Chuỗi cung ứng xuất khẩu trước sức ép tiêu chuẩn xanh

Doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu đang đẩy nhanh kế hoạch giảm phát thải để đáp ứng các "hàng rào kỹ thuật xanh" của EU.

Trong các cuộc làm việc với đối tác châu Âu, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam không còn chỉ đối mặt với những câu hỏi về chất lượng hay giá thành sản phẩm. Thay vào đó, các tiêu chí như lượng phát thải carbon của hàng hóa, mức độ tuân thủ quy định về hóa chất và chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp đang trở thành những yêu cầu quan trọng trong quá trình đánh giá, lựa chọn nhà cung cấp.

Điều này phản ánh sự thay đổi của các tiêu chuẩn thương mại toàn cầu, khi yếu tố môi trường và phát triển bền vững ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường.

Cụ thể, từ ngày 1/1, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU) bước vào giai đoạn triển khai chính thức. Trong giai đoạn đầu, cơ chế này áp dụng đối với một số nhóm hàng có cường độ phát thải cao như sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro.

Theo quy định, nhà nhập khẩu tại EU phải khai báo lượng phát thải gắn với hàng hóa và thực hiện nghĩa vụ tài chính tương ứng. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp sản xuất ngoài EU cần cung cấp dữ liệu phát thải minh bạch, có khả năng truy xuất và được xác minh theo phương pháp được EU chấp nhận. Việc thiếu dữ liệu hoặc dữ liệu không đáp ứng yêu cầu có thể ảnh hưởng khả năng cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường châu Âu.

Bên cạnh CBAM, Quy định REACH của EU tiếp tục đặt ra yêu cầu đối với các sản phẩm xuất khẩu về việc đăng ký, đánh giá, cấp phép và hạn chế sử dụng hóa chất. Doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm tuân thủ danh mục các chất bị hạn chế hoặc phải cấp phép theo quy định trước khi đưa hàng vào thị trường này.

Trong lĩnh vực dệt may, da giày và thời trang, chương trình Zero Discharge of Hazardous Chemicals (ZDHC) cũng ngày càng được nhiều thương hiệu quốc tế áp dụng đối với hệ thống nhà cung cấp. Mục tiêu của chương trình là loại bỏ dần các hóa chất nguy hại trong quá trình sản xuất, tăng cường quản lý hóa chất và kiểm soát nước thải xuyên suốt chuỗi cung ứng.

Song song, ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng khi các tập đoàn đa quốc gia lựa chọn đối tác. Bên cạnh hiệu quả kinh doanh, doanh nghiệp ngày càng được đánh giá dựa trên khả năng quản trị rủi ro, minh bạch thông tin và chiến lược phát triển bền vững.

Điểm chung của các tiêu chuẩn này là yêu cầu minh bạch dữ liệu trên toàn bộ chuỗi cung ứng, thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm cuối cùng.

Cuối tháng 5 vừa qua, tọa đàm "Ứng phó CBAM và tiêu chuẩn REACH - ZDHC: thúc đẩy chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp" được tổ chức tại Hải Phòng. Tọa đàm đã ghi nhận nhiều ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp về những thách thức trong quá trình đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu.

Hải Phòng là một trong những trung tâm công nghiệp và logistics lớn của miền Bắc, với tỷ trọng hàng hóa xuất khẩu sang thị trường EU cao. Vì vậy, các doanh nghiệp tại địa phương, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang chịu áp lực ngày càng lớn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới về môi trường, dữ liệu và quản trị.

Theo các chuyên gia tại tọa đàm, quá trình chuyển đổi không còn là câu chuyện của riêng doanh nghiệp sản xuất. Mỗi mắt xích trong chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu, sản xuất đến logistics, đều có vai trò trong việc cung cấp dữ liệu phục vụ yêu cầu minh bạch của thị trường.

Tham gia chương trình với vai trò đơn vị đồng hành, 247Express - doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chuyển phát cho doanh nghiệp tại Việt Nam, cho biết mục tiêu đến với chương trình là cập nhật các yêu cầu mới từ thị trường và lắng nghe những khó khăn của doanh nghiệp xuất khẩu trong quá trình thích ứng.

Theo đại diện doanh nghiệp, khi khách hàng cần tính toán và cung cấp dữ liệu về phát thải gắn với hàng hóa, hoạt động vận chuyển cũng trở thành một phần của bức tranh phát thải. Thông tin về quãng đường, phương tiện vận chuyển, mức tiêu hao nhiên liệu hay lượng phát thải phát sinh trong quá trình giao nhận đều có thể được sử dụng để phục vụ việc tổng hợp dữ liệu của chuỗi cung ứng.

Từ thực tế đó, 247Express cho biết đang từng bước tối ưu hoạt động vận hành theo hướng nâng cao hiệu quả khai thác phương tiện, tối ưu tuyến giao nhận, nghiên cứu ứng dụng phương tiện điện tại các tuyến phù hợp, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu vận hành nhằm đáp ứng yêu cầu minh bạch ngày càng cao từ khách hàng.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh tiếp tục được mở rộng trên phạm vi toàn cầu, khả năng thích ứng của từng mắt xích trong chuỗi cung ứng sẽ ngày càng ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Với ngành logistics, vai trò không chỉ dừng ở vận chuyển hàng hóa mà còn hướng tới cung cấp dữ liệu, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu mới của thị trường xuất khẩu.