Con số đáng báo động này được báo cáo tại Cuộc họp giao ban triển khai nhân rộng hoạt động ghi nhận ung thư tại TPHCM được Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC) phối hợp với Bệnh viện Ung Bướu TPHCM tổ chức gần đây.
Cụ thể, theo thống kê mới nhất của hệ thống giám sát ung thư toàn cầu GLOBOCAN do Cơ quan Nghiên cứu Quốc tế về Ung thư (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2022, Việt Nam ghi nhận khoảng 180.480 ca mắc mới ung thư và 120.184 ca tử vong do ung thư mỗi năm.
Ba loại ung thư gây tử vong hàng đầu là gan, phổi và dạ dày. Tổng số ca ung thư hiện mắc trong 5 năm gần nhất ước tính có hơn 409.000 trường hợp.
Riêng tại TPHCM, số ca tử vong do ung thư chiếm khoảng 10-12% tổng số ca của cả nước. Tỷ lệ này phản ánh gánh nặng ngày càng lớn của nhóm bệnh không lây nhiễm tại đô thị này.
Bệnh nhân điều trị ung thư tại Bệnh viện Ung Bướu TPHCM (Ảnh: Bảo Quyên).
Theo các chuyên gia, mô hình bệnh tật ung thư tại TPHCM đang chuyển dịch từ nhóm ung thư do nhiễm trùng (như gan, cổ tử cung) sang nhóm liên quan đến lối sống và tuổi thọ (như vú, đại trực tràng, tuyến giáp, tiền liệt tuyến).
Giai đoạn 2019-2024, hệ thống ghi nhận ung thư TPHCM đã thu thập hơn 1,3 triệu hồ sơ bệnh nhân từ 40 bệnh viện. Trong đó, 35% có kết quả mô bệnh học và 21% có thông tin giai đoạn bệnh, thể hiện sự tiến bộ rõ rệt trong chuẩn hóa và quản lý dữ liệu.
Phát biểu tại hội nghị, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu nhấn mạnh, ghi nhận ung thư là nền tảng quan trọng để đánh giá tình hình dịch tễ, hoạch định chính sách và theo dõi hiệu quả chương trình phòng chống bệnh không lây nhiễm.
Song song với ghi nhận ung thư, TPHCM cũng tăng cường hoạt động ghi nhận tử vong tại cộng đồng, thông qua sổ A6 tại trạm y tế, cơ sở dữ liệu hộ tịch của UBND phường, xã và báo cáo tử vong từ bệnh viện.
Dữ liệu này giúp theo dõi xu hướng tử vong theo nguyên nhân, giới tính, độ tuổi và địa bàn. Đây là căn cứ làm cơ sở khoa học cho việc đánh giá gánh nặng bệnh tật và hoạch định chính sách y tế phù hợp. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn thách thức về liên thông và chất lượng dữ liệu, cần được tiếp tục chuẩn hóa và tích hợp đồng bộ trong giai đoạn tới.
Theo định hướng giai đoạn 2025-2030, Sở Y tế TPHCM sẽ tiếp tục phối hợp cùng HCDC, Bệnh viện Ung Bướu và tổ chức y tế công cộng toàn cầu Vital Strategies nhân rộng hoạt động ghi nhận ung thư và tử vong ra các địa bàn mới hợp nhất của thành phố, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu ung thư - tử vong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Hoạt động này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, phát hiện sớm và điều trị ung thư, mà còn cải thiện năng lực quản lý sức khỏe cộng đồng, giảm gánh nặng bệnh tật và tử vong cho người dân TPHCM.
