Mới đây, một người mẹ đã chia sẻ một bức ảnh kèm theo tựa đề "Tư duy trẻ con đỉnh thật" khiến ai cũng bật cười đồng tình.
Theo đó, người mẹ này đã chia sẻ một câu hỏi về con đường an toàn nhất cho chú chuột nhỏ nên chọn để đi. Hình minh họa đưa ra 3 lựa chọn dẫn tới 3 con vật là chuột, mèo và chó sói với yêu cầu người trả lời phải đánh giá mức độ nguy hiểm của từng đối tượng.
Chỉ trong vài giây, người con đã chọn đi về phía con chuột là an toàn nhất. Tuy nhiên, lý giải sau đó mới là điều bất ngờ. Thay vì phân tích theo logic “kẻ thù – con mồi”, em bé lựa chọn đáp án này đơn giản vì: đó là chuột mẹ nên con chạy về với mẹ.
Câu hỏi khiến mỗi đối tượng trả lời theo cách khác nhau. Ảnh: CMH
Câu chuyện khiến mọi người thấy thú vị vì sự khác biệt giữa tư duy thuần khiết của trẻ thơ và cách nhìn nhận vấn đề của người lớn. Có người cho biết: "Tôi đưa câu hỏi này hỏi con 6 tuổi thì trả lời ngay chuột đi con đường thứ nhất vì có mẹ của nó. Hỏi bé chị 8 tuổi thì trả lời chuột đi con đường thứ nhất vì 2 đường kia bị ăn thịt. Tôi hỏi chồng U40 thì nghĩ 2-3 phút vẫn không trả lời vì đang tìm cú lừa trong đó. Đúng là càng nhỏ càng đơn giản, càng lớn càng phức tạp".
Trao đổi với PV báo Dân Việt, cô Nguyễn Thị Lê Nga, giáo viên chủ nhiệm lớp 3, Trường Tiểu học Lê Quý Đôn, phường Từ Liêm, Hà Nội, nhận xét: "Nhiều khi người lớn cũng phải bất ngờ trước câu trả lời của trẻ, bởi chúng ta thường nhìn thế giới bằng lăng kính kinh nghiệm, khuôn mẫu và những “đáp án đúng” đã quen thuộc. Trong khi đó, trẻ em lại trả lời bằng cảm nhận rất thật, rất trực giác, chưa bị ràng buộc bởi logic cứng nhắc hay định kiến. Chính sự hồn nhiên ấy đôi khi chạm vào những điều người lớn đã vô tình bỏ quên".
Cô Nguyễn Thị Lê Nga và học sinh. Ảnh: NVCC
Là giáo viên tiểu học nhiều năm, cô Nga cho rằng, những câu trả lời bất ngờ của học sinh không phải là “lệch hướng” mà là một tín hiệu đáng quý. Điều đó cho thấy các em đang suy nghĩ độc lập, dám bộc lộ quan điểm và cảm xúc của mình. Nếu người lớn biết lắng nghe, những câu trả lời ấy có thể mở ra cách nhìn mới, kích thích khả năng sáng tạo của trẻ.
"Thực tế, tôi gặp những câu trả lời bất ngờ của học sinh khá thường xuyên. Có em trả lời rất ngây thơ nhưng sâu sắc, có em nói ra điều tưởng như đơn giản mà lại chứa đựng một triết lý sống rất trong trẻo. Những lúc như vậy, tôi không vội sửa hay áp đặt “đáp án đúng”, mà thường hỏi thêm để hiểu vì sao em nghĩ như thế.
Bên cạnh đó, sách giáo khoa bây giờ cũng rất nhiều câu hỏi mang đáp án mở. Vì vậy, thay vì ngạc nhiên hay bác bỏ, tôi nghĩ người lớn nên trân trọng những câu trả lời bất ngờ ấy. Đó không chỉ là tiếng nói của trẻ em mà còn là lời nhắc nhở chúng ta biết lắng nghe, thấu hiểu và giữ lại cho mình một phần trong veo của tâm hồn", cô Nga nói.
Từng giữ vị trí trưởng nhóm tư vấn tâm lý học đường, anh Dương Anh Tuấn, cho biết: "Câu chuyện này cho thấy một nguyên tắc cốt lõi trong phát triển tư duy của trẻ là học cách hiểu thế giới thông qua trải nghiệm và ý nghĩa cảm xúc với từng hoàn cảnh, chứ không phải qua khuôn mẫu suy luận của người lớn.
Khi người lớn thực sự lắng nghe suy nghĩ và góc nhìn của trẻ, ta không chỉ nghe câu trả lời mà đang tiếp cận cách mà các em tổ chức thế giới bên trong mình - điều gì khiến trẻ cảm thấy an toàn, điều gì quan trọng, điều gì đáng tin cậy.
Việc đồng hành cùng các em khám phá thế giới nên bắt đầu từ điểm nhìn đó, bằng những câu hỏi gợi mở, khuyến khích các em suy nghĩ thêm các khả năng khác nhau, so sánh, dự đoán và đặt giả thuyết để thúc đẩy góc nhìn đa chiều, thay vì sửa câu trả lời cho “đúng”. Hay nói cách khác, người lớn đem khả năng hướng dẫn của mình để bước vào "thế giới nhỏ bé" của các em. Một môi trường như vậy giúp các em phát triển tư duy linh hoạt, khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, dám suy nghĩ độc lập và học cách đánh giá tình huống dựa trên cả cảm xúc lẫn lý trí.
Về lâu dài, đây chính là nền tảng để các em hình thành năng lực tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và cảm giác an toàn khi thể hiện quan điểm của bản thân".
