Hộ kinh doanh trút gánh nặng hồi tố thuế và hàng tồn kho

Ghi nhận hàng tồn kho

Cụ thể theo Nghị định số 68/2026 (NĐ 68) của Chính phủ quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh (HKD), cá nhân kinh doanh ban hành ngày 5.3: Đối với HKD, cá nhân kinh doanh trong năm 2025 có mức doanh thu từ 3 tỉ đồng trở lên hoặc từ năm 2026 lựa chọn nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo phương pháp thu nhập tính thuế nhân (x) thuế suất thì thực hiện xác định, ghi nhận giá trị hàng tồn kho, máy móc, thiết bị đang phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh tại thời điểm ngày 31.12.2025 để làm căn cứ xác định chi phí được trừ khi tính thuế TNCN cho kỳ tính thuế năm 2026.

HKD lập bảng kê hàng tồn kho, máy móc, thiết bị theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định, lưu giữ tại HKD và gửi một bản cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp bằng phương thức điện tử cùng hồ sơ khai thuế quý 1/2026 đối với trường hợp khai thuế theo quý hoặc chậm nhất là ngày 20.4 đối với trường hợp khai thuế theo tháng. Cơ quan thuế tiếp nhận thông tin để phục vụ công tác quản lý thuế. Việc tiếp nhận bảng kê của cơ quan thuế không có giá trị pháp lý trong việc xác nhận hoặc hợp thức hóa nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa. HKD chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác và đầy đủ của thông tin tại bảng kê. Trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật thì xử lý theo quy định của pháp luật có liên quan.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Quy định cụ thể đối với hàng tồn kho nêu trên đã gỡ vướng cho thắc mắc của hàng triệu HKD nhiều tháng qua. Bà Nguyễn Thị Hoa, một HKD tại P.Phú Thọ Hòa (TP.HCM), chuyên kinh doanh hàng may mặc, chia sẻ hơn 2 tháng qua nỗi lo lớn nhất là kê khai hàng tồn kho như thế nào vì có nhiều sản phẩm mua trước đây không đủ hóa đơn chứng từ. Thậm chí có nhiều nơi bán cũng đã nghỉ kinh doanh. Nay có hướng dẫn cụ thể thì bà thấy dễ hơn và chỉ cần thực hiện kê khai theo đúng thực tế.

Không sử dụng doanh thu năm 2026 để truy thu các năm trước đây

Ngoài việc hướng dẫn xử lý hàng tồn kho, NĐ 68 cũng nêu rõ đối với HKD, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán từ năm 2025 trở về trước, khi chuyển sang thực hiện kê khai thuế từ 1.1.2026, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước, không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán, trừ trường hợp phát hiện hộ hay cá nhân kinh doanh có hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.

Điều này cũng khiến các HKD, cá nhân kinh doanh "thở phào" khi thực hiện kê khai doanh thu từ năm 2026 nếu cao hơn nhiều so với mức khai theo thuế khoán trước đây sẽ không bị truy thu. Bởi về mặt pháp lý, cơ quan thuế có quyền truy thu nếu phát hiện chênh lệch giữa thực tế và mức khoán đã nộp quá lớn. Từ đó, HKD còn có thể bị xử phạt hành chính…

ẢNH: NHẬT THỊNH

Chuyên gia về thuế, luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, nhận định: tại rất nhiều hội thảo trước đây liên quan về chính sách thuế đối với HKD, liên tục có những câu hỏi lặp đi lặp lại về việc phải ghi nhận hàng tồn kho như thế nào. Lý do là các HKD khi nộp thuế khoán thì rất nhiều hàng hóa mua vào để kinh doanh nhưng không đủ hóa đơn chứng từ. Bên cạnh đó, các HKD cũng lo lắng, băn khoăn về việc có thể bị sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để truy thu tiền thuế của các năm trước đây, hay nói cách khác là nỗi lo bị "hồi tố" (nhiều trường hợp trước đây nộp thuế khoán thì tính doanh thu thấp hơn kê khai thực tế từ năm 2026 - PV). 

Tại nhiều cuộc họp, đại diện cơ quan thuế cũng đã giải thích, hướng dẫn về ghi nhận hàng tồn kho. Đặc biệt lãnh đạo Cục Thuế cũng đã nhiều lần khẳng định sẽ không sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để truy thu lại thuế các năm trước đây. Tuy nhiên, đó vẫn chỉ là các phát biểu, không mang tính pháp lý cao. Vì vậy các HKD, cá nhân cũng không yên tâm. Giờ NĐ 68 nêu rõ cách xử lý hàng tồn kho cũng như khẳng định cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước. "Ngoài việc hướng dẫn các quy định về thuế đối với HKD, cá nhân kinh doanh theo luật, NĐ 68 là văn bản pháp lý của Chính phủ đã gỡ rối về các thắc mắc liên quan hàng tồn kho, truy thu thuế các năm trước. Từ đó giúp HKD, cá nhân yên tâm trong quá trình thực hiện chính sách thuế mới. Đồng thời, NĐ 68 cũng giúp cán bộ, cơ quan thuế dễ dàng và yên tâm thực hiện các quy định về thuế đối HKD, cá nhân kinh doanh", luật sư Trần Xoa chia sẻ thêm.