Trong hai ngày 28-29/5, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh dẫn đầu đoàn công tác làm việc với một số đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng nhằm khảo sát năng lực nghiên cứu, sản xuất và phát triển công nghệ phục vụ các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh Bộ Xây dựng đang xây dựng chương trình phát triển công nghệ chiến lược cho ngành đường sắt theo chỉ đạo của Chính phủ. Chương trình hướng tới chuẩn bị năng lực công nghệ, thiết bị, vật liệu và hệ thống vận hành cho các dự án quy mô lớn dự kiến triển khai trong thời gian tới, trong đó có tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.
Tại buổi làm việc với Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) chiều 28/5, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh phát triển đường sắt tốc độ cao không chỉ là đầu tư hạ tầng giao thông mà còn là cơ hội để Việt Nam từng bước xây dựng năng lực tự chủ công nghệ. Theo ông, việc giảm dần sự phụ thuộc vào tư vấn, nhà thầu và công nghệ nước ngoài là yêu cầu quan trọng, đặc biệt đối với những lĩnh vực trong nước có khả năng nghiên cứu và làm chủ.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng đề nghị các đơn vị tập trung nghiên cứu có trọng tâm, xác định rõ sản phẩm đầu ra và khả năng ứng dụng thực tiễn nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai nhanh, hiệu quả các dự án đường sắt trong tương lai.
Về phía doanh nghiệp, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel cho biết tập đoàn sẵn sàng tham gia nghiên cứu và phát triển các công nghệ phục vụ đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa cũng như hệ thống đường sắt đô thị.
Theo Viettel, doanh nghiệp hiện đã làm chủ nhiều nền tảng công nghệ liên quan đến giao thông thông minh, trung tâm dữ liệu, hệ thống điều hành và hạ tầng kết nối thông tin. Đây là những lĩnh vực có thể được tích hợp vào quá trình quản lý, khai thác và vận hành hệ thống đường sắt hiện đại.
Đối với các dự án đường sắt, Viettel cho biết có thể tham gia phát triển các hạng mục như hệ thống vé điện tử, điều hành giao thông, kết nối dữ liệu và các nền tảng công nghệ phục vụ quản lý vận hành. Tập đoàn cũng nhấn mạnh hoạt động nghiên cứu cần gắn với nhu cầu thực tế, xác định rõ sản phẩm từ đầu và hướng tới khả năng thương mại hóa sau khi hoàn thành.
Trong chương trình khảo sát, đoàn công tác cũng làm việc với Viện Công nghệ thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng và Nhà máy Z111. Bộ trưởng Trần Hồng Minh đánh giá cao năng lực nghiên cứu, chế tạo của các đơn vị này, đặc biệt trong những lĩnh vực có thể tham gia vào chuỗi cung ứng công nghiệp đường sắt.
Theo đại diện Viện Công nghệ, đơn vị có khả năng nghiên cứu, sản xuất nhiều cấu phần quan trọng cho đường sắt tốc độ cao như ray, trục bánh xe, bánh xe, guốc hãm và các vật tư kỹ thuật chuyên dụng. Trong khi đó, Nhà máy Z111 cho biết đã làm chủ nhiều công nghệ cơ khí chính xác, gia công kim loại, xử lý nhiệt và tự động hóa, tạo nền tảng để tham gia thiết kế, chế tạo thiết bị phục vụ ngành đường sắt.
Hiện Bộ Xây dựng đang xây dựng chương trình phát triển công nghệ chiến lược cho lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị với mục tiêu không chỉ phục vụ các dự án hạ tầng sắp triển khai mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt trong nước.
Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, chương trình sẽ bao quát toàn bộ chuỗi giá trị từ khảo sát, thiết kế, thi công, vật liệu, cấu kiện đến các hệ thống công nghệ vận hành. Bộ đã giao các đơn vị liên quan nghiên cứu triển khai 13 nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm chuẩn bị nguồn lực công nghệ cho các dự án đường sắt quy mô lớn trong tương lai, qua đó tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của ngành công nghiệp đường sắt.
Hiện Việt Nam đang chuẩn bị triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam với tổng mức đầu tư hơn 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 67,34 tỷ USD. Dự án đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư.
