ThS.BS Nguyễn Thị An Thủy, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, với bệnh nhân suy thận, dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong kiểm soát bệnh, giúp giảm nguy cơ biến chứng, nâng cao chất lượng sống.
Khi bị thận mạn tính, thận mất dần các chức năng, trong đó có chức năng lọc máu, bài tiết chất thải và cân bằng điện giải...
"Khi chức năng thận giảm, thận sẽ không thể lọc máu để đào thải các độc tố và sản phẩm chuyển hóa trong cơ thể như nước, kali, phospho… từ thức ăn, dễ gây phù, biến chứng tim mạch và rối loạn điện giải. Vì thế, dinh dưỡng rất quan trọng với bệnh nhân suy thận", bác sĩ Thủy nói.
Theo đó, trong chế độ ăn cho người bệnh thận mạn tính cần kiểm soát các chất làm tăng gánh nặng cho thận, làm chậm tiến triển bệnh và kéo dài thời gian dẫn đến phải điều trị thay thế thận.
Dưới đây là 6 nguyên tắc dinh dưỡng với người bệnh suy thận:
- Ăn đủ năng lượng: 35-45 kcal/kg/ngày để chống suy dinh dưỡng. Do bệnh nhân thường chán ăn, nên ưu tiên thực phẩm giàu năng lượng nhưng ít đạm như khoai lang, miến dong.
- Giảm đạm: Bệnh nhân suy thận chỉ ăn khoảng 0,8g protein/kg/ngày, ưu tiên đạm chất lượng cao từ trứng, sữa, cá, thịt gia cầm. Nên hạn chế mỡ động vật, đồ chiên rán.
- Hạn chế muối: Dưới 2g natri/ngày, tránh đồ hộp, thức ăn mặn để giảm phù và huyết áp cao.
- Kiểm soát kali: Tránh rau xanh đậm, trái cây khô, đậu đỗ… vì thận suy không lọc được kali dư, dễ gây loạn nhịp tim.
Chuối là một trái cây quen thuộc của người Việt, nhưng người bệnh suy thận nên hạn chế ăn loại trái cây này (Ảnh: Getty).
Theo bác sĩ Thủy, nhiều người chủ quan nghĩ ăn rau xanh không nguy hiểm, nhưng với bệnh nhân suy thận, ăn rau quả, trái cây đều phải chọn lọc.
Theo đó, các thực phẩm giàu kali như rau màu xanh đậm (rau muống), chuối, bơ, cà chua... là những thực phẩm giàu kali mà người bệnh suy thận nên hạn chế.
Cà chua cũng là loại quả người suy thận nên ăn có mức độ (Ảnh: Tú Anh).
"Trong chuối chứa nhiều thành phần tốt đặc biệt như kali, vitamin B6 và vitamin C, nhưng kali lại không tốt cho người bệnh suy thận, nên ăn hạn chế", bác sĩ Thủy nói.
Người bệnh suy thận nên ăn rau quả ít kali như bắp cải, táo, lê, các loại rau xanh màu nhạt.
- Giảm phospho: Nên hạn chế thực phẩm từ nội tạng, tôm khô, sữa đặc vì đây là nhóm thực phẩm giàu phospho, phòng ngừa loãng xương.
- Cân bằng nước: Tùy vào giai đoạn bệnh, mức độ phù và lượng nước tiểu, người bệnh nên uống nước hợp lý. Nhu cầu nước trung bình trong ngày đối với bệnh nhân suy thận là bằng tổng lượng nước tiểu, lượng dịch trong cơ thể mất đi (do nôn, ói...) và khoảng 300 - 500ml.
Theo bác sĩ Thủy, có nhiều nguyên nhân gây bệnh thận mạn gồm: Tiểu đường, cao huyết áp, viêm cầu thận mạn, bệnh thận đa nang. Ở giai đoạn đầu, triệu chứng bệnh thường mờ nhạt như mệt mỏi, phù chân/tay, tiểu đêm, chán ăn… nên nhiều người phát hiện bệnh khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Để phát hiện sớm nguy cơ bệnh thận, người dân nên thực hiện khám sức khỏe định kỳ. Bệnh nhân có thể được phát hiện dễ dàng bằng xét nghiệm chức năng thận, với chi phí rẻ.
