Từ ngày 1/1, khi chính sách thuế khoán chính thức bị bãi bỏ, hàng triệu hộ kinh doanh sẽ chuyển sang kê khai, nộp thuế. Theo đó, việc ghi chép đầy đủ thông tin, theo dõi hàng hóa đầu vào - đầu ra và kê khai doanh thu theo sổ sách kế toán trở thành yêu cầu bắt buộc.
Để hướng dẫn thực hiện, Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 152 về việc ghi sổ kế toán đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Thông tư cho phép đại diện hộ, cá nhân kinh doanh tự ghi chép sổ sách hoặc thuê dịch vụ kế toán.
Bên cạnh đó, hộ kinh doanh cũng được quyền giao cho bố mẹ, vợ chồng, anh chị em ruột làm kế toán, hoặc bố trí người quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ kiêm nhiệm công việc này. Trước đây, do áp dụng hình thức nộp thuế khoán, hộ kinh doanh không phải thực hiện ghi sổ sách kế toán hay theo dõi doanh thu.
Bộ Tài chính quy định hộ và cá nhân kinh doanh được chủ động lựa chọn hình thức lưu trữ tài liệu kế toán, gồm hóa đơn, chứng từ và sổ kế toán, dưới dạng điện tử hoặc bản giấy. Thời hạn lưu trữ tối thiểu là 5 năm; riêng hóa đơn thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.
Các cửa hàng tại một chợ truyền thống (Ảnh: Ngọc Linh).
Ngoài các sổ kế toán được hướng dẫn tại Thông tư, hộ và cá nhân kinh doanh có thể bổ sung thêm sổ hoặc điều chỉnh biểu mẫu cho phù hợp với nhu cầu thực tế. Các sổ kế toán bổ sung hoặc sửa đổi phải ghi rõ tên sổ, ngày, tháng, năm lập sổ, họ tên và chữ ký của người đại diện (kèm con dấu nếu có).
Trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử và được hệ thống quản lý thuế của cơ quan thuế xác định số thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và các khoản thuế khác phải nộp, người nộp thuế phải sử dụng các mẫu sổ kế toán theo hướng dẫn tại Thông tư để theo dõi, đối chiếu với số thuế phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế.
Theo dự thảo Nghị định về quản lý thuế với hộ, cá nhân kinh doanh, cơ quan quản lý dự kiến chia hộ kinh doanh thành 4 nhóm theo doanh thu hàng năm. Trong đó, nhóm 1 là các hộ có doanh thu dưới 500 triệu đồng một năm - ngưỡng chịu thuế mới áp dụng từ năm nay. Họ không phải chịu thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế thu nhập cá nhân nhưng cần kê khai doanh thu mỗi năm một lần.
Các hộ có doanh thu từ 500 triệu đồng đến dưới 3 tỷ đồng một năm là nhóm 2, được chọn tính thuế thu nhập cá nhân trên doanh thu hoặc lợi nhuận. Mức thu mỗi năm từ 3 đến dưới 50 tỷ đồng thuộc nhóm 3, và nhóm 4 là trên 50 tỷ đồng.
Hộ kinh doanh thuộc 2 nhóm này dự kiến tính thuế thu nhập cá nhân trên lãi (doanh thu - chi phí).
Cũng theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), năm 2025 hơn 18.300 hộ kinh doanh đang nộp thuế khoán đã tự nguyện chuyển sang phương pháp kê khai trước thời hạn; trên 3.200 hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp; cơ bản 100% hộ, cá nhân kinh doanh đã được tiếp cận đầy đủ thông tin và sẵn sàng thực hiện kê khai thuế từ ngày 1/1/2026.
