Vào mùa đông, cơ thể tôi hay gặp rắc rối về sức khỏe như ho khan, nghẹt mũi, đau nhức xương. Tôi nghe nói củ cải là nhân sâm của mùa đông, bồi bổ cơ quan hô hấp nhưng mỗi lần dùng, tôi có cảm giác đầy bụng. Xin chuyên gia tư vấn dùng như thế nào cho tốt nhất. Tôi xin cảm ơn! (Hoàng Hồng - Hà Nội).
Lương y Đỗ Minh Tuấn - Hội Đông Y Thành phố Hà Nội tư vấn:
Mỗi khi trời trở lạnh, không ít người gặp tình trạng mũi nghẹt, xoang bít, họng vướng đờm, ngực nặng, thậm chí tay chân tê cứng, khớp kêu răng rắc. Nhiều người cho rằng đó đơn thuần do “trời lạnh khó chịu”, song theo quan điểm Đông y, cái lạnh chỉ là yếu tố khởi phát.
Nguyên nhân sâu xa nằm ở việc khí huyết trong cơ thể vốn đã lưu thông kém, gặp lạnh liền bị “đóng băng”, khiến hàng loạt triệu chứng bộc lộ rõ rệt.
Đông y chú trọng nguyên tắc “thông - ấm” từ bên trong. Một trong những thực phẩm được xem là phù hợp với mùa đông là củ cải trắng.
Theo y học cổ truyền, củ cải trắng có vị cay ngọt, tính mát, quy kinh phế và vị, có tác dụng hành khí, tiêu trệ, hóa đờm, giúp làm thông thoáng đường hô hấp trên như mũi, xoang, họng. Củ cải còn giúp khí phế giáng xuống, hạn chế tình trạng khí nghịch gây ho, tức ngực. Câu nói dân gian “đông ăn củ cải, hạ ăn gừng” không phải là kinh nghiệm truyền miệng vô căn cứ.
Tuy nhiên, nếu dùng củ cải trắng đơn thuần, đặc biệt với người tỳ vị hư, cơ thể dễ lạnh, lại có thể gây sôi bụng, đi ngoài hoặc cảm giác lạnh hơn. Do đó, củ cải nên được kết hợp với một vị có tính ấm là gừng già.
Gừng già vị cay, tính nhiệt, quy vào tỳ, vị, phế và thận, có tác dụng tán hàn, làm ấm trung tiêu, thúc đẩy khí huyết lưu thông và làm loãng đờm đặc. Gừng không “đánh” trực tiếp vào triệu chứng mà giúp khơi dậy dương khí để cơ thể tự điều chỉnh.
Cách dùng đơn giản và dễ áp dụng nhất là nấu canh củ cải gừng. Chỉ cần một khúc củ cải trắng và 3-5 lát gừng già đập dập, nấu canh nhạt, ăn khi còn nóng vào buổi chiều tối. Món này phù hợp với người hay bị xoang bít khi lạnh, họng vướng đờm, ho dai dẳng, ngực nặng, bụng lạnh, ăn uống kém. Ngoài ra, có thể đun nước củ cải thái mỏng với gừng già trong khoảng 15 phút, uống ấm từng ngụm, dùng 3-4 lần mỗi tuần.
Lưu ý, không nên dùng củ cải khi đang sốt cao hoặc viêm cấp tính có biểu hiện “nóng rực”; người âm hư, hay bốc hỏa cần giảm lượng gừng.
