Cần chuẩn bị cho những tình huống xấu
Chia sẻ về hành trình vay ngân hàng mua nhà đầu tiên của mình tại Hội thảo “Đòn bẩy tài chính hiệu quả - Người trẻ sở hữu nhà” ngày 26/6, Lâm Tuấn - một chuyên viên tư vấn chứng khoán tại Hà Nội, cho rằng người trẻ cần mạnh dạn, dám sai, dám sửa và cần tích lũy kiến thức. Điều thiết yếu là người trẻ cần học cách quản lý tài chính cá nhân.
Quản lý tài chính cá nhân bắt đầu từ những việc đơn giản như có tài khoản ngân hàng để nhận thu nhập, từ đó phân bổ hợp lý cho đầu tư, tiết kiệm và chi tiêu.
“Chúng ta phải có kế hoạch cho việc đầu tư ngay từ đầu và phải xác định khẩu vị rủi ro”, Lâm Tuấn nói.
Nhắc đến kế hoạch đầu tư, 9X cho hay phải xác định điểm A (chúng ta đang ở đâu) và điểm B (chúng ta muốn đến đâu).
Trên con đường từ “A” đến “B” sẽ có những rủi ro, những rào cản. Điểm “B” của anh là mong muốn sở hữu một bất động sản để đầu tư, đồng thời xác định sẵn tâm lý nếu không sinh lời từ khoản đầu tư này thì có thể sử dụng tài sản đó để ở hoặc cho thuê.
Năm 2021, anh chọn mua căn hộ chung cư 77m2 tại khu Ngoại giao đoàn (Tây Hồ, Hà Nội). Thời điểm đó, giá mua căn hộ là 59 triệu đồng/m2, tương đương 4,5 tỷ đồng.
“6 năm làm việc kể từ khi ra trường, việc học của mình diễn ra suôn sẻ, nhưng những trải nghiệm thử - sai rồi sửa sai mới thực sự là điều khó khăn. Mình xác định điểm A của mình chính là nguồn lực mình có gì trong tay, đó là sức khoẻ, thời gian và khoản tiền tích lũy trong 6 năm đi làm”, Lâm Tuấn nói.
Với mức thu nhập trung bình từ 40-50 triệu đồng khi ấy, anh tích lũy được 3 tỷ đồng, cộng với 1 tỷ đồng hỗ trợ từ gia đình. Với 4 tỷ trong tay, cần có thêm 500 triệu đồng để mua căn hộ trên. Lâm Tuấn đã vay ngân hàng với lãi suất ưu đãi 4,9%/năm trong năm đầu tiên, mỗi tháng trả 2 triệu đồng nợ gốc và lãi.
“Nhưng đến năm thứ hai, tôi gặp 'cú sốc đầu đời' của người trẻ mua nhà. Đó là thời hạn lãi suất vay ưu đãi đã hết, ngân hàng áp dụng mức lãi suất thả nổi lên đến 9%/năm. Mỗi tháng tôi phải chi 5,7 triệu đồng cho việc trả nợ gốc và lãi cho ngân hàng”.
Làm nghề tư vấn đầu tư chứng khoán, khi ấy (tháng 10/2022) thị trường chứng khoán giảm sâu nên khách hàng không giao dịch, anh Tuấn không có thu nhập từ nghề chính.
“Tuy nhiên, mình thấy may mắn vì đã trang bị kiến thức về tài chính từ sớm. Nhờ vậy, mình đã có một quỹ dự phòng sinh hoạt trong 12 tháng, với số tiền 120 triệu đồng. Đó là lúc mình sử dụng đến quỹ dự phòng, đồng thời tạo ra thu nhập từ việc cho thuê căn hộ trên. Sau khi trừ các khoản chi tiêu, mỗi tháng mình lại để ra được 10 triệu đồng”, anh chia sẻ.
Bài học của Lâm Tuấn cho thấy kiến thức và kinh nghiệm luôn là hai "vũ khí" mạnh mẽ nhất của người trẻ. Do vậy, người trẻ cần không ngừng phát triển bản thân, tạo ra giá trị cho xã hội để tăng thu nhập thông qua việc đóng góp giá trị cho xã hội.
Tỷ lệ vay bao nhiêu là hợp lý?
Theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu, rủi ro lớn nhất cho ngân hàng khi cho vay bất động sản là khả năng trả nợ của khách hàng trong 10 năm, 20 năm, hoặc 30 năm.
Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ cho vay bất động sản trên tổng dư nợ đã trên 21%. Tổng dư nợ toàn nền kinh tế so với GDP đã lên đến 134%, trong đó tín dụng bất động sản chiếm tỷ trọng không nhỏ.
“Mối nguy hiểm ở thời gian vay dài, lên đến 30 năm, quãng thời gian đó sẽ có rất nhiều thay đổi về kinh doanh, lợi nhuận và đời sống con người”, TS Nguyễn Trí Hiếu lưu ý.
Theo ông Hiếu, với tỷ lệ cho vay lên đến 70-80% giá trị của bất động sản, thậm chí có ngân hàng cho vay đến 100%, tỷ lệ đòn bẩy càng cao rủi ro cho cả người đi vay và ngân hàng sẽ càng lớn.
“Đừng nghĩ vay 100% là hạnh phúc. Theo tôi, tỷ lệ vay 70% là ngưỡng an toàn. Thứ hai, cần dựa vào dòng tiền và thu nhập. Với 100 đồng thu nhập, nếu phải trả ngân hàng 50 đồng mỗi tháng, thì tỷ lệ đòn bẩy 50% là mức hợp lý. Tuy nhiên, nếu con số này tăng lên 60-80%, mức đòn bẩy trở nên rất cao và rủi ro. Thậm chí, nhiều bạn trẻ bao nhiêu thu nhập là trả cho ngân hàng thành ra vỡ nợ”, TS Nguyễn Trí Hiếu phân tích.
Vị chuyên gia tài chính này cho rằng, ngân hàng phải giúp người trẻ sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý và có đo lường, dự báo về thu nhập trong 10 năm, 20 năm, 30 năm. Đòn bẩy càng cao, khả năng vỡ nợ càng lớn, chính vì thế cần giúp khách hàng hiểu về đòn bẩy tài chính, làm sao có thước đo hợp lý.
“Nên giữ lại ở mức 50% thôi, đó là điều tôi muốn đề nghị với ngân hàng và các bạn trẻ muốn đi vay mua nhà”, ông nói.
