TAND tối cao mới đây công bố 8 án lệ mới. Trong số này có án lệ 84/2026, giúp giải quyết "khoảng trống" giữa luật và thực tiễn về chấm dứt nuôi con nuôi.
Án lệ 84/2026 về chấm dứt việc nuôi con nuôi là người chưa thành niên khi người nhận con nuôi là người độc thân chết
ẢNH MINH HỌA TẠO BỞI AI
3 lần xin nhận lại con bất thành
Ông Cư và bà Lam kết hôn, có 3 người con chung, trong đó cháu Trọng (tên các nhân vật đã được thay đổi) sinh năm 2011 được cho bà Hạnh (là chị gái của ông Cư) nhận làm con nuôi theo đúng quy định.
Năm 2017, bà Hạnh phát hiện bản thân mắc bệnh hiểm nghèo (ung thư) nên có nguyện vọng xin trả cháu Trọng cho vợ chồng ông Cư. Vợ chồng ông Cư đồng ý nhận lại con và có đơn yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi. Tuy nhiên, TAND H.Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu cũ không chấp nhận.
Tháng 9.2020, bà Hạnh chết. Vợ chồng ông Cư một lần nữa nộp đơn yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi giữa bà Hạnh và cháu Trọng, để đón cháu về nuôi dưỡng và xác lập lại mối quan hệ cha mẹ đẻ - con đẻ.
Cùng nguyện vọng còn có mẹ đẻ của ông Cư và bà Hạnh. Cụ cho biết bà Hạnh không lập gia đình, nên sau khi bà chết thì không có ai là người đại diện cho cháu Trọng. Bản thân cụ lại tuổi cao, sức yếu, mong muốn giao lại cháu Trọng cho cha mẹ đẻ.
Tháng 9.2021, TAND H.Vĩnh Lợi tiếp tục bác bỏ yêu cầu của vợ chồng ông Cư, với lý do sự kiện bà Hạnh chết không thuộc trường hợp chấm dứt việc nuôi con nuôi theo quy định tại điều 25 và điều 13 luật Nuôi con nuôi.
Ông Cư sau đó kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm, TAND tỉnh Bạc Liêu đồng quan điểm với cấp sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu của ông Cư và bà Lam.
Không bỏ cuộc, ông Cư có đơn đề nghị xem xét vụ việc theo thủ tục giám đốc thẩm. Chánh án TAND cấp cao tại TP.HCM cũng ban hành kháng nghị, đề nghị Ủy ban Thẩm phán TAND cấp cao tại TP.HCM xét xử giám đốc thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu của vợ chồng ông Cư.
Đúng quy định pháp luật, nhưng chưa đủ
Tháng 4.2024, tại phiên giám đốc thẩm, Ủy ban Thẩm phán TAND cấp cao tại TP.HCM nhận định sự kiện bà Hạnh chết không thuộc trường hợp chấm dứt việc nuôi con nuôi theo quy định tại điều 25 và điều 13 luật Nuôi con nuôi. Tòa cấp sơ thẩm và phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu của vợ chồng ông Cư là đúng quy định của pháp luật. Song, như vậy là chưa đủ.
Thời điểm bà Hạnh chết, cháu Trọng mới 9 tuổi, đến khi giám đốc thẩm mới 13 tuổi, đang là trẻ em - đối tượng cần được bảo vệ, nuôi dưỡng, giáo dục. Cháu còn có quyền được đoàn tụ cùng cha mẹ đẻ, đã quy định rõ tại các điều 15, 22, 23, 24 và 27 luật Trẻ em.
Ủy ban thẩm phán ghi nhận sự bất cập khi pháp luật chưa có quy định cho phép chấm dứt việc nuôi con nuôi trong trường hợp cha mẹ nuôi chết, do vậy để đảm bảo quyền của cháu Trọng cần dựa vào các quy định mang tính nguyên tắc về "quyền nhân thân".
Theo đó, quyền nhận nuôi con nuôi, được nhận làm con nuôi là quyền nhân thân trong hôn nhân và gia đình; gắn liền với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác; tồn tại song hành cùng với cuộc sống sinh học của cá nhân và sẽ mặc nhiên chấm dứt khi cá nhân đó chết.
Sau khi bà Hạnh chết, ông Cư và bà Lam yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi là phù hợp với quy định tại khoản 3 điều 26; khoản 2, khoản 3 điều 27 luật Nuôi con nuôi; cũng như tinh thần của án lệ số 61/2023.
"Việc tòa sơ thẩm và phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu của vợ chồng ông Cư đã làm ảnh hưởng trực tiếp, nghiêm trọng đến quyền lợi của cháu Trọng", ủy ban thẩm phán đánh giá.
Để khắc phục, Ủy ban Thẩm phán TAND cấp cao tại TP.HCM quyết định sửa quyết định giải quyết việc dân sự phúc thẩm của TAND tỉnh Bạc Liêu, chấp nhận yêu cầu của vợ chồng ông Cư, ông bà có đầy đủ các quyền, nghĩa vụ của cha mẹ đẻ đối với con đẻ là cháu Trọng.
//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();
