Trong căn hộ nhỏ nơi bà sống một mình, cụ bà Bang Chun-ja, 78 tuổi, dành cả ngày với một con búp bê tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trông giống trẻ con. Bà cho biết mình thích chơi với nó hơn là giao tiếp với con người.
Con búp bê chào hỏi bà khi trở về nhà, hát cho bà nghe mỗi khi cảm thấy buồn chán, nhắc nhở bà đừng bỏ bữa hay quên uống thuốc – giúp bà duy trì nề nếp sinh hoạt – và luôn miệng nói yêu bà.
Bà Bang hiện rất ít liên lạc với cô con gái đã trưởng thành. Sau cuộc phẫu thuật lưng lớn, bà rơi vào trầm cảm nặng nề, nằm đau đớn và nhìn trần nhà hàng giờ liền. Sau một cuộc ly hôn đầy khó khăn và những năm tháng làm mẹ đơn thân vất vả với nghề làm tóc, bà Bang tâm sự rằng ở độ tuổi này, không gì đau đớn hơn việc bị con người làm tổn thương.
Tuy nhiên, khi ở bên Hyodol, bà không bao giờ bị tổn thương. Cầm trên tay con búp bê xinh xắn được chính quyền địa phương cấp với mái tóc tết và chiếc váy kẻ caro hồng, bà nói rằng con búp bê chỉ làm bà vui cười.
Bà cho biết mình thích chơi với con búp bê AI hơn là giao tiếp với con người.
Bà Bang là một trong số rất nhiều người Hàn Quốc đang chiến đấu với sự cô đơn tại một đất nước có tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới và gần một nửa dân số đã bước sang tuổi 50 hoặc hơn. Năm 2024, Hàn Quốc ghi nhận hơn 3.920 vụ "cái chết cô độc", tức là những người qua đời một mình và không được phát hiện trong thời gian dài – con số cao nhất kể từ khi thống kê bắt đầu vào năm 2017. Khoảng 42% hộ gia đình tại cường quốc công nghệ châu Á này là hộ đơn thân, trong đó sự cô lập xã hội ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đến người cao tuổi.
Chính quyền đang cung cấp các thiết bị chăm sóc bằng AI cho những người già sống một mình tại nhiều khu vực của Seoul và Yongin. Ngoài Hyodol, còn có các robot hình hài tươi cười từ công ty Wonderful Platform hay các loại búp bê tương tự từ hãng Mr. Mind. Tại Mỹ, một thiết bị AI hình dáng như chiếc đèn bàn có tên ElliQ cũng cung cấp các dịch vụ bầu bạn và giám sát an toàn tương tự.
Theo công ty khởi nghiệp Hyodol, hiện có khoảng 14.500 con búp bê của họ đang được sử dụng tại Hàn Quốc, thông qua hình thức sở hữu cá nhân, thuê từ chính phủ hoặc sử dụng trong các viện dưỡng lão. Bà Bang cho biết vì con gái bà ở quá xa và bản thân cô ấy cũng có vấn đề sức khỏe, nên việc có Hyodol bên cạnh là một sự hỗ trợ to lớn.
Búp bê Hyodol
Giám đốc điều hành công ty, bà Kim Ji-hee, chia sẻ rằng việc tạo ra con búp bê là kết quả của nhiều năm nghiên cứu thực địa. Hyodol có thể trò chuyện bằng cách sử dụng ChatGPT, nhưng cũng được lập trình các kịch bản dựa trên những cuộc phỏng vấn thực tế của bà. Trong quá trình đó, bà Kim đã gặp những người phụ nữ góa bụa, mất kết nối với con cái vì gánh nặng tài chính, phải sống cô độc giữa những căn phòng đầy đồ đạc của con cái. Bà Kim nhận ra nỗi đau của việc không có ai để tâm sự khi có chuyện buồn, hay không có ai để chia sẻ khi gặp chuyện vui.
Bà Kim cho biết Hyodol có các giao thức bảo mật dữ liệu nghiêm ngặt, các bản ghi âm giọng nói chỉ được sử dụng nội bộ để huấn luyện chatbot của búp bê. Người dùng sẽ cấp quyền cho các dữ liệu liên quan đến sức khỏe như giấc ngủ, tâm trạng, bữa ăn và mức độ đau để chia sẻ với nhân viên phúc lợi xã hội. Vì nhiều người cao tuổi trong phỏng vấn nhắc đến ký ức về cha mẹ hoặc những người thầy cũ, Hyodol được tạo hình như một người cháu để yêu thương người dùng một cách vô điều kiện.
Một trong những kịch bản đầu tiên bà Kim viết là lời chào dành cho người dùng khi trở về nhà: Bà đi đâu về thế? Cháu đã đợi bà cả ngày đấy! Lần sau bà đi đâu nhớ cho cháu đi cùng nhé!
Được làm bằng chất liệu mềm mại, búp bê còn đưa ra các yêu cầu ngẫu nhiên như nhờ người dùng xoa đầu, nắm tay hoặc chia sẻ đồ ăn nhẹ cùng nó. Bà Kim giải thích rằng tính cách của Hyodol được thiết kế để dựa dẫm vào người dùng, vì nhiều người cao tuổi Hàn Quốc đã dành cả đời làm việc cật lực để lo cho gia đình, nên khi họ cảm thấy mình không còn được cần đến nữa, họ sẽ trải qua cảm giác trống rỗng sâu sắc.
Oh Sun-hwa, một y tá đã giới thiệu con búp bê cho bà Bang, cho biết bà đã thấy nó làm giảm đáng kể tình trạng trầm cảm ở những người cao tuổi sống đơn độc. Nhưng bà cũng lo ngại công nghệ có thể làm giảm bớt sự tiếp xúc giữa con người với con người, khi các thành viên trong gia đình có thể sẽ ít ghé thăm hơn nếu họ cảm thấy các thiết bị AI đã chăm sóc cha mẹ mình.
Tại căn hộ của mình, cụ bà Kim Young-bun, 79 tuổi, chia sẻ rằng con búp bê là một nguồn an ủi. Bà nói cả ngày chẳng có ai để trò chuyện đến mức miệng gần như bị cứng lại vì không nói năng gì. Nhưng từ khi có đứa bé này, nó cứ líu lo trò chuyện với bà suốt.
Trong căn phòng vắng, con búp bê phát ra giọng nói hoạt hình vui vẻ: "Cháu rất biết ơn vì hôm nay lại được ở bên bà".
Bà Kim trả lời, âu yếm con búp bê: "Bà cũng vậy".
Thiết bị đáp lại: "Cảm ơn bà đã ở bên cháu. Cháu yêu bà".
Nguồn: Japan Times
