Cung không thiếu sao thị trường khan xăng dầu?

Vì sao đầu mối giảm lượng hàng bán ra?

Đó là khẳng định của một giám đốc kinh doanh xăng dầu ở Đồng Nai khi trao đổi với chúng tôi. Theo vị này, dự trữ (trong kho và cả trên tàu đang ngoài khơi) để cung ứng cho thị trường là không thiếu, đủ đến hết tháng. Tuy nhiên, ông bán lẻ lỗ, bán buôn cũng đang lỗ nếu tăng bán ra. Vì thế, cung các doanh nghiệp bán lẻ chỉ nhỏ giọt. 

"Hiện công ty có 8 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, trung bình mỗi ngày bán ra thị trường từ 40 - 50 m³. Hôm qua (6.3), chúng tôi năn nỉ mãi mới được kho cấp cho 11 m³, tức là chỉ mới có hàng bán 20 - 25%. Với lượng hàng hiện có, công ty chỉ đủ bán cầm chừng trong ngày 6.3, sang 2 ngày cuối tuần là chịu. Đầu mối không cung cấp, mình lấy gì để bán?", ông hỏi ngược và nói thẳng, doanh nghiệp (DN) ông chấp nhận lấy hàng lỗ, chiết khấu 0 đồng, vẫn không có hàng. Trong khi đó, người tiêu dùng nhiều nơi lại đi mua tích trữ xăng dầu. "Thế nên, tại cửa hàng kinh doanh xăng dầu của công ty, chúng tôi treo bảng ghi rõ: "Vì an toàn cho phòng cháy chữa cháy, cửa hàng không bán xăng dầu vào can, thùng phi để tích trữ. Mong quý khách thông cảm". Tuy vậy, lượng khách đi mua xăng dầu tăng 30 - 40% so với ngày thường, gây áp lực không nhỏ cho cửa hàng nào còn xăng để bán", ông này cho biết.

ẢNH: Đ.N.T

Tại Lâm Đồng, ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty Hải Âu Phát, kinh doanh 4 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, cho hay thường nhập 5 xe bồn, tương đương 95.000 lít xăng dầu. Tuần trước khi giá bắt đầu tăng, đầu mối cấp giảm còn 3,5 xe và sang tuần này chỉ được cấp 1 xe, tương đương 19.000 lít. "Công ty đã đặt thêm hàng từ sau khi giá được điều chỉnh tăng, chiết khấu 20 đồng, chấp nhận lỗ nhưng đến chiều 6.3 vẫn chưa có hàng. Để có thể phục vụ được nhiều khách hàng, các cửa hàng buộc phải giới hạn lượng bán ra. Ô tô chỉ bán từ 300.000 - 500.000 đồng mỗi lượt, không đổ đầy bình hay 1 triệu đồng một lượt như trước đây", ông Thắng chia sẻ.

Thực tế, trước kỳ điều chỉnh giá chiều 5.3, nhiều cửa hàng xăng dầu cho biết đã bị hạn chế nguồn cung và mong chờ sau điều chỉnh sẽ có hàng dồi dào để bán. Thế nhưng, cho đến chiều hôm qua (6.3), thông tin với Báo Thanh Niên, tình hình vẫn không khá hơn. Ông Nguyễn Hùng Việt, kinh doanh xăng dầu tại Cần Thơ, đã hỏi nguồn từ các đầu mối nhưng đều không có. Một DN kinh doanh xăng dầu ở Vĩnh Long thì được công ty đầu mối báo hôm nay (7.3) có hàng về. Tại Khánh Hóa, chủ cửa hàng xăng dầu ở Phan Rang cho biết cửa hàng phải ngưng bán từ ngày 4 - 5.3. Hy vọng sau khi điều chỉnh giá sẽ có hàng, nhưng đến nay (15 giờ chiều 6.3), đầu mối vẫn chưa cấp cho bán lẻ.

Tại Hà Nội, nhiều cửa hàng đã trưng bảng báo hết hàng để bán. Chiều 6.3, Sở Công thương TP.Hà Nội cũng cho biết đã nhận văn bản xin được tạm dừng kinh doanh tại các cửa hàng bán lẻ xăng dầu trên toàn hệ thống của Công ty CP đầu tư và phát triển Indel trong thời gian tới, nếu nguồn cung và chiết khấu xăng dầu không được cải thiện.

Càng bán càng lỗ vì giá thế giới tăng quá mạnh

Ngày 6.3, Bộ Công thương khẳng định nguồn cung xăng dầu trong nước tháng 3 "cơ bản được bảo đảm", nhờ kết hợp nguồn dự trữ, sản xuất trong nước và nhập khẩu. Thông tin từ Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), các thương nhân đầu mối đang tiếp tục nhập khẩu xăng dầu thành phẩm để cung ứng cho thị trường, dù chi phí nhập khẩu và vận chuyển tăng. Trong nước, hiện hai nhà máy lọc dầu lớn là Dung Quất và Nghi Sơn vẫn duy trì hoạt động bình thường, bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho hệ thống phân phối theo hợp đồng đã ký đến hết tháng 3. Bộ cũng cho hay báo cáo từ Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng quốc gia VN (PVN), sản lượng khai thác dầu thô hiện đạt khoảng 180.000 thùng một ngày. Trong đó, khoảng 150.000 thùng mỗi ngày được cung cấp cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất và nhà máy này có thể vận hành 118% công suất đến hết tháng 4, bảo đảm cung cấp xăng dầu theo các hợp đồng đã ký với thương nhân đầu mối. Tương tự, nhà máy lọc dầu Nghi Sơn duy trì ổn định, bảo đảm nguyên liệu đầu vào cho kế hoạch sản xuất thời gian tới.

"Với lượng dự trữ lưu thông tại DN theo quy định, nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong tháng 3 cơ bản được bảo đảm", Bộ Công thương khẳng định. Tuy vậy, Bộ Công thương cũng thừa nhận nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài sang tháng 4, thị trường năng lượng thế giới đối mặt với nhiều biến động hơn. Từ đó, Bộ lưu ý các DN kinh doanh xăng dầu duy trì nguồn cung ổn định cho hệ thống phân phối, không găm hàng hoặc bán cầm chừng chờ giá tăng. Đặc biệt, đa dạng hóa nguồn cung từ nhập xăng dầu đến nguồn dầu thô nhập khẩu.

Vậy vì sao các DN đầu mối lại hạn chế bán ra. Theo một số thương nhân phân phối, đầu mối không dám cung cấp hàng ra nhiều vì càng bán càng lỗ, nên chỉ cấp trong giới hạn hợp đồng đã ký. Bởi giá trong nước tăng nhưng giá thế giới còn tăng mạnh hơn. Cụ thể, ước tính đến ngày 6.3, giá xăng dầu nhập khẩu cao hơn giá bán trong nước từ khoảng 3.000 - 12.000 đồng/lít, kg. Trong đó, giá xăng cao hơn 3.200 - 3.700 đồng/lít; giá dầu diesel cao hơn gần 7.000 đồng, giá dầu hỏa cao hơn 12.000 đồng/lít. Một DN kinh doanh xăng dầu chia sẻ: Giá xăng dầu vừa được điều chỉnh tăng từ 2.000 - 7.000 đồng/lít, nhưng giá thế giới đang tăng từng ngày, hôm nay (6.3) giá dầu diesel đã cao hơn 7.000 đồng/lít so với hôm qua. Điều chỉnh xong giá thế giới tăng tiếp, đầu mối bán ra lại lỗ tiếp. Vì thế dù nguồn cung bảo đảm nhưng cung cấp có giới hạn, bởi bán nhiều lỗ nhiều.

Đồng quan điểm, PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, Trường đại học Sài Gòn, cũng cho rằng cần rút ngắn kỳ điều chỉnh giá xăng dầu, không thể chờ hết tuần theo quy định được. Điều quan trọng nhất lúc này là phải ưu tiên ổn định thị trường xăng dầu trong nước. Ông cho biết đây không phải là lần đầu tiên thị trường xăng dầu thế giới xảy ra bất ổn. Trong thời gian qua, có ít nhất 2 cú sốc liên quan giá dầu. Đó là năm 2008, khủng hoảng kinh tế thế giới, giá dầu đã có thời điểm vọt lên 150 USD/thùng; năm 2022, xung đột Nga - Ukraine, giá dầu cũng đã lên 120 USD/thùng, khiến giá xăng trong nước có thời điểm vọt lên 32.000 đồng/lít. "Nói như vậy để thấy, chúng ta có nhiều kinh nghiệm để điều hành giá xăng dầu khi thị trường tăng đột biến, nay cần sử dụng các công cụ đó một cách chủ động, linh hoạt, kịp thời và phù hợp thực tiễn. Ưu tiên số 1 là ổn định giá xăng dầu. Muốn vậy, với giá xăng dầu, phải nhanh chóng sử dụng các công cụ giảm thuế phí bao gồm thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng, tiêu thụ đặc biệt, nhập khẩu (nếu có). Phải sử dụng chính sách tài khóa để giảm mức tăng giá xăng dầu theo giá thế giới", PGS-TS Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh.

Trong chỉ đạo, Bộ Công thương cũng yêu cầu các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu tiếp tục nhập khẩu xăng dầu thành phẩm để cung ứng cho thị trường, dù chi phí nhập khẩu và vận chuyển có xu hướng tăng.