Bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS)
Định giá rẻ, dòng tiền vẫn yếu
Trao đổi tại Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show), bà Đỗ Minh Trang, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS), cho biết giá trị giao dịch bình quân trong quý II/2026 chỉ đạt khoảng 24.000 tỷ đồng mỗi phiên, tương đương 76% so với quý I/2026 và chỉ bằng khoảng 60% so với mức đỉnh ghi nhận trong quý III/2025.
Theo bà Trang, nguyên nhân lớn nhất đến từ bối cảnh thanh khoản đang thu hẹp trên cả thị trường tài chính toàn cầu lẫn trong nước.
Một trong những yếu tố quan trọng là việc Ngân hàng Nhà nước kiểm soát chặt tăng trưởng tín dụng trong năm 2026 ở mức 15%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng 19,1% của năm 2025. Đồng thời, hạn mức tăng trưởng tín dụng theo quý hiện vào khoảng 3%/quý, khiến dòng vốn dành cho các kênh đầu tư tài chính, trong đó có chứng khoán, bị hạn chế.
Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất huy động đã tăng đáng kể trong nửa đầu năm. Điều này khiến một bộ phận nhà đầu tư chuyển sang gửi tiết kiệm để hưởng lợi từ lãi suất hấp dẫn thay vì chấp nhận rủi ro trên thị trường chứng khoán.
Một nguyên nhân khác đến từ xu hướng dịch chuyển dòng vốn toàn cầu. Trong bối cảnh lãi suất tại nhiều nền kinh tế phát triển duy trì ở mức cao do áp lực lạm phát, dòng vốn ngoại có xu hướng rút khỏi các thị trường mới nổi để quay về những thị trường phát triển, đồng thời tập trung nhiều hơn vào các chủ đề đầu tư như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và hạ tầng công nghệ.
Theo đánh giá của ACBS, sự phân hóa mạnh của dòng tiền hiện nay chỉ phản ánh một phần kết quả kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết. Dòng tiền đang tập trung vào những doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng rõ ràng trong trung và dài hạn, thậm chí đi trước kỳ vọng tăng trưởng một khoảng khá xa.
Ví dụ, cổ phiếu VIC và VHM đều ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận quý I/2026 vượt trội so với cùng kỳ. Riêng VIC còn đang trong quá trình chuyển đổi chiến lược theo hướng tập đoàn đa ngành thay vì tập trung chủ yếu vào bất động sản như trước.
Ngược lại, nhiều cổ phiếu có mức định giá thấp vẫn không thu hút được dòng tiền do nhà đầu tư lo ngại các rủi ro vĩ mô như lãi suất tăng, áp lực tỷ giá và nguy cơ lạm phát quay trở lại khi giá dầu thế giới leo thang.
Hệ quả là dù VN-Index và HNX-Index tăng điểm, đà tăng lại tập trung vào một số nhóm cổ phiếu lớn. Thống kê cho thấy có tới 75% cổ phiếu trên HOSE và 63% cổ phiếu trên HNX đang giao dịch dưới đường trung bình 200 ngày (MA200), mức khá cao so với lịch sử.
Theo dữ liệu của FiinPro được ACBS dẫn lại, P/E của VN-Index hiện vào khoảng 13,9 lần. Nếu loại trừ 4 cổ phiếu thuộc nhóm Vingroup, P/E của toàn thị trường chỉ còn khoảng 11,35 lần, thấp hơn cả vùng dưới một độ lệch chuẩn so với mức định giá bình quân 10 năm.
"Thị trường chung đã ở vùng định giá hấp dẫn cho tầm nhìn trung hạn. Tuy nhiên, thanh khoản yếu đang là yếu tố kìm hãm đà tăng của phần lớn cổ phiếu", bà Trang nhận định.
Nâng hạng chưa đủ tạo sóng
Theo ACBS, triển vọng thị trường trong nửa cuối năm 2026 vẫn đối mặt nhiều thách thức khi kinh tế thế giới đứng trước nguy cơ lạm phát gia tăng do giá nhiên liệu leo thang sau khi chiến sự Trung Đông bùng phát.
Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu cũng sẽ gia tăng. Cả hai yếu tố lạm phát và suy thoái đều ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng sinh lời của doanh nghiệp niêm yết, từ đó làm giảm mức định giá mà nhà đầu tư sẵn sàng trả cho cổ phiếu.
Trong môi trường lãi suất cao và thanh khoản hạn chế, nhà đầu tư cũng đòi hỏi mức sinh lời kỳ vọng cao hơn để bù đắp chi phí cơ hội. Khi cơ hội trên thị trường chứng khoán chưa thực sự rõ ràng, dòng vốn có xu hướng chuyển sang các kênh an toàn hơn như tiền gửi tiết kiệm.
Theo quan sát của ACBS, dòng vốn quốc tế hiện không còn vận động chủ yếu theo câu chuyện nâng hạng thị trường hay phân loại "thị trường mới nổi", mà đang dịch chuyển theo các chủ đề đầu tư mang tính toàn cầu như AI, bán dẫn, điện toán đám mây và hạ tầng công nghệ.
Do đó, việc khối ngoại liên tục bán ròng trong thời gian qua không phải là câu chuyện riêng của Việt Nam mà là xu hướng diễn ra tại nhiều thị trường mới nổi ở châu Á.
ACBS cho rằng Việt Nam vẫn có nhiều điểm sáng khi nền kinh tế được kỳ vọng tăng trưởng trên 8% trong năm 2026, thuộc nhóm quốc gia tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Đồng thời, lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết được dự báo vẫn duy trì mức tăng khoảng 14-15%.
Tuy nhiên, những yếu tố tích cực này có thể chưa đủ để tạo ra một làn sóng dòng tiền mạnh trong bối cảnh môi trường đầu tư toàn cầu còn nhiều bất ổn.
Đối với câu chuyện nâng hạng thị trường dự kiến diễn ra vào tháng 9/2026, ACBS cho rằng tác động trong ngắn hạn có thể không quá lớn. Nguyên nhân là dòng vốn ETF thụ động được kỳ vọng chỉ bắt đầu giải ngân từ quý I/2027 với tỷ trọng tương đối thấp.
Nếu xu hướng rút vốn khỏi các thị trường mới nổi vẫn tiếp diễn như nửa đầu năm nay, hiệu ứng từ việc nâng hạng sẽ khá hạn chế cho đến khi bối cảnh vĩ mô toàn cầu có những thay đổi mang tính nền tảng.
Trên cơ sở đó, ACBS đưa ra kịch bản cơ sở cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong nửa cuối năm 2026 là VN-Index dao động trong vùng 1.750-1.950 điểm với thanh khoản ở mức vừa phải.
Trong bối cảnh dòng tiền vẫn khó khăn, đà tăng của thị trường được dự báo tiếp tục phân hóa mạnh thay vì lan tỏa rộng.
Các chủ đề đầu tư đáng chú ý gồm nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ sự kiện nâng hạng, doanh nghiệp được hưởng lợi từ đầu tư công, các doanh nghiệp dầu khí hưởng lợi khi giá dầu duy trì ở mức cao và nhóm cổ phiếu phòng thủ có tỷ lệ nợ vay thấp, dòng tiền mạnh và cổ tức tiền mặt cao.
Theo ACBS, nhóm hưởng lợi từ nâng hạng chủ yếu là các cổ phiếu vốn hóa lớn, còn room ngoại và nằm trong danh mục ETF của FTSE, tập trung ở các ngành ngân hàng, bất động sản và bán lẻ quy mô lớn. Bên cạnh đó là các doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, hạ tầng đầu tư công và nhóm doanh nghiệp thượng nguồn, trung nguồn dầu khí có lượng công việc tồn đọng lớn, tỷ lệ tiền mặt cao.
Với bối cảnh thị trường chủ yếu đi ngang tích lũy trong biên độ 1.750-1.950 điểm, ACBS khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng tiền mặt cao hơn để tận dụng mặt bằng lãi suất hấp dẫn hiện nay thông qua tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi hoặc trái phiếu doanh nghiệp.
Đối với danh mục cổ phiếu, chuyên gia cho rằng việc giải ngân nên tập trung vào các doanh nghiệp có định giá hấp dẫn, triển vọng tăng trưởng rõ ràng và thuộc những nhóm ngành được hưởng lợi từ các chủ đề đầu tư dài hạn thay vì chạy theo diễn biến của chỉ số chung.
