Cảng hàng hóa Long Beach, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)
Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đang tiến gần tới thời hạn pháp lý quan trọng đầu tiên, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết cho rằng các biện pháp thuế quan do Tổng thống Trump ban hành theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là trái pháp luật.
Theo yêu cầu của tòa án, DOJ phải đưa ra phản hồi muộn nhất vào ngày 27/2 (theo giờ Mỹ) liên quan đến một trong những vụ kiện đầu tiên yêu cầu hoàn trả thuế quan, trong đó các nguyên đơn đề nghị được thanh toán tiền hoàn thuế theo thủ tục rút gọn thông qua Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) – cơ quan lâu nay chuyên xử lý các tranh chấp liên quan đến thuế quan.
Các luật sư thương mại cho biết hiện đã có hơn 2.000 vụ kiện do doanh nghiệp khởi xướng tại CIT yêu cầu hoàn thuế. Trước đó, vào tháng 12/2025, CIT đã tạm hoãn xem xét các vụ việc này, chờ phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao.
Giới chuyên gia thương mại và hải quan ước tính có khoảng 300.000 doanh nghiệp vận chuyển đã nộp thuế theo cơ chế IEEPA. Tổng số tiền hoàn trả tiềm năng có thể lên tới 175 tỷ USD. Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, số lượng doanh nghiệp khởi kiện tiếp tục gia tăng, trong đó có vụ kiện mới do FedEx đệ trình vào tuần trước.
Hiện tại, vụ kiện của nhóm doanh nghiệp nhỏ (V.O.S.) đang được coi là "án lệ" mẫu. Nếu tòa án chấp thuận chuyển vụ việc về CIT để phán quyết nhanh chóng, quy trình này sẽ trở thành khung tham chiếu cho hàng nghìn vụ kiện khác, giúp đẩy nhanh tốc độ chi trả kèm lãi suất cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng.
Mặc dù tính pháp lý của việc hoàn thuế đã rõ ràng, nhưng cách thức và thời gian thực hiện đang trở thành điểm nóng tranh cãi. Tổng thống Donald Trump, tại cuộc họp báo cuối tuần trước, nhận định rằng quá trình tố tụng có thể kéo dài nhiều năm. Trong khi đó, các nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội Mỹ liên tục thúc ép chính phủ sớm đưa ra kế hoạch hoàn trả, lập luận rằng Nhà Trắng đã có nhiều tháng để chuẩn bị cho kịch bản phán quyết bất lợi.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận định quá trình kiện tụng và chi trả hoàn thuế, nếu có, có thể kéo dài nhiều năm và cảnh báo việc này có nguy cơ trở thành một hình thức “trợ cấp doanh nghiệp”.
Giới quan sát nhận định, phản hồi của Bộ Tư pháp trong ngày 27/2 sẽ là tín hiệu đầu tiên cho thấy chính quyền Tổng thống Trump dự định hợp tác hay tiếp tục tìm cách kéo dài tiến trình pháp lý đối với khoản tiền bồi thường khổng lồ này.
