập trên 100.000 USD mỗi năm.
Câu chuyện của Danielle Tobias, 50 tuổi, sống tại Lorain (bang Ohio), phản ánh rõ nhiều trăn trở.
Cha mẹ bà Tobias đều không học đại học. Cha bà làm việc tại một nhà máy thép ở Cleveland, còn mẹ làm tại một tiệm bánh. Họ luôn tin rằng đại học sẽ mang lại tương lai tốt đẹp hơn cho con gái.
Tobias tốt nghiệp năm 2003 tại Lake Erie College với bằng cử nhân ngành nghiên cứu về ngựa. Nhưng khi rời trường, bà mang theo khoản nợ sinh viên lên tới 85.000 USD.
Sau vài năm làm việc tại một trang trại và dạy cưỡi ngựa, Tobias nhận ra thu nhập không đủ để trang trải cuộc sống và trả nợ. Hiện bà làm kỹ thuật viên chạy thận tại một cơ sở y tế với thu nhập khoảng 36.000 USD mỗi năm, nơi đã đào tạo bà miễn phí.
Dù đều đặn trả 125 USD mỗi tháng - mức tối thiểu phải trả, khoản nợ của bà Tobias vẫn tăng lên 145.000 USD do tiền lãi. Bà thừa nhận đã chấp nhận khả năng rằng mình có thể sẽ không bao giờ trả hết khoản nợ này.
Con của bà, năm nay 20 tuổi, đã tốt nghiệp trung học và đang làm việc tại một cửa hàng tạp hóa. Tobias khuyên cậu nên suy nghĩ thật kỹ trước khi lựa chọn con đường đại học. “Tôi nghĩ đại học phù hợp với một số ngành nghề nhất định”, bà nói. “Nhưng tôi khuyên cháu nên cân nhắc học nghề kỹ thuật hoặc một công việc tay nghề cao”.
Quan điểm này cũng được nhiều chuyên gia chia sẻ. Bryan Caplan, giáo sư kinh tế tại Đại học George Mason, cho rằng đại học vẫn là lựa chọn tốt đối với những học sinh có thành tích xuất sắc. Tuy nhiên, với những học sinh trung bình, việc học đại học chỉ thực sự đáng giá nếu theo đuổi các ngành có nhu cầu cao như kinh tế hoặc kỹ thuật. Ông cũng cho rằng việc nhiều trường vẫn thu học phí đầy đủ trong thời gian đại dịch, dù sinh viên phải học trực tuyến, đã làm tổn hại đáng kể tới uy tín của hệ thống giáo dục đại học.
Niềm tin vẫn chưa hoàn toàn biến mất
Dù vậy, không phải ai cũng mất niềm tin vào đại học. Patsy Williams, 70 tuổi, một lao công tại Anderson (bang South Carolina), vẫn tin rằng giáo dục là con đường quan trọng để thay đổi cuộc sống.
Bà chỉ học đến lớp 11 trước khi phải đi làm tại một nhà máy. Trong ba người con của bà, chỉ có một người tốt nghiệp đại học.
“Tôi muốn các cháu của mình học được càng nhiều càng tốt,” bà nói. “Ở đây bây giờ không còn nhà máy nữa, chỉ có nhà hàng. Làm việc trong nhà hàng thì không thể mua được nhà hay xe”.
Williams thường nói với bảy người cháu của mình rằng bà hy vọng một ngày nào đó trong gia đình sẽ có bác sĩ và luật sư.
Trong bối cảnh chi phí học tập ngày càng cao và thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, câu hỏi về giá trị của tấm bằng đại học đang trở thành một cuộc tranh luận lớn tại Mỹ. Và dù niềm tin đang suy giảm, nhiều người vẫn tin rằng giáo dục, theo cách này hay cách khác, vẫn là chìa khóa cho tương lai.
Theo: WSJ, Business Insider
