Cẩn trọng hạt dưa nhuộm hóa chất độc hại
Những ngày cận Tết, hạt dưa đỏ trở thành món ăn quen thuộc trên bàn trà của nhiều gia đình. Tuy nhiên, không ít người tiêu dùng tỏ ra lo lắng việc có thể mua phải hạt dưa được nhuộm phẩm màu độc hại.
Theo TS Vũ Thị Tần, giảng viên Công nghệ các chất vô cơ, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội, hạt dưa trên thị trường thường được nhuộm màu để có sắc đỏ bắt mắt, mang ý nghĩa may mắn trong ngày Tết. Nếu sử dụng phẩm màu thực phẩm đúng quy định, đúng liều lượng sẽ không gây hại.
Hạt dưa là món truyền thống ngày Tết (Ảnh: Getty).
Tuy nhiên, một số cơ sở vì lợi nhuận có thể sử dụng thuốc nhuộm công nghiệp như Rhodamine B (màu đỏ) hoặc Auramine O (màu vàng), vốn bị cấm trong thực phẩm.
Đây là những chất màu tổng hợp được sử dụng trong ngành dệt nhuộm, in ấn, sản xuất sơn hoặc mực. Chúng không được phép dùng trong thực phẩm vì có nguy cơ gây độc cho cơ thể khi tích lũy lâu dài.
Theo TS Vũ Thị Tần, Rhodamine B có thể gây kích ứng đường tiêu hóa, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy nếu ăn phải lượng lớn. Về lâu dài, chất này có thể tích tụ trong gan, thận, làm tổn thương tế bào và tăng nguy cơ ung thư. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy Rhodamine B có khả năng gây biến đổi tế bào và ảnh hưởng đến hệ sinh sản.
Trong khi đó, Auramine O là chất màu vàng được sử dụng trong công nghiệp dệt và nhuộm giấy. Chất này có thể gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp. Khi đi vào cơ thể qua đường ăn uống, Auramine O có khả năng gây độc cho gan, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và được cảnh báo có nguy cơ gây ung thư nếu tiếp xúc lâu dài.
Đáng lo ngại là các chất màu công nghiệp này thường có đặc tính tạo màu rất rực, bền, khó phai. Khi được dùng để nhuộm thực phẩm, chúng dễ khiến sản phẩm trở nên bắt mắt nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe mà người tiêu dùng khó nhận biết bằng mắt thường.
4 cách nhận diện hóa chất độc hại nhuộm hạt dưa
TS Vũ Thị Tần, giảng viên Công nghệ các chất vô cơ, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Theo TS Vũ Thị Tần, người tiêu dùng có thể nhận biết hạt dưa nhuộm màu đáng ngờ qua một số dấu hiệu cảm quan đơn giản:
1. Thử với nước
Dùng ngón tay ướt chà lên bề mặt hạt dưa, hoặc thả một lượng nhỏ vào cốc nước. Nếu màu ra ngay lập tức tạo vệt hồng/đỏ rực, chói, không tự nhiên và bám dai, khó rửa sạch, thì có khả năng hạt dưa bị nhuộm bằng Rhodamine B.
2. Quan sát bằng mắt thường
Màu tự nhiên hoặc phẩm màu thực phẩm thường dịu hơn, có thể hơi bóng nhưng không “chói loá”. Trong khi đó, Rhodamine B hay tạo màu “neon”, rực bất thường, đồng đều quá mức.
3. Kiểm tra dưới đèn UV
Nếu bạn có đèn UV (ví dụ loại dùng kiểm tra tiền giả), Rhodamine B có thể phát huỳnh quang dưới ánh sáng UV ở bước sóng 254nm hoặc 366nm.
Chuyên gia lưu ý, những cách nhận biết trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thể thay thế các xét nghiệm chuyên môn. Cách an toàn nhất vẫn là chọn mua hạt dưa có nguồn gốc rõ ràng, bao bì, nhãn mác đầy đủ, được bán tại các cơ sở uy tín.
Nếu đã mua hạt dưa nhưng nghi ngờ về chất lượng, người tiêu dùng nên ngừng sử dụng thay vì cố rửa hoặc chế biến lại. Thuốc nhuộm công nghiệp có thể bám chặt vào bề mặt vỏ, việc rửa thông thường không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn.
TS Vũ Thị Tần khuyến cáo: "Dịp Tết, người dân nên ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh tâm lý chọn hàng quá rẻ hoặc quá bắt mắt. Với các loại thực phẩm có màu sắc bất thường, việc đặt câu hỏi về nguồn gốc màu nhuộm là cách đơn giản để tự bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình".
